{"id":1831,"date":"2022-10-14T08:23:11","date_gmt":"2022-10-14T06:23:11","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=1831"},"modified":"2022-10-14T08:23:12","modified_gmt":"2022-10-14T06:23:12","slug":"scigani-przez-ochrane-i-nkwd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/10\/14\/scigani-przez-ochrane-i-nkwd\/","title":{"rendered":"\u015acigani przez Ochran\u0119 i NKWD"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tadeusz P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/h2>\n\n\n\n

14 pa\u017adziernika 1941 r. w szpitalu sowieckiego wi\u0119zienia na Butyrkach w Moskwie zmar\u0142 Aleksander Prystor, jeden z czo\u0142owych polityk\u00f3w obozu pi\u0142sudczykowskiego, premier w latach 1931\u20131933, pose\u0142, senator, w latach 1935\u20131938 marsza\u0142ek Senatu.<\/p>\n\n\n\n

\u201eZatrzymanie Prystora (\u2026) NKWD uzna\u0142o za sw\u00f3j du\u017cy sukces. Znany szeroko na Wile\u0144szczy\u017anie ze swych antysowieckich pogl\u0105d\u00f3w Prystor by\u0142 dla nich niemal synonimem kontrrewolucyjnego wroga. Nie licz\u0105c si\u0119 z jego zaawansowanym wiekiem (przekroczy\u0142 w\u00f3wczas 66. rok \u017cycia) i og\u00f3lnie z\u0142ym stanem zdrowia, poddano go w wi\u0119zieniu na \u0141ubiance surowemu \u015bledztwu (\u2026). Prystor pozosta\u0142 nieugi\u0119ty (\u2026) i metodami \u015bledztwa nie da\u0142 si\u0119 z\u0142ama\u0107. Kosztowa\u0142o go to jednak zupe\u0142n\u0105 niemal utrat\u0119 zdrowia\u201d \u2013 napisa\u0142 biograf Prystora Jacek Piotrowski.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Oprawcy nie darowali Prystorowi udzia\u0142u w zwyci\u0119skiej bitwie 1920 r. Losu m\u0119\u017ca szcz\u0119\u015bliwie nie podzieli\u0142a Janina, cho\u0107 bolszewicy bez skrupu\u0142\u00f3w mordowali nie tylko m\u0119\u017cczyzn, ale tak\u017ce kobiety i dzieci. Janina Prystorowa, urodzona 26 lipca 1881 r. (siedem lat m\u0142odsza od Aleksandra), uko\u0144czy\u0142a gimnazjum w Kownie i Kursy Wy\u017csze dla Kobiet w Krakowie. Z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105, gdzie przyj\u0119\u0142a pseudonim \u201eBogdanowa\u201d, zwi\u0105za\u0142a si\u0119 w 1906 r. Za dzia\u0142acza PPS Aleksandra Prystora wysz\u0142a za m\u0105\u017c 6 kwietnia tego roku. Bra\u0142a udzia\u0142 \u2013 u boku m\u0119\u017ca \u2013 w s\u0142ynnej akcji pod Bezdanami 26 wrze\u015bnia 1908 r., kiedy w ataku na rosyjski poci\u0105g pocztowy grupa Organizacji Bojowej PPS dowodzona przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego zdoby\u0142a ponad 200 tys. rubli. Po aresztowaniu przez carsk\u0105 Ochran\u0119 za dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 w 1912 r. wi\u0119ziona przez rok na Pawiaku i w Cytadeli. P\u00f3\u017aniej razem ze skazanym na siedem lat katorgi m\u0119\u017cem zes\u0142ana w g\u0142\u0105b Rosji do Or\u0142a nad Ok\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po powrocie do wolnej ju\u017c Ojczyzny pracowa\u0142a w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Prowadzi\u0142a tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105 \u2013 m.in. w Towarzystwie Przyjaci\u00f3\u0142 Inwalid\u00f3w Wojennych i Towarzystwie Opieki nad Wsi\u0105 Wile\u0144sk\u0105. Wybrana do sejmiku wile\u0144skiego, potem w latach 1935\u20131938 pos\u0142anka na Sejm, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni ustawy o ochronie praw zwierz\u0105t. Tak Janina Prystorowa uzasadnia\u0142a zakaz \u017cydowskiej szechity: \u201eUb\u00f3j rytualny jest przeciwny mojej religii, godno\u015bci narodu, etyce, kulturze i kieszeni\u201d. W 1938 r. Sejm II RP ca\u0142kowicie zakaza\u0142 tej metody zabijania zwierz\u0105t, ale ustawa nie wesz\u0142a w \u017cycie ze wzgl\u0119du na wybuch wojny.<\/p>\n\n\n\n


A teraz co\u015b l\u017cejszego. Przedwojenna pisarka Janina Dunin-W\u0105sowicz pisa\u0142a, \u017ce wprawdzie Prystor \u201enie by\u0142 pi\u0119knym m\u0119\u017cczyzn\u0105\u201d, ale pani Prystorowa by\u0142a stale zazdrosna o m\u0119\u017ca. \u201eLedwie kt\u00f3ra\u015b z m\u0142odych i \u0142adniejszych kobiet zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do Prystora, czy to w towarzystwie, czy w zwi\u0105zku z jak\u0105\u015b akcj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, spotyka\u0142y j\u0105 ze strony Prystorowej du\u017ce niegrzeczno\u015bci i ma\u0142e zemsty\u201d. Bohaterka niniejszego tekstu zmar\u0142a w sto\u0142ecznym domu opieki Zakonu Si\u00f3str Maryi 3 stycznia 1975 r. w Warszawie i zosta\u0142a pochowana na Starych Pow\u0105zkach w Warszawie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tadeusz P\u0142u\u017ca\u0144ski 14 pa\u017adziernika 1941 r. w szpitalu sowieckiego wi\u0119zienia na Butyrkach w Moskwie zmar\u0142 Aleksander Prystor, jeden<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1832,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-1831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1831"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1831\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1833,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1831\/revisions\/1833"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}