{"id":190,"date":"2022-05-08T02:52:53","date_gmt":"2022-05-08T00:52:53","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=190"},"modified":"2022-05-08T02:52:54","modified_gmt":"2022-05-08T00:52:54","slug":"dzis-mija-45-lat-od-zamordowania-przez-sb-stanislawa-pyjasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/05\/08\/dzis-mija-45-lat-od-zamordowania-przez-sb-stanislawa-pyjasa\/","title":{"rendered":"Dzi\u015b mija 45 lat od zamordowania przez SB Stanis\u0142awa Pyjasa"},"content":{"rendered":"\n

7 maja 1977 r. w tajemniczych okoliczno\u015bciach zmar\u0142 Stanis\u0142aw Pyjas, student filologii polskiej i filozofii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, dzia\u0142acz opozycyjny, wsp\u00f3\u0142pracownik Komitetu Obrony Robotnik\u00f3w. Cia\u0142o zosta\u0142o znalezione rankiem 7 maja 1977 r. w bramie kamienicy przy ul. Szewskiej 7 w Krakowie. Wed\u0142ug \u015brodowisk opozycyjnych \u015bmier\u0107 studenta by\u0142a skutkiem pobicia, dokonanego przez funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. W\u0142adze twierdzi\u0142y, i\u017c spad\u0142 ze schod\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pogrzeb Pyjasa odby\u0142 si\u0119 10 maja 1977 r. w Gilowicach. Jego \u015bmier\u0107 na kilka dni przed juwenaliami wstrz\u0105sn\u0119\u0142a \u015brodowiskiem akademickim Krakowa i Polski. Dosz\u0142o do masowych demonstracji studenckich, wzywano do bojkotu juwenali\u00f3w, a 15 maja 1977 r. powo\u0142ano Studencki Komitet Solidarno\u015bci, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas g\u0142\u00f3wn\u0105 inicjatyw\u0105 opozycyjn\u0105 Krakowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

O tym, jak i dlaczego zgin\u0105\u0142 Stanis\u0142aw Pyjas, pisa\u0142 m.in. prof. Henryk G\u0142\u0119bocki z IPN w ksi\u0105\u017cce \u201ePrzeciw czerwonej dyktaturze\u201d (red. Filip Musia\u0142, Jaros\u0142aw Szarek; O\u015brodek My\u015bli Politycznej, Instytut Pami\u0119ci Narodowej). \u201eInwigilacja zamordowanego studenta trwa\u0142a a\u017c do ostatnich chwil jego \u017cycia. Wyklucza to tez\u0119 o jego przypadkowej \u015bmierci\u201d \u2013 wskazywa\u0142 historyk.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNajbardziej prawdopodobny scenariusz zab\u00f3jstwa przedstawiono w postanowieniach o umorzeniu kolejnych \u015bledztw. Na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w, ogl\u0119dzin miejsca oraz ponownej analizy obra\u017ce\u0144 Pyjasa ustalono, \u017ce jego \u015bmiertelne pobicie nast\u0105pi\u0107 mog\u0142o w piwnicy kamienicy na ul. Szewskiej 7 \u2013 tam znaleziono okulary nale\u017c\u0105ce prawdopodobnie do zamordowanego.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie mordercy przenie\u015bli cia\u0142o do bramy w tej samej kamienicy, w kt\u00f3rej mieszka\u0142a by\u0142a dziewczyna zabitego, za\u015b pod jej drzwi podrzucili chlebak studenta w celu upozorowania tragicznego wypadku. Domniemanym zab\u00f3jc\u0105 m\u00f3g\u0142 by\u0107 Marian W\u0119clewicz \u2013 by\u0142y bokser \u201eWis\u0142y\u201d (w tym czasie klubu \u201egwardyjskiego\u201d, w kt\u00f3rego w\u0142adzach zasiada\u0142o wielu funkcjonariuszy SB) i kryminalista na us\u0142ugach milicji i SB, kt\u00f3ry mia\u0142 zosta\u0107 wynaj\u0119ty do pobicia Pyjasa za 100 dolar\u00f3w (co by\u0142o w tych czasach sum\u0105 ogromn\u0105). Pyjasa zabito tylko dlatego, \u017ce SB chcia\u0142a uniemo\u017cliwi\u0107 mu zorganizowanie wiecu podczas juwenali\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Sam W\u0119clewicz zgin\u0105\u0142 wkr\u00f3tce potem. Niewykluczone, \u017ce m\u00f3g\u0142 sta\u0107 si\u0119 ofiar\u0105 zacierania \u015blad\u00f3w przez SB. Tego samego dnia, gdy poskar\u017cy\u0142 si\u0119 swemu znajomemu, by\u0142emu esbekowi, \u017ce nie otrzyma\u0142 zap\u0142aty w wysoko\u015bci 100 dolar\u00f3w za swoj\u0105 robot\u0119, podczas odwiedzin u kolegi Jana Knapika \u2013 tak\u017ce podejrzewanego o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z SB \u2013 podobnie jak Pyjas \u201espad\u0142\u201d ze schod\u00f3w i zgin\u0105\u0142 na miejscu\u201d \u2013 pisa\u0142 prof. Henryk G\u0142\u0119bocki.<\/p>\n\n\n\n

\u015aledztwo w sprawie \u015bmierci Pyjasa, umorzone w PRL, zosta\u0142o wznowione w 1991 r. P\u00f3\u017aniej by\u0142o jeszcze kilkakrotnie podejmowane i umarzane z powodu niemo\u017cno\u015bci wykrycia sprawc\u00f3w. W ko\u0144cu zaj\u0119li si\u0119 nim prokuratorzy Instytutu Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n\n\n\n

W 2010 r., w wyniku pr\u00f3\u015bb kierowanych do prokuratury przez rodzin\u0119 zmar\u0142ego, szcz\u0105tki Stanis\u0142awa Pyjasa ekshumowano. Mia\u0142o to rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105ce teorii m\u00f3wi\u0105cej o zab\u00f3jstwie opozycjonisty strza\u0142em w g\u0142ow\u0119. Biegli po badaniach nie potwierdzili tej wersji.<\/p>\n\n\n\n

Wci\u0105\u017c nie wyja\u015bniono dok\u0142adnie, jak zgin\u0105\u0142 Stanis\u0142aw Pyjas. Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczy\u0144skiego z dnia 21 wrze\u015bnia 2006 r. za wybitne zas\u0142ugi dla niepodleg\u0142o\u015bci Rzeczypospolitej Polskiej, za dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz przemian demokratycznych w kraju zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n\n\n\n

ipn.gov.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

7 maja 1977 r. w tajemniczych okoliczno\u015bciach zmar\u0142 Stanis\u0142aw Pyjas, student filologii polskiej i filozofii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":191,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-190","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=190"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":192,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190\/revisions\/192"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}