{"id":1594,"date":"2022-09-25T19:21:43","date_gmt":"2022-09-25T17:21:43","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=1594"},"modified":"2022-09-25T19:21:45","modified_gmt":"2022-09-25T17:21:45","slug":"dzis-wspomnienie-bl-ks-jozefa-stanka-prezbitera-i-meczennika-okreslanego-przez-niemcow-jako-glowny-bandyta-powstania-warszawskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/09\/25\/dzis-wspomnienie-bl-ks-jozefa-stanka-prezbitera-i-meczennika-okreslanego-przez-niemcow-jako-glowny-bandyta-powstania-warszawskiego\/","title":{"rendered":"Dzi\u015b wspomnienie b\u0142. ks. J\u00f3zefa Stanka, prezbitera i m\u0119czennika – okre\u015blanego przez Niemc\u00f3w jako „g\u0142\u00f3wny bandyta Powstania Warszawskiego”"},"content":{"rendered":"\n

J\u00f3zef Stanek urodzi\u0142 si\u0119 w 1916 r. w \u0141apszach Ni\u017cnych w diecezji krakowskiej, na pograniczu polsko-s\u0142owackim. By\u0142 \u00f3smym, najm\u0142odszym dzieckiem J\u00f3zefa i Agnieszki, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 rolnictwem. W 1923 r. rodzin\u0119 nawiedzi\u0142a tragedia. Epidemia tyfusu w ci\u0105gu dziewi\u0119ciu miesi\u0119cy poch\u0142on\u0119\u0142a \u017cycie obojga rodzic\u00f3w i dw\u00f3ch dziadk\u00f3w. Opiek\u0119 nad J\u00f3zefem przej\u0119\u0142o starsze rodze\u0144stwo, w szczeg\u00f3lno\u015bci 34-letnia najstarsza siostra Stefania i brat Wendelin.<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W 1929 r. J\u00f3zef po uko\u0144czeniu podstawowej edukacji zosta\u0142 wys\u0142any do Wadowic. Tam uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 prowadzon\u0105 przez pallotyn\u00f3w. Nie by\u0142o to \u0142atwe, bo gdy przyje\u017cd\u017ca\u0142 do tej szko\u0142y, nie zna\u0142 dobrze j\u0119zyka polskiego – w domu rodzinnym m\u00f3wiono bowiem spisk\u0105, g\u00f3ralsk\u0105 gwar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po maturze, w 1935 r., wst\u0105pi\u0142 do pallotyn\u00f3w w Sucharach nad Noteci\u0105 k. Nak\u0142a. Tam odby\u0142 nowicjat. Pierwsz\u0105 profesj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 dwa lata p\u00f3\u017aniej. Studia filozoficzno-teologiczne rozpocz\u0105\u0142 w seminarium pallotyn\u00f3w w O\u0142tarzewie ko\u0142o O\u017carowa. Gdy wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa, klerycy z O\u0142tarzewa zostali ewakuowani przed naje\u017cd\u017caj\u0105cymi Rzeczpospolit\u0105 wojskami niemieckimi – na wsch\u00f3d. Tam wpadli w r\u0119ce sowieckie.
J\u00f3zkowi uda\u0142o si\u0119 na szcz\u0119\u015bcie uciec z napr\u0119dce zorganizowanego obozu przej\u015bciowego. Powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego Spiszu, w mi\u0119dzyczasie przy\u0142\u0105czonego do wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z Niemcami pa\u0144stwa s\u0142owackiego. Po kr\u00f3tkim pobycie w rodzinnych stronach wr\u00f3ci\u0142 do O\u0142tarzewa. Spotka\u0142 si\u0119 tam z wieloma innymi seminarzystami, kt\u00f3rzy po wojnie obronnej 1939 r. zdo\u0142ali powr\u00f3ci\u0107. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1941 r. w katedrze w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

Rozpocz\u0105\u0142 studia specjalistyczne na tajnych kompletach Wydzia\u0142u Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Z\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c, gdzie\u015b w 1941 r., przysi\u0119g\u0119 Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej ZWZ, przemianowanej w 1942 r. na Armi\u0119 Krajow\u0105, staj\u0105c si\u0119 jej cz\u0142onkiem i rozpoczynaj\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 w podziemnej konspiracji. Jednocze\u015bnie pos\u0142ugiwa\u0142 jako duszpasterz i kapelan Zak\u0142adu Si\u00f3str Rodziny Maryi na Koszykach przy ul. Ho\u017cej w Warszawie. Tam te\u017c, 1 sierpnia 1944 r., zasta\u0142 go wybuch Powstania Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n

Do drugiej po\u0142owy sierpnia ofiarnie spe\u0142nia\u0142 pos\u0142ug\u0119 na Koszykach, pe\u0142ni\u0105c rol\u0119 kapelana, tak\u017ce w prowizorycznych szpitalach powsta\u0144czych. Wtedy to prze\u0142o\u017ceni skierowali go do pracy w Zgrupowaniu AK „Kryska”, walcz\u0105cym w okolicy ul. Czerniakowskiej na Powi\u015blu. Ksi\u0105dz J\u00f3zef przybra\u0142 pseudonim „Rudy”. Rozpocz\u0105\u0142 szerok\u0105 i wszechstronn\u0105 prac\u0119 duszpasterza i kapelana. Odprawia\u0142 Msze \u015bw. polowe i spowiada\u0142. Cz\u0119sto odwiedza\u0142 polowe szpitale, nios\u0105c duchow\u0105 pomoc i nadziej\u0119 walcz\u0105cym i rannym. Nosi\u0142 rannych, docieraj\u0105c do najbardziej wysuni\u0119tych pozycji powsta\u0144czych. Pomaga\u0142 walcz\u0105cym \u017co\u0142nierzom i ludno\u015bci cywilnej odkopywa\u0107 zasypanych.<\/p>\n\n\n\n

Wielu rannych uratowa\u0142 od niechybnej \u015bmierci, zw\u0142aszcza w ostatnich dniach Powstania na przycz\u00f3\u0142ku czerniakowskim, jednym z region\u00f3w Warszawy znajduj\u0105cym si\u0119 jeszcze w r\u0119ku powsta\u0144c\u00f3w.
Chocia\u017c mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uratowania \u017cycia, przeprawiaj\u0105c si\u0119 pontonem na drugi brzeg Wis\u0142y, nie skorzysta\u0142 z niej. Odda\u0142 przeznaczone dla niego miejsce rannemu \u017co\u0142nierzowi. Chcia\u0142 dzieli\u0107 los \u017co\u0142nierzy i ludno\u015bci cywilnej, kt\u00f3ra zosta\u0142a na lewym, walcz\u0105cym brzegu rzeki. Od 10 do 23 wrze\u015bnia trwa\u0142y krwawe walki o przycz\u00f3\u0142ek Czerniakowski. Teren opanowany przez powsta\u0144c\u00f3w nieustannie zmniejsza\u0142 si\u0119. Wkr\u00f3tce cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy ewakuowa\u0142a si\u0119 kana\u0142ami na Mokot\u00f3w, inni dostali si\u0119 na prawy brzeg Wis\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

23 wrze\u015bnia 1944 r. Niemcy wys\u0142ali na tereny bronione przez „Krysk\u0119” parlamentariuszy – przedstawicieli ludno\u015bci cywilnej – z wezwaniem do poddania si\u0119 i ca\u0142kowitej kapitulacji. Powsta\u0144cy podj\u0119li rozmowy. Dzia\u0142ania zosta\u0142y przerwane. Nast\u0105pi\u0142a ewakuacja rannych i ludno\u015bci cywilnej. W pertraktacjach wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 kapelan „Kryski” – J\u00f3zef Stanek „Rudy”. Rozmowy nie da\u0142y jednak rezultat\u00f3w. Powsta\u0144cy nie przyj\u0119li niemieckich warunk\u00f3w. J\u00f3zef Stanek zosta\u0142 zatrzymany przez Niemc\u00f3w jako zak\u0142adnik.<\/p>\n\n\n\n

\u015aci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie specjaln\u0105 nienawi\u015b\u0107 Niemc\u00f3w mi\u0119dzy innymi za to, \u017ce poleci\u0142 powsta\u0144com, na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, przed poddaniem niszczy\u0107 bro\u0144. Ka\u017cdego bowiem schwytanego powsta\u0144ca z broni\u0105 w r\u0119ku rozstrzeliwano. Ks. J\u00f3zef nie chcia\u0142 tak\u017ce, aby bro\u0144 dosta\u0142a si\u0119 w r\u0119ce hitlerowc\u00f3w i s\u0142u\u017cy\u0142a zabijaniu Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dla ks. J\u00f3zefa Niemcy przygotowali specjalny rodzaj \u015bmierci. Bity, popychany przez hitlerowskich siepaczy, zosta\u0142 odprowadzony pod szubienic\u0119 – wystaj\u0105c\u0105 z muru \u017celazn\u0105 belk\u0119. Podchodzi\u0142 do niej spokojnie, z powag\u0105 i majestatem\u0085 W s\u0105siedztwie Niemcy p\u0119dzili – jak si\u0119 okaza\u0142o do niewoli, oboz\u00f3w koncentracyjnych i oboz\u00f3w zag\u0142ady – opuszczaj\u0105c\u0105 p\u0142on\u0105c\u0105 Warszaw\u0119 ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 i ukrywaj\u0105cych si\u0119 w\u015br\u00f3d niej \u017co\u0142nierzy AK. Chcieli im pokaza\u0107, jaki los spotyka „g\u0142\u00f3wnego bandyt\u0119 Powstania”. Zarzucono mu p\u0119tl\u0119 na szyj\u0119 (pono\u0107 by\u0142a to jego stu\u0142a). Ks. Stanek, w czarnej sutannie, cho\u0107 bez oznak Armii Krajowej, wyprostowa\u0142 si\u0119 i w ostatnich chwilach \u017cycia, spod szubienicy, b\u0142ogos\u0142awi\u0142 przechodz\u0105cych \u017co\u0142nierzy i ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, kt\u00f3rych wcze\u015bniej spowiada\u0142 i podnosi\u0142 na duchu. Powieszono go na zapleczu magazynu przy ulicy Solec.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 r. jego szcz\u0105tki ekshumowano i z\u0142o\u017cono w zbiorowej mogile przy ul. Solec w Warszawie (og\u00f3\u0142em, w dw\u00f3ch mogi\u0142ach, pochowano 278 pomordowanych). Rok p\u00f3\u017aniej przeniesiono je na Pow\u0105zki. Szcz\u0105tki, w sutannie, by\u0142y dobrze zachowane – na szyi wida\u0107 by\u0142o odci\u015bni\u0119t\u0105 p\u0119tl\u0119. W kieszeni sutanny znajdowa\u0142 si\u0119 kap\u0142a\u0144ski brewiarz. W 1987 r. spocz\u0119\u0142y one w kwaterze zgrupowania AK „Kryska” na tym cmentarzu. Przy skrzy\u017cowaniu ulic Wilanowskiej i Solec w 1994 r. postawiono pomnik ksi\u0119dza oraz innych \u017co\u0142nierzy i powsta\u0144c\u00f3w walcz\u0105cych na tym terenie.<\/p>\n\n\n\n

Beatyfikacji ks. J\u00f3zefa Stanka dokona\u0142 \u015bw. Jan Pawe\u0142 II w grupie 108 polskich m\u0119czennik\u00f3w za wiar\u0119 w dniu 13 czerwca 1999 r. w Warszawie. W 2000 r. relikwie b\u0142. ks. J\u00f3zefa Stanka zosta\u0142y przeniesione do dolnego ko\u015bcio\u0142a Chrystusa Kr\u00f3la w parafii pw. \u015bw. Wincentego Pallottiego w Warszawie. Cztery lata p\u00f3\u017aniej ks. J\u00f3zefa ustanowiono patronem kaplicy w nowo otwartym Muzeum Powstania Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n

brewiarz.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u00f3zef Stanek urodzi\u0142 si\u0119 w 1916 r. w \u0141apszach Ni\u017cnych w diecezji krakowskiej, na pograniczu polsko-s\u0142owackim. By\u0142 \u00f3smym,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1595,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,9],"tags":[],"class_list":["post-1594","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-religia","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1594"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1596,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1594\/revisions\/1596"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}