{"id":338,"date":"2022-05-21T02:29:51","date_gmt":"2022-05-21T00:29:51","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=338"},"modified":"2022-05-21T02:29:53","modified_gmt":"2022-05-21T00:29:53","slug":"ordo-iuris-usa-maja-piekna-tradycje-ochrony-zycia-dzieci-nienarodzonych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/05\/21\/ordo-iuris-usa-maja-piekna-tradycje-ochrony-zycia-dzieci-nienarodzonych\/","title":{"rendered":"Ordo Iuris: USA maj\u0105 pi\u0119kn\u0105 tradycj\u0119 ochrony \u017cycia dzieci nienarodzonych"},"content":{"rendered":"\n

USA maj\u0105 Du\u017ce poruszenie opinii publicznej, g\u0142\u00f3wnie ameryka\u0144skiej, wywo\u0142a\u0142 projekt opinii wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adu orzekaj\u0105cego USA w sprawie dotycz\u0105cej s\u0142ynnego wyroku Roe v. Wade. Zosta\u0142 on opublikowany na pocz\u0105tku maja na portalu politico.eu. Niezale\u017cnie od tego, jaki b\u0119dzie ostateczny kszta\u0142t rozstrzygni\u0119cia S\u0105du Najwy\u017cszego, sformu\u0142owany w tytule wniosek p\u0142ynie wprost z okoliczno\u015bci szeroko przytoczonych w uzasadnieniu projektu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mit proaborcyjnych Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jego autor \u2013 jeden z s\u0119dzi\u00f3w \u2013 przytoczy\u0142 szereg argument\u00f3w i dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych wadliwo\u015b\u0107 wyroku wydanego przez S\u0105d Najwy\u017cszy Stan\u00f3w Zjednoczonych w sprawie Roe v. Wade<\/em> w 1973 r. W orzeczeniu tym S\u0105d Najwy\u017cszy uzna\u0142, \u017ce 14. Poprawka do Konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych z 1868 r. gwarantuje kobietom prawo do aborcji jako elementu chronionego na mocy tej Poprawki prawa do wolno\u015bci. W p\u00f3\u017aniejszym rozstrzygni\u0119ciu S\u0105du Najwy\u017cszego USA z 1992 r. w sprawie Planned Parenthood v. Casey<\/em> prawo do aborcji zosta\u0142o w du\u017cej mierze utrzymane<\/a>[1]<\/sup><\/a>. Oparta o fakty historyczne analiza tre\u015bci prawa do wolno\u015bci pokazuje jednak, \u017ce przyj\u0119te w USA na pocz\u0105tku lat 70-tych XX w. prawo do aborcji zasadniczo k\u0142\u00f3ci si\u0119 z utrwalon\u0105 w systemie common law<\/em> tradycj\u0105 ochrony \u017cycia dzieci nienarodzonych.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo tego, \u017ce projekt opinii nie musi pokrywa\u0107 si\u0119 z ostatecznym kszta\u0142tem maj\u0105cego wkr\u00f3tce zapa\u015b\u0107 wyroku, jego autor – s\u0119dzia Samuel Alito uwypukli\u0142 niezwykle istotn\u0105 kwesti\u0119 dotycz\u0105c\u0105 \u201ehistorii\u201d prawa do aborcji w systemie common law<\/em>. Niezale\u017cnie wi\u0119c od tego, jakie b\u0119dzie finalne rozstrzygni\u0119cie S\u0105du Najwy\u017cszego, przytoczone w opinii fakty dotycz\u0105ce historii prawodawstwa Stan\u00f3w Zjednoczonych odnosz\u0105cego si\u0119 do aborcji, racjonalnie rzecz bior\u0105c, nie powinny ulec zmianie. Mo\u017cna je co najwy\u017cej przemilcze\u0107, ewentualnie przytoczy\u0107 dodatkowe, przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce temat nie zosta\u0142 jeszcze wyczerpany.<\/p>\n\n\n\n

Historia po stronie \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedstawiaj\u0105c stanowisko wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adu orzekaj\u0105cego, autor projektu opinii zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce powo\u0142anie si\u0119 na 14. Poprawk\u0119 do Konstytucji USA jako podstaw\u0119 prawa do aborcji wymaga wykazania, \u017ce prawo to \u201eby\u0142o g\u0142\u0119boko zakorzenione w [Ameryka\u0144skiej] historii i tradycji oraz czy jest niezb\u0119dne w \u00absystemie uporz\u0105dkowanej wolno\u015bci\u00bb [narodu ameryka\u0144skiego]\u201d<\/a>[2]<\/sup><\/a>. S\u0119dzia Alito argumentuje przy tym, \u017ce kwestie historyczne s\u0105 w tym zakresie niezb\u0119dne dla okre\u015blenia nowego komponentu \u201ewolno\u015bci\u201d (new component of the \u201eliberty\u201d<\/em>), kt\u00f3ra podlega ochronie na mocy 14. Poprawki, a kt\u00f3ra jest poj\u0119ciem szerokim, definiowanym na r\u00f3\u017cne sposoby<\/a>[3]<\/sup><\/a>. W\u0142a\u015bciwej, zgodnej z intencj\u0105 prawodawcy interpretacji poj\u0119cia \u201ewolno\u015b\u0107\u201d, autor opinii przeciwstawi\u0142 naturaln\u0105 ludzk\u0105 tendencj\u0119 do mylnego uto\u017csamiania rzeczywistego zakresu tego poj\u0119cia z subiektywnymi odczuciami co do tego, jaki ten zakres by\u0107 powinien. Z tego te\u017c wzgl\u0119du, jak zauwa\u017cy\u0142, S\u0105d Najwy\u017cszy d\u0142ugo pozostawa\u0142 sceptyczny wobec uznawania praw, kt\u00f3re wprost nie zosta\u0142y wymienione w Konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n

Przechodz\u0105c nast\u0119pnie do rozwa\u017ca\u0144 maj\u0105cych prowadzi\u0107 do odpowiedzi na podstawowe pytanie czy prawo do aborcji nale\u017cy do ameryka\u0144skiej historii i tradycji, a wi\u0119c czy stanowi cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 \u201ewolno\u015bci\u201d chronionej na gruncie 14. Poprawki, s\u0119dzia Alito odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do nast\u0119puj\u0105cych fakt\u00f3w. W XIX wieku znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 stan\u00f3w uchwali\u0142a prawo wprowadzaj\u0105ce odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 za aborcj\u0119 na ka\u017cdym etapie ci\u0105\u017cy. Do 1868 r., kiedy ratyfikowano 14. Poprawk\u0119, trzy czwarte stan\u00f3w, tj. 28 z wszystkich 37, uchwali\u0142o ustawy uznaj\u0105ce aborcj\u0119 za przest\u0119pstwo i to bez wzgl\u0119du na etap ci\u0105\u017cy, w kt\u00f3rym by\u0142a wykonywana<\/strong>. Spo\u015br\u00f3d 9 stan\u00f3w, kt\u00f3re w roku 1868 jeszcze nie penalizowa\u0142y aborcji, 8 wprowadzi\u0142o odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 do roku 1910. Na potwierdzenie przedstawionych argument\u00f3w, w za\u0142\u0105czniku A do projektu opinii przedstawiono chronologiczny wykaz ustaw stanowych penalizuj\u0105cych aborcj\u0119 na ka\u017cdym etapie ci\u0105\u017cy, obowi\u0105zuj\u0105cych w 1868 r., tj. dacie przyj\u0119cia 14. Poprawki, a tak\u017ce uchwalonych do roku 1910<\/a>[4]<\/sup><\/a>. Tendencja do ograniczania aborcji poprzez jej penalizacj\u0119 by\u0142a widoczna tak\u017ce na terytoriach, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 ostatnimi 13 Stanami \u2013 we wszystkich wprowadzono odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 za dokonanie aborcji na jakimkolwiek etapie ci\u0105\u017cy pocz\u0105wszy od Kr\u00f3lestwa Hawaj\u00f3w w 1850 r., a sko\u0144czywszy na Nowym Meksyku w 1919 r.<\/strong> (w odniesieniu do tych stan\u00f3w, autor projektu przedstawi\u0142 chronologiczny wykaz prawodawstwa zakazuj\u0105cego aborcji w za\u0142\u0105czniku B<\/a>[5]<\/sup><\/a>). Jak wynika z ustale\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego zaczerpni\u0119tych z uzasadnienia wyroku w sprawie Roe v. Wade<\/em>, do ko\u0144ca lat 50-tych XX wieku wszystkie stany, poza czterema i Dystryktem Kolumbii, zakazywa\u0142y aborcji wykonywanej \u201egdziekolwiek i kiedykolwiek, poza przypadkami ratowania lub zachowania \u017cycia matki\u201d<\/strong><\/a>[6]<\/sup><\/a>. Ten konsensus dotycz\u0105cy karalno\u015bci aborcji utrzymywa\u0142 si\u0119 do momentu wydania wyroku w sprawie Roe v. Wade<\/em> w 1973 r. Tak\u017ce w tym czasie, tj. na pocz\u0105tku lat 70-tych XX wieku, nadal w znacz\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci – w 30 stanach – aborcja by\u0142a zakazana na ka\u017cdym etapie ci\u0105\u017cy, z wyj\u0105tkiem sytuacji ratowania \u017cycia matki<\/a>[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Prawo aborcyjne nie jest komponentem wolno\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwzgl\u0119dniaj\u0105c taki kontekst historyczny, autor projektu opinii skonkludowa\u0142, \u017ce \u201eprawo do aborcji nie jest g\u0142\u0119boko zakorzenione w historii i tradycji narodu ameryka\u0144skiego\u201d<\/strong>, a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 \u201enieprzerwana tradycja zakazywania aborcji pod gro\u017ab\u0105 odpowiedzialno\u015bci karnej trwa\u0142a od najwcze\u015bniejszych dni common law<\/em> do 1973 r.\u201d<\/a>[8]<\/sup><\/a>. Gdyby wi\u0119c S\u0105d Najwy\u017cszy orzekaj\u0105cy w sprawie Roe v. Wade<\/em> mia\u0142 na wzgl\u0119dzie przywo\u0142an\u0105 \u201ehistori\u0119 i tradycj\u0119 narodu\u201d, musia\u0142by doj\u015b\u0107 do takich wniosk\u00f3w, jak w prze\u0142omowej decyzji w sprawie Washington v. Glucksberg<\/em><\/a>[9]<\/sup><\/em><\/strong><\/a>, kt\u00f3re autor opinii sparafrazowa\u0142 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201epostawy wobec [aborcji] zmieni\u0142y si\u0119 (\u2026), ale nasze przepisy konsekwentnie pot\u0119piaj\u0105 i nadal zabraniaj\u0105 tej praktyki\u201d<\/a>[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Przepisy dotycz\u0105ce legalno\u015bci aborcji zosta\u0142y zmienione na mocy decyzji s\u0105du. Nie wp\u0142ywa to jednak na fakt, \u017ce ustanowione na pocz\u0105tku lat 70-tych XX wieku prawo do aborcji nie znajduje oparcia w historii i tradycji Ameryki. Oba te elementy to\u017csamo\u015bci narodu ameryka\u0144skiego pozostan\u0105 ju\u017c niezmienne. To one przes\u0105dzaj\u0105 o tym, \u017ce prawo do aborcji nie stanowi komponentu \u201ewolno\u015bci\u201d chronionej na mocy 14. Poprawki. Cz\u0119\u015bci\u0105 tradycji Stan\u00f3w Zjednoczonych ewidentnie jest ochrona \u017cycia dzieci nienarodzonych.<\/p>\n\n\n\n

R.pr. Katarzyna G\u0119siak – dyrektor Centrum Prawa Medycznego i Bioetyki Ordo Iuris<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

<\/a>[1]<\/sup><\/a> J. Gerstein, A. Ward, Supreme Court has voted to overturn abortion rights, draft opinion shows, https:\/\/www.politico.com\/news\/2022\/05\/02\/supreme-court-abortion-draft-opinion-00029473<\/a>, dost\u0119p: 18.05.2022.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[2]<\/sup><\/a> In deciding whether a rights fall into either of these categories, the Court has long asked whether the right is deeply rooted in [our] history and tradition and whether it is essential to our Nation\u2019s \u201cscheme of ordered liberty\u201d<\/em>, zob. s. 11 projektu opinii autorstwa s\u0119dziego Samuela Alito dost\u0119pnego na stronie https:\/\/s3.documentcloud.org\/documents\/21835435\/scotus-initial-draft.pdf<\/a>, dost\u0119p: 19.05.2022. <\/p>\n\n\n\n

<\/a>[3]<\/sup><\/a> Na ten problem uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142 Abraham Lincoln , kt\u00f3ry ju\u017c w 1864 r. stwierdzi\u0142, \u017ce wszyscy opowiadamy si\u0119 za wolno\u015bci\u0105, ale u\u017cywaj\u0105c tego s\u0142owa, nie wszyscy my\u015blimy o tym samym (We all declare for Liberty; but in using the same word we do not all mean the same thing)<\/em>, zob. s. 13 projektu opinii autorstwa s\u0119dziego Samuela Alito. <\/p>\n\n\n\n

<\/a>[4]<\/sup><\/a> Zob. projekt opinii autorstwa s\u0119dziego Samuela Alito, ss. 68 \u2013 91.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[5]<\/sup><\/a> Tam\u017ce, ss. 92 \u2013 98. <\/p>\n\n\n\n

<\/a>[6]<\/sup><\/a> however and whenever performed, unless done to save or preserve the life of the mother<\/em>, zob. projekt opinii autorstwa s\u0119dziego Samuela Alito s. 24.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[7]<\/sup><\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[8]<\/sup><\/a> Tam\u017ce, ss. 24 i 25.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[9]<\/sup><\/a> Washington v. Glucksberg<\/em>, 521 U.S. 702 (1997) – prze\u0142omowa decyzja S\u0105du Najwy\u017cszego Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3ry jednog\u0142o\u015bnie orzek\u0142, \u017ce prawo do wspomaganego samob\u00f3jstwa w Stanach Zjednoczonych nie jest chronione przez klauzul\u0119 sprawiedliwego procesu (wynikaj\u0105c\u0105 z 14. Poprawki do Konstytucji).<\/p>\n\n\n\n

<\/a>[10]<\/sup><\/a> Zob. projekt opinii autorstwa s\u0119dziego Samuela Alito, s. 25.<\/p>\n\n\n\n

 Ordo Iuris<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

USA maj\u0105 Du\u017ce poruszenie opinii publicznej, g\u0142\u00f3wnie ameryka\u0144skiej, wywo\u0142a\u0142 projekt opinii wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adu orzekaj\u0105cego USA w sprawie dotycz\u0105cej<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":339,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9],"tags":[],"class_list":["post-338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=338"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":340,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions\/340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}