{"id":1574,"date":"2022-09-21T20:29:14","date_gmt":"2022-09-21T18:29:14","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=1574"},"modified":"2022-09-21T20:29:16","modified_gmt":"2022-09-21T18:29:16","slug":"sw-mateusz-ewangelista-co-o-nim-wiemy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/09\/21\/sw-mateusz-ewangelista-co-o-nim-wiemy\/","title":{"rendered":"\u015aw. Mateusz Ewangelista. Co o nim wiemy?"},"content":{"rendered":"\n

Ewangeli\u015bci Marek i \u0141ukasz nazywaj\u0105 Mateusza najpierw „Lewi, syn Alfeusza” (Mk 2, 14; \u0141k 5, 27), dopiero p\u00f3\u017aniej z innych miejscach wymieniane jest imi\u0119 Mateusz. Prawdopodobnie Chrystus powo\u0142uj\u0105c Lewiego nada\u0142 mu imi\u0119 Mateusz. Imi\u0119 to nie nale\u017cy do cz\u0119sto spotykanych w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym. Pochodzi ono z hebrajskiego Mattaj lub Mattanja, co po polsku oznacza „dar Boga” (Teodor, Deusdedit, Bogdan).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mateusz by\u0142 Galilejczykiem. Jego prac\u0105 by\u0142o pobieranie ce\u0142 i podatk\u00f3w w Kafarnaum, jednym z wi\u0119kszych handlowych miasteczek nad jeziorem Genezaret. Pobiera\u0142 tam op\u0142aty za przejazdy przez jezioro i przew\u00f3z towar\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W Palestynie pogardzano celnikami w\u0142a\u015bnie z tego powodu, \u017ce \u015bci\u0105gali op\u0142aty na rzecz Rzymian. Ich prac\u0119 rozumiano jako wys\u0142ugiwanie si\u0119 okupantom. Celnicy s\u0142yn\u0119li r\u00f3wnie\u017c z \u017c\u0105dzy zysku, nieuczciwie czerpali korzy\u015bci z zajmowanego stanowiska. Uwa\u017cano ich za grzesznik\u00f3w i pogan. Przebywaj\u0105cy w\u015br\u00f3d celnik\u00f3w stawa\u0142 si\u0119 nieczysty i musia\u0142 poddawa\u0107 si\u0119 przepisowym obmyciom. Z tego \u015brodowiska wywodzi\u0142 si\u0119 Mateusz. Wydaje si\u0119, \u017ce by\u0142 nawet kierownikiem i naczelnikiem celnik\u00f3w w Galilei.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c celnicy tak cz\u0119sto s\u0105 w Ewangelii nazywani grzesznikami (Mt 9, 11; 11, 19; Mk 2, 15. 16; \u0141k 3, 12; 5, 29-30; 7, 34; 15, 12; 19, 2), to jednak Pan Jezus odnosi\u0142 si\u0119 do nich \u017cyczliwie: odwiedza\u0142 ich (\u0141k 19, 9-10; Mt 9, 10-11), nawet z nimi jada\u0142 (\u0141k 5, 29-33), jednego z nich uczyni\u0142 bohaterem przypowie\u015bci (\u0141k 18, 9-14). Nie zach\u0119ca\u0142 jednak do \u0142upienia innych. Jego delikatno\u015b\u0107 i mi\u0142osierdzie raczej pobudza\u0142y celnik\u00f3w do umiaru i nawr\u00f3cenia (\u0141k 19, 8). Kiedy \u017bydzi postawili zarzut: „Dlaczego wasz Nauczyciel jada wsp\u00f3lnie z celnikami i grzesznikami?” – Chrystus wypowiedzia\u0142 znamienne s\u0142owa: „Nie potrzebuj\u0105 lekarza zdrowi, lecz ci, kt\u00f3rzy si\u0119 \u017ale maj\u0105… Bo nie przyszed\u0142em powo\u0142ywa\u0107 sprawiedliwych, ale grzesznik\u00f3w”. S\u0142owa te przekaza\u0142 w swojej Ewangelii w\u0142a\u015bnie \u015bw. Mateusz (Mt 9, 12-13).<\/p>\n\n\n\n

O m\u0142odzie\u0144czym \u017cyciu Mateusza nie wiemy nic. Spotykamy si\u0119 z nim po raz pierwszy dopiero w Kafarnaum, kiedy Chrystus zasta\u0142 go w komorze celnej i powo\u0142a\u0142 na swojego Aposto\u0142a. To wezwanie odby\u0142o si\u0119 po cudownym uzdrowieniu paralityka, kt\u00f3rego spuszczono przez otw\u00f3r zrobiony w suficie mieszkania (Mt 9, 1-8). O tym cudzie musia\u0142 dowiedzie\u0107 si\u0119 i Mateusz, gdy\u017c natychmiast roznios\u0142y go setki ust. By\u0107 mo\u017ce Mateusz s\u0142ucha\u0142 wcze\u015bniej m\u00f3w pokutnych Jana Chrzciciela. Na wezwanie Chrystusa zostawi\u0142 wszystko i poszed\u0142 za Nim. Nawr\u00f3cony, zaprosi\u0142 do swego domu Jezusa, Jego uczni\u00f3w i swoich przyjaci\u00f3\u0142: celnik\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. W czasie uczty faryzeusze zarzucili Chrystusowi, \u017ce nie przestrzega Prawa. Ten jednak wstawi\u0142 si\u0119 za swoimi wsp\u00f3\u0142biesiadnikami. Odt\u0105d Mateusz pozosta\u0142 ju\u017c w gronie Dwunastu Aposto\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

O powo\u0142aniu Mateusza na Aposto\u0142a pisz\u0105 w swoich Ewangeliach tak\u017ce \u015bw. Marek i \u015bw. \u0141ukasz (Mk 2, 13-17; \u0141k 5, 27-32). Jest to jednak r\u00f3wnocze\u015bnie pierwsza i ostatnia osobna wzmianka o nim w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym. Potem widzimy go jedynie w spisach og\u00f3lnych na li\u015bcie Aposto\u0142\u00f3w (Mt 10, 3; Mk 3, 18; \u0141k 6, 15; Dz 1, 13). W katalogach Aposto\u0142\u00f3w figuruje on na miejscu si\u00f3dmym lub \u00f3smym.<\/p>\n\n\n\n

Po Wniebowst\u0105pieniu Chrystusa Mateusz przez jaki\u015b czas pozosta\u0142 w Palestynie. Aposto\u0142owa\u0142 w\u015br\u00f3d nawr\u00f3conych z judaizmu. Dla nich te\u017c przeznaczy\u0142 napisan\u0105 przez siebie ksi\u0119g\u0119 Ewangelii. Napisa\u0142 j\u0105 mi\u0119dzy 50 a 60 rokiem, najprawdopodobniej ok. 55 r. Stara\u0142 si\u0119 w niej wykaza\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Chrystus jest wyczekiwanym od dawna Mesjaszem, \u017ce na Nim potwierdzi\u0142y si\u0119 proroctwa i zapowiedzi Starego Testamentu. Najstarsza tradycja ko\u015bcielna za autora pierwszej Ewangelii zawsze uwa\u017ca\u0142a Mateusza. Twierdz\u0105 tak m.in. Papiasz, biskup Hierapolis, Klemens Aleksandryjski, Orygenes i Ireneusz. Pierwotnie Ewangelia wed\u0142ug \u015bw. Mateusza by\u0142a napisana w j\u0119zyku hebrajskim lub aramejskim; nie wiadomo, kto i kiedy przet\u0142umaczy\u0142 j\u0105 na j\u0119zyk grecki. Nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne \u015blady orygina\u0142u, tylko grecki przek\u0142ad. T\u0142umacze pozostawili cz\u0119\u015b\u0107 s\u0142ownictwa aramejskiego, chc\u0105c zachowa\u0107 tzw. ipsissima verba Iesu – najbardziej w\u0142asne s\u0142owa Jezusa.<\/p>\n\n\n\n

Mateusz przekaza\u0142 wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z \u017cycia i nauki Jezusa, kt\u00f3rych nie znajdziemy w innych Ewangeliach: np. rozbudowany tekst Kazania na G\u00f3rze, przypowie\u015b\u0107 o k\u0105kolu, o ukrytym skarbie, o drogocennej perle, o dziesi\u0119ciu pannach. On jeden poda\u0142 wydarzenie o pok\u0142onie Mag\u00f3w i rzezi niewini\u0105tek, o ucieczce do Egiptu, a tak\u017ce wizj\u0119 s\u0105du ostatecznego.<\/p>\n\n\n\n

Mateusz uda\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej mi\u0119dzy pogan. Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a nie s\u0105 zgodni dok\u0105d. Wyliczaj\u0105 Etiopi\u0119, Pont, Persj\u0119, Syri\u0119 i Macedoni\u0119. Najbardziej prawdopodobna jest jednak Etiopia. Relikwie Mateusza mia\u0142y by\u0107 przewiezione ze Wschodu do Paestum (Pasidonii) w Italii. Jego cia\u0142o przewieziono do Italii w X w. Znajduje si\u0119 ono obecnie w Salerno w dolnym ko\u015bciele, wspaniale ozdobionym marmurami i mozaikami. Miejsce to nie sta\u0142o si\u0119 jednak powszechnie znanym sanktuarium. Mateusz uznawany jest za m\u0119czennika.<\/p>\n\n\n\n

Z apokryf\u00f3w o Mateuszu dochowa\u0142y si\u0119 jedynie tzw. Ewangelia (inna, oczywi\u015bcie) i Dzieje. Pierwszy utw\u00f3r nieznanego autora pochodzi z VI w. i zdradza du\u017ce zapo\u017cyczenie w Protoewangelii Jakuba (a\u017c 24 rozdzia\u0142y s\u0105 niemal identyczne). Pozosta\u0142e rozdzia\u0142y tej Pseudo-ewangelii zawieraj\u0105 w sobie tak wiele cudowno\u015bci i legend, \u017ce nie stanowi\u0105 wiarygodnego \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

W ikonografii \u015bw. Mateusz przedstawiany by\u0142 w postaci m\u0142odzie\u0144ca, p\u00f3\u017aniej – zw\u0142aszcza w sztuce bizantyjskiej – jako siwow\u0142osy, stary m\u0119\u017cczyzna. W sztuce zachodniej od czas\u00f3w \u015bredniowiecza dominuje obraz silnie zbudowanego, brodatego m\u0119\u017cczyzny w \u015brednim wieku. Ubrany bywa w tradycyjn\u0105 d\u0142ug\u0105, bia\u0142\u0105 sukni\u0119 apostolsk\u0105 i w tunik\u0119. Bywa tak\u017ce ukazywany w postawie siedz\u0105cej, kiedy pisze – przy nim stoi anio\u0142, przekazuj\u0105cy natchnienie. Jego atrybutami s\u0105: ksi\u0119ga i pi\u00f3ro, miecz lub halabarda, posta\u0107 uskrzydlonego m\u0142odzie\u0144ca, sakwa z pieni\u0119dzmi u st\u00f3p, torba podr\u00f3\u017cna.<\/p>\n\n\n\n

Brewiarz.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ewangeli\u015bci Marek i \u0141ukasz nazywaj\u0105 Mateusza najpierw „Lewi, syn Alfeusza” (Mk 2, 14; \u0141k 5, 27), dopiero p\u00f3\u017aniej<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1575,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,9],"tags":[],"class_list":["post-1574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-religia","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1576,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1574\/revisions\/1576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}