{"id":2772,"date":"2023-01-01T14:08:24","date_gmt":"2023-01-01T20:08:24","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=2772"},"modified":"2023-01-01T14:08:25","modified_gmt":"2023-01-01T20:08:25","slug":"sw-jan-apostol-i-ewangelista-uczen-ktorego-jezus-milowal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2023\/01\/01\/sw-jan-apostol-i-ewangelista-uczen-ktorego-jezus-milowal\/","title":{"rendered":"\u015aw. Jan Aposto\u0142 i Ewangelista. Ucze\u0144, kt\u00f3rego Jezus mi\u0142owa\u0142"},"content":{"rendered":"\n

Jan by\u0142 synem Zebedeusza i Salome, m\u0142odszym bratem Jakuba Starszego (Mt 4, 21). Je\u015bli chodzi o zestaw tekst\u00f3w ewangelicznych, w kt\u00f3rych jest mowa o \u015bw. Janie, to ich liczba stawia go zaraz po \u015bw. Piotrze na drugim miejscu. \u0141\u0105cznie we wszystkich Ewangeliach o \u015bw. Piotrze jest wzmianka a\u017c na 68 miejscach, a o \u015bw. Janie na 31 miejscach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo Jan by\u0142 uczniem Jana Chrzciciela, ale potem razem ze \u015bw. Andrzejem poszed\u0142 za Jezusem (J 1, 35-40). Musia\u0142 nale\u017ce\u0107 do najbardziej zaufanych uczni\u00f3w, skoro \u015bw. Jan Chrzciciel z nimi tylko i ze \u015bw. Andrzejem przebywa\u0142 w\u0142a\u015bnie wtedy nad rzek\u0105 Jordanem. Jan w Ewangelii nie podaje swojego imienia. Jednak jako naoczny \u015bwiadek wymienia nawet dok\u0142adnie godzin\u0119, kiedy ten wypadek mia\u0142 miejsce. Rzymska godzina dziesi\u0105ta – to nasza godzina szesnasta. Po tym pierwszym spotkaniu Jan jeszcze nie zosta\u0142 na sta\u0142e przy Panu Jezusie. Jaki by\u0142 tego pow\u00f3d – nie wiemy. By\u0107 mo\u017ce musia\u0142 za\u0142atwi\u0107 przedtem swoje sprawy rodzinne. O ostatecznym przystaniu Jana do grona uczni\u00f3w Jezusa pisz\u0105 \u015bw. Mateusz, \u015bw. Marek i \u015bw. \u0141ukasz (Mt 4, 18-22; Mk 1, 14-20; \u0141k 5, 9-11).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jan pracowa\u0142 jako rybak. O jego zamo\u017cno\u015bci \u015bwiadczy to, \u017ce mia\u0142 w\u0142asn\u0105 \u0142\u00f3d\u017a i sieci. Niekt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce dostarcza\u0142 ryby na st\u00f3\u0142 arcykap\u0142ana – dzi\u0119ki temu m\u00f3g\u0142by wprowadzi\u0107 Piotra na podw\u00f3rze arcykap\u0142ana po aresztowaniu Jezusa. Ewangelia odnotowuje obecno\u015b\u0107 Jana podczas Przemienienia na G\u00f3rze Tabor (Mk 9, 2), przy wskrzeszeniu c\u00f3rki Jaira (Mk 5, 37) oraz w czasie konania i aresztowania Jezusa w Ogrodzie Oliwnym (Mk 14, 33).<\/p>\n\n\n\n

Kiedy Jan wyrazi\u0142 zgorszenie, \u017ce kto\u015b obcy ma odwag\u0119 wyrzuca\u0107 z ludzi z\u0142e duchy w imi\u0119 Jezusa (s\u0105dzi\u0142 bowiem, \u017ce jest to wy\u0142\u0105czny przywilej Chrystusa i Jego uczni\u00f3w), otrzyma\u0142 od Pana Jezusa odpowied\u017a: „Nie zabraniajcie mu, bo nikt, kto czyni cuda w imi\u0119 moje, nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zaraz \u017ale m\u00f3wi\u0107 o Mnie. Kto bowiem nie jest przeciwko nam, ten jest z nami” (Mk 9, 37-38).<\/p>\n\n\n\n

Pewnego dnia do Pana Jezusa przyby\u0142a matka Jana i Jakuba z pro\u015bb\u0105, aby jej synowie zasiadali w Jego kr\u00f3lestwie na pierwszych miejscach, po Jego prawej i lewej stronie. Pan Jezus wiedzia\u0142, \u017ce matka nie uczyni\u0142a tego sama z siebie, ale na pro\u015bb\u0119 syn\u00f3w. Dlatego nie do niej wprost, ale do nich si\u0119 odezwa\u0142: „Nie wiecie, o co prosicie. Czy mo\u017cecie pi\u0107 kielich, kt\u00f3ry Ja mam pi\u0107?” Kiedy za\u015b ci odpowiedzieli: „Mo\u017cemy”, otrzymali odpowied\u017a: „Kielich m\u00f3j pi\u0107 b\u0119dziecie. Nie do Mnie jednak nale\u017cy da\u0107 miejsce po mojej stronie prawej czy lewej, ale dostanie si\u0119 ono tym, dla kt\u00f3rych m\u00f3j Ojciec je przygotowa\u0142” (Mt 20, 21-28; Mk 10, 41-52).<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142 ten zdradza to, \u017ce nawet tak \u015bwi\u0105tobliwy Jan nie ca\u0142kiem bezinteresownie przyst\u0105pi\u0142 do Pana Jezusa w charakterze Jego ucznia. Przekonany, \u017ce wskrzesi On doczesne kr\u00f3lestwo Izraela na wz\u00f3r i co najmniej w granicach kr\u00f3lestwa Dawida, marzy\u0142, by w tym kr\u00f3lestwie mie\u0107 wp\u0142ywowy urz\u0105d, by\u0107 jednym z pierwszych ministr\u00f3w u Jego boku. Samemu jednak wstydz\u0105c si\u0119 o to prosi\u0107, wezwa\u0142 interwencji swojej matki. Potem zrozumie, \u017ce chodzi o kr\u00f3lestwo Bo\u017ce, duchowe, o zbawienie ludzi – i odda si\u0119 tej wielkiej sprawie a\u017c do ostatniej godziny \u017cycia. Warto tu tylko uzupe\u0142ni\u0107, \u017ce wed\u0142ug relacji Marka to oni sami: Jan i Jakub zwr\u00f3cili si\u0119 do Chrystusa z t\u0105 dziwn\u0105 pro\u015bb\u0105, nie wyr\u0119czaj\u0105c si\u0119 przy tym matk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Chrystus nada\u0142 Janowi i Jakubowi, jego bratu, drugie imi\u0119 – „Synowie gromu” (\u0141k 9, 51-56). Jan zostaje wyznaczony razem ze \u015bw. Piotrem, aby przygotowali Pasch\u0119 wielkanocn\u0105. Podczas Ostatniej Wieczerzy Jan spoczywa\u0142 na piersi Zbawiciela. Tylko on pozosta\u0142 do ko\u0144ca wierny Panu Jezusowi – wytrwa\u0142 pod krzy\u017cem. Dlatego Chrystus z krzy\u017ca powierza mu swoj\u0105 Matk\u0119, a Jej – Jana jako przybranego syna (J 19, 26-27).<\/p>\n\n\n\n

Po zmartwychwstaniu Chrystusa Jan przybywa razem ze \u015bw. Piotrem do grobu, gdzie „ujrza\u0142 i uwierzy\u0142” (J 20, 8), \u017ce Chrystus \u017cyje. W Dziejach Apostolskich Jan wyst\u0119puje jako nieod\u0142\u0105czny na pocz\u0105tku towarzysz \u015bw. Piotra. Obaj id\u0105 do \u015bwi\u0105tyni \u017cydowskiej na modlitw\u0119 i dokonuj\u0105 u jej wej\u015bcia cudu uzdrowienia paralityka (Dz 3, 1 – 4, 21). Jan z Piotrem zosta\u0142 delegowany przez Aposto\u0142\u00f3w dla udzielenia Ducha \u015awi\u0119tego w Samarii (Dz 8, 14-17). We dw\u00f3ch przemawiali do ludu, zostali pojmani i wtr\u0105ceni do wi\u0119zienia (Dz 4, 1-24). O Janie Apostole wspomina tak\u017ce \u015bw. Pawe\u0142 Aposto\u0142 w Li\u015bcie do Galat\u00f3w. Nazywa go filarem Ko\u015bcio\u0142a (Ga 2, 9).<\/p>\n\n\n\n

Jan przebywa\u0142 przez wiele lat w Jerozolimie (Ga 2, 9), potem prawdopodobnie w Samarii, a nast\u0119pnie w Efezie. To tam napisa\u0142 Ewangeli\u0119 i trzy listy apostolskie. Wynika z nich, \u017ce jako starzec kierowa\u0142 niekt\u00f3rymi gminami chrze\u015bcija\u0144skimi w Ma\u0142ej Azji. Z Apokalipsy dowiadujemy si\u0119, \u017ce by\u0142y to: Efez, Smyrna, Pergamon, Tiatyra, Sardes, Filadelfia i Laodycea.<\/p>\n\n\n\n

Tradycja wczesnochrze\u015bcija\u0144ska okazywa\u0142a \u017cywe zainteresowanie losami \u015bw. Jana Aposto\u0142a po zmartwychwstaniu i wniebowst\u0105pieniu Pana Jezusa. \u015aw. Papiasz (ok. 80-116) i \u015bw. Polikarp (ok. 70-166) szczyc\u0105 si\u0119 nawet, \u017ce byli uczniami \u015bw. Jana. Podaj\u0105 nam pewne cenne szczeg\u00f3\u0142y z jego p\u00f3\u017aniejszych lat. Podobnie \u015bw. Ireneusz (ok. 115-202) przekaza\u0142 nam zaczerpni\u0119te z tradycji niekt\u00f3re wiadomo\u015bci. Tak\u017ce w pismach apokryficznych znajdujemy o \u017cyciu Jana okruchy prawdy. Z tych wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 wynika, \u017ce Jan g\u0142osi\u0142 Ewangeli\u0119 albo w samej Ziemi \u015awi\u0119tej, albo w jej pobli\u017cu, a to ze wzgl\u0119du na Matk\u0119 Bo\u017c\u0105, nad kt\u00f3r\u0105 Chrystus powierzy\u0142 mu opiek\u0119. Po wybuchu powstania \u017cydowskiego Jan schroni\u0142 si\u0119 zapewne w Zajordanii, gdzie przebywa\u0142 do ko\u0144ca wojny, tj. do roku 70 (zburzenie Jerozolimy). Stamt\u0105d uda\u0142 si\u0119 do Ma\u0142ej Azji, gdzie pozosta\u0142 a\u017c do zes\u0142ania go na wysp\u0119 Patmos przez cesarza Domicjana (81-96). Po \u015bmierci cesarza Aposto\u0142 wr\u00f3ci\u0142 do Efezu, by tu za panowania Trajana (98-117) zako\u0144czy\u0107 \u017cycie jako prawie stuletni starzec. Potwierdzaj\u0105 to \u015bw. Ireneusz i Polikrates, biskup Efezu (ok. 190 roku).<\/p>\n\n\n\n

W wieku II lub III powsta\u0142 w Ma\u0142ej Azji apokryf Dzieje Jana.<\/em> Przytacza go m.in. Focjusz. Do naszych czas\u00f3w dochowa\u0142y si\u0119 jego znaczne fragmenty. Wed\u0142ug tego pisma Domicjan wezwa\u0142 najpierw Jana do Rzymu. Nie mia\u0142 jednak odwagi skaza\u0107 starca na gwa\u0142town\u0105 \u015bmier\u0107, dlatego zes\u0142a\u0142 go na wygnanie na wysp\u0119 Patmos, by na tej skalistej, niezaludnionej wyspie Morza Egejskiego zgin\u0105\u0142 powoln\u0105 \u015bmierci\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie chrze\u015bcijanie nie zapomnieli o ostatnim \u015bwiadku Chrystusa. G\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 apokryfu s\u0105 cuda, jakie Jan mia\u0142 zdzia\u0142a\u0107 w Rzymie i w Efezie. W opisach znajduje si\u0119 tak wiele legendarnych motyw\u00f3w, \u017ce trudno wydoby\u0107 z tego apokryfu prawd\u0119. Utrwali\u0142o si\u0119 podanie, \u017ce Domicjan usi\u0142owa\u0142 najpierw w Rzymie otru\u0107 \u015bw. Jana. Kielich p\u0119k\u0142 i wino si\u0119 rozla\u0142o w chwili, gdy Aposto\u0142 nad nim uczyni\u0142 znak krzy\u017ca \u015bwi\u0119tego. Wtedy cesarz kaza\u0142 go m\u0119czy\u0107 we wrz\u0105cym oleju, ale \u015awi\u0119ty wyszed\u0142 z niego odm\u0142odzony. Przez kilkaset lat (do roku 1909) 6 maja by\u0142o nawet obchodzone osobne \u015bwi\u0119to ku czci \u015bw. Jana w Oleju.<\/p>\n\n\n\n


Jan mia\u0142 mie\u0107 ucznia, kt\u00f3rego w spos\u00f3b szczeg\u00f3lniejszy mi\u0142owa\u0142 i z kt\u00f3rym \u0142\u0105czy\u0142 wielkie nadzieje. Ten wszak\u017ce wszed\u0142 w z\u0142e towarzystwo i zosta\u0142 nawet hersztem zb\u00f3jc\u00f3w. Aposto\u0142 tak d\u0142ugo go szuka\u0142, a\u017c go odnalaz\u0142 i nawr\u00f3ci\u0142. Euzebiusz z Cezarei pisze, \u017ce Jan nosi\u0142 diadem kap\u0142ana, \u017ce organizowa\u0142 gminy i ustanawia\u0142 nad nimi biskup\u00f3w, a w Efezie mia\u0142 wskrzesi\u0107 zmar\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n

Swoj\u0105 Ewangeli\u0119 napisa\u0142 Jan prawdopodobnie po roku 70, kiedy powr\u00f3ci\u0142 do Efezu. Mia\u0142 w r\u0119ku Ewangelie synoptyk\u00f3w (Mateusza, Marka i \u0141ukasza), dlatego jako naoczny \u015bwiadek nauk Pana Jezusa i wydarze\u0144 z Nim zwi\u0105zanych nie powtarza tego, co ju\u017c napisano, uzupe\u0142nia wypadki szczeg\u00f3\u0142ami bli\u017cszymi i faktami przez synoptyk\u00f3w opuszczonymi. Nigdzie wprawdzie nie podaje swojego podpisu wprost, ale podaje go po\u015brednio, kiedy pisze na wst\u0119pie: „I ogl\u0105dali\u015bmy Jego chwa\u0142\u0119” (J 1, 14), za\u015b w swoim pierwszym li\u015bcie napisze jeszcze dobitniej: „To wam oznajmiamy, co by\u0142o od pocz\u0105tku, co\u015bmy us\u0142yszeli o S\u0142owie \u017cycia, co ujrzeli\u015bmy w\u0142asnymi oczami, na co patrzyli\u015bmy i czego dotyka\u0142y nasze r\u0119ce” (1 J 1, 1). Ewangeli\u0119 \u015bw. Jana zna \u015bw. Ignacy z Antiochii (+ ok. 107) i cytuje j\u0105 w swoich listach. Zna j\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u015bw. Justyn (+ ok. 165), a Fragment Muratoriego<\/em> (160-180) pisze wprost o \u015bw. Janie jako autorze Ewangelii.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszymi adresatami Ewangelii \u015bw. Jana byli chrze\u015bcijanie z Ma\u0142ej Azji. Znali oni dobrze Jana, nie musia\u0142 si\u0119 wi\u0119c im przedstawia\u0107. W owych czasach rozpowszechnia\u0142y si\u0119 pierwsze herezje gnostyckie: ceryntian, nikolait\u00f3w i ebionit\u00f3w. Dlatego Ewangelia \u015bw. Jana nie ma charakteru katechetycznego, jak poprzednie, a raczej historyczno-teologiczny. Jan wykazuje, \u017ce Jezus jest postaci\u0105 historyczn\u0105, \u017ce jest prawdziwie Synem Bo\u017cym. Tradycja za symbol s\u0142usznie nada\u0142a mu or\u0142a, gdy\u017c g\u0142\u0119bi\u0105 i polotem przewy\u017cszy\u0142 wszystkich Ewangelist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug podania, cesarz Nerwa (96-98) mia\u0142 uwolni\u0107 \u015bw. Jana z wygnania. Aposto\u0142 wr\u00f3ci\u0142 do Efezu, gdzie zmar\u0142 niebawem ok. 98 roku. Jako wi\u0119c jedyny z Aposto\u0142\u00f3w zmar\u0142 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105. Dlatego podczas dzisiejszej liturgii celebrans nosi szaty bia\u0142e, a nie – jak w przypadku wszystkich pozosta\u0142ych Aposto\u0142\u00f3w – czerwone. Pierwsz\u0105 wzmiank\u0119 o grobie \u015bw. Jana w Efezie ok. 191 roku podaje w li\u015bcie do papie\u017ca \u015bw. Wiktora Polikrates, biskup Efezu. Papie\u017c \u015bw. Celestyn I w li\u015bcie swoim do ojc\u00f3w soboru efeskiego z 8 maja 431 roku winszuje im, \u017ce mog\u0105 czci\u0107 relikwie \u015bw. Jana Aposto\u0142a. \u015aw. Grzegorz z Tours (+ 594) wspomina o cudach, jakie dzia\u0142y si\u0119 przy tym grobie. Badania archeologiczne, przeprowadzone w 1936 roku, potwierdzi\u0142y istnienie tego grobu. Dzisiaj z wielkiej metropolii, jak\u0105 niegdy\u015b by\u0142 Efez, pozosta\u0142y jedynie ruiny, a na nich powsta\u0142a ma\u0142a wioska turecka.<\/p>\n\n\n\n

Jan jest patronem Albanii i Azji Mniejszej; ponadto aptekarzy, bednarzy, dziewic, zawod\u00f3w zwi\u0105zanych z pisaniem i przepisywaniem: introligator\u00f3w, kopist\u00f3w, kre\u015blarzy, litograf\u00f3w, papiernik\u00f3w, pisarzy oraz owczarzy, p\u0142atnerzy, skryb\u00f3w, \u015blusarzy, teolog\u00f3w, uprawiaj\u0105cych winoro\u015bl oraz wd\u00f3w. Kult \u015bw. Jana Aposto\u0142a w Ko\u015bciele by\u0142 zawsze bardzo \u017cywy. Najwspanialsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 wystawiono mu w Rzymie. Jest ni\u0105 bazylika na Lateranie pod wezwaniem \u015bwi\u0119tych Jana Chrzciciela i Jana Aposto\u0142a. Zwana jest r\u00f3wnie\u017c bazylik\u0105 Zbawiciela – matk\u0105 wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, gdy\u017c jako pierwsza by\u0142a uroczy\u015bcie konsekrowana przez papie\u017ca \u015bw. Sylwestra I (+ 335) i dot\u0105d jest katedr\u0105 papiesk\u0105. Nadto w Rzymie wystawiono \u015bw. Janowi Aposto\u0142owi jeszcze inne ko\u015bcio\u0142y, np. przy Bramie \u0141aci\u0144skiej (ante Portam Latinam<\/em>), gdzie Aposto\u0142 mia\u0142 by\u0107 m\u0119czony w rozpalonym oleju. Do Jana Aposto\u0142a szczeg\u00f3lne nabo\u017ce\u0144stwo mia\u0142y \u015bw. Gertruda i \u015bw. Ma\u0142gorzata Maria Alacoque. W\u0142a\u015bnie w dniu dzisiejszym, w dniu jego \u015bwi\u0119ta mia\u0142y objawienia dotycz\u0105ce nabo\u017ce\u0144stw do Serca Pana Jezusa. Szczeg\u00f3lnym nabo\u017ce\u0144stwem do \u015bw. Jana Aposto\u0142a wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 kiedy\u015b w Polsce krzy\u017cacy. Wystawili te\u017c oni szereg ko\u015bcio\u0142\u00f3w ku jego czci.<\/p>\n\n\n\n

\n

brewiarz.pl<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan by\u0142 synem Zebedeusza i Salome, m\u0142odszym bratem Jakuba Starszego (Mt 4, 21). Je\u015bli chodzi o zestaw tekst\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2773,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,9],"tags":[],"class_list":["post-2772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-religia","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2774,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2772\/revisions\/2774"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}