{"id":2179,"date":"2022-11-11T22:17:54","date_gmt":"2022-11-12T04:17:54","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=2179"},"modified":"2022-11-11T22:17:55","modified_gmt":"2022-11-12T04:17:55","slug":"widze-wielka-warszawe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/11\/11\/widze-wielka-warszawe\/","title":{"rendered":"\u201eWidz\u0119 wielk\u0105 Warszaw\u0119\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pluzanski-edited.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-93\" width=\"65\" height=\"86\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tadeusz P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/h2>\n\n\n\n<p>27 pa\u017adziernika 1939 r. zosta\u0142 aresztowany przez niemieckie Gestapo w gmachu warszawskiego ratusza, bo nie chcia\u0142 opu\u015bci\u0107 miejsca pracy \u2013 rzecz jasna ani my\u015bla\u0142 o ucieczce ze stolicy, mimo \u017ce marsza\u0142ek Edward Rydz-\u015amig\u0142y wysy\u0142a\u0142 po niego samolot.<\/p>\n\n\n\n<p>Stefan Starzy\u0144ski zas\u0142yn\u0105\u0142 okre\u015bleniem: \u201eChcia\u0142em, by Warszawa by\u0142a wielka. Wierzy\u0142em, \u017ce wielka b\u0119dzie. Ja i moi wsp\u00f3\u0142pracownicy kre\u015blili\u015bmy plany, robili\u015bmy szkice wielkiej Warszawy przysz\u0142o\u015bci. I Warszawa jest wielka. Pr\u0119dzej to nast\u0105pi\u0142o, ni\u017c przypuszczali\u015bmy. Nie za lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105t, nie za sto, lecz dzi\u015b widz\u0119 wielk\u0105 Warszaw\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"684\" height=\"817\" src=\"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Stefan_Starzynski.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2180\" srcset=\"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Stefan_Starzynski.jpg 684w, https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Stefan_Starzynski-251x300.jpg 251w\" sizes=\"(max-width: 684px) 100vw, 684px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Stefan Starzy\u0144ski, prezydent Warszawy, a w\u0142a\u015bciwie od 1934 r. jej komisarz (mianowany przez rz\u0105d, a nie wybierany przez Rad\u0119 Miasta). Wypowiedzia\u0142 te legendarne dzi\u015b s\u0142owa 23 wrze\u015bnia 1939 r. w komunikacie radiowym do mieszka\u0144c\u00f3w ukochanej przez siebie stolicy. Zaraz potem doda\u0142: \u201eI cho\u0107 tam, gdzie mia\u0142y by\u0107 wspania\u0142e sieroci\u0144ce \u2013 gruzy le\u017c\u0105, cho\u0107 tam, gdzie mia\u0142y by\u0107 parki \u2013 dzi\u015b s\u0105 barykady g\u0119sto trupami pokryte, cho\u0107 p\u0142on\u0105 nasze biblioteki, cho\u0107 pal\u0105 si\u0119 szpitale \u2013 nie za lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105t, nie za sto, lecz dzi\u015b Warszawa broni\u0105ca honoru Polski jest u szczytu swej wielko\u015bci i chwa\u0142y\u201d. Starzy\u0144ski nie wiedzia\u0142, \u017ce to jego ostatnie przem\u00f3wienie. Niemcy (nie \u017cadni kosmiczni nazi\u015bci) osadzili go w wi\u0119zieniu przy ulicy Dani\u0142owiczowskiej, a nast\u0119pnie na Pawiaku. Stamt\u0105d \u2013 jak wynika ze \u015bledztwa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej \u2013 mi\u0119dzy 21 i 23 grudnia 1939 r. wywie\u017ali prezydenta w nieznanym kierunku. Niez\u0142omnego obro\u0144c\u0119 Warszawy rozstrzelali gdzie\u015b na terenie miasta lub w jego okolicach. Dlaczego Starzy\u0144ski by\u0142 niez\u0142omny? Po 1 wrze\u015bnia 1939 r. to on organizowa\u0142 obron\u0119 Warszawy. Ochotnicze brygady pomaga\u0142y zasypanym ludziom i zabezpiecza\u0142y bombardowane domy.<\/p>\n\n\n\n<p>Stefan Starzy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 19 sierpnia 1893 r. w Warszawie w drobnoszlacheckiej rodzinie patriotycznej, gdzie \u017cywe by\u0142y tradycje powsta\u0144cze. Podczas I wojny \u015bwiatowej by\u0142 \u017co\u0142nierzem Legion\u00f3w. W II RP by\u0142 wiceministrem skarbu, wiceprezesem Banku Gospodarstwa Krajowego oraz pos\u0142em i senatorem. Warszawa zawdzi\u0119cza mu wiele: trasy wjazdowe do miasta, po\u0142\u0105czenie Starego Miasta z \u017boliborzem przez przebicie ul. Bonifraterskiej, wiadukt nad Dworcem Gda\u0144skim, rozbudow\u0119 Biblioteki Publicznej i Muzeum Narodowego, sieci wodoci\u0105g\u00f3w, kanalizacji, trakcji tramwajowej, 40 nowych szk\u00f3\u0142, wiele park\u00f3w. Chcia\u0142 zbudowa\u0107 25-kilometrowy odcinek metra. To tylko cz\u0119\u015b\u0107 jego dokona\u0144, by Warszawa by\u0142a wielka.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Znane s\u0105 nazwiska nie\u017cyj\u0105cych ju\u017c zab\u00f3jc\u00f3w Starzy\u0144skiego: oberscharf\u00fchrer&nbsp; Schimmann, hauptscharf\u00fchrer Weber i unterscharf\u00fchrer Perlbach. IPN przes\u0142ucha\u0142 wielu \u015bwiadk\u00f3w w Polsce i za granic\u0105, przeprowadzi\u0142 kwerendy. Nie uda\u0142o si\u0119 niestety ustali\u0107 nazwisk funkcjonariuszy wydaj\u0105cych rozkazy. O Stefanie Starzy\u0144skim, \u015bwiadku zniszcze\u0144 Warszawy, warto pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce w kontek\u015bcie oczekiwanych reparacji od Niemiec.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tadeusz P\u0142u\u017ca\u0144ski 27 pa\u017adziernika 1939 r. zosta\u0142 aresztowany przez niemieckie Gestapo w gmachu warszawskiego ratusza, bo nie chcia\u0142<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2180,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-2179","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2179"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2181,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2179\/revisions\/2181"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}