{"id":3517,"date":"2023-03-12T20:04:45","date_gmt":"2023-03-13T01:04:45","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=3517"},"modified":"2023-03-12T20:04:46","modified_gmt":"2023-03-13T01:04:46","slug":"iv-departament-i-jan-pawel-ii-przypowiesc-o-smoku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2023\/03\/12\/iv-departament-i-jan-pawel-ii-przypowiesc-o-smoku\/","title":{"rendered":"IV Departament i Jan Pawe\u0142 II: przypowie\u015b\u0107 o smoku"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image is-style-rounded\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Nowak-Andrzej-e1678669344345.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3518\" width=\"82\" height=\"78\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><a href=\"https:\/\/wpolityce.pl\/autorzy\/182-prof-andrzej-nowak\">prof. Andrzej Nowak<\/a><\/h3>\n\n\n\n<p><strong><em>Historyk, publicysta, sowietolog, profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, kierownik pracowni Dziej\u00f3w Rosji i ZSRR w Instytucie Historii PAN.<\/em><\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>Spadkobiercy pu\u0142kownik Julii Brystiger i&nbsp;kapitana Grzegorza Piotrowskiego, dumni dziedzice IV&nbsp;Departamentu MSW rozwijaj\u0105 dorobek swoich antenat\u00f3w. To&nbsp;nic dziwnego. Wsp\u00f3\u0142czesny Departament IV&nbsp;\u2013 jego telewizje, portale, gazety, celebryci \u2013 pracuje ile si\u0142. Ma&nbsp;ich&nbsp;wiele.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pracuje nad realizacj\u0105 programu, kt\u00f3ry nie jest nowy. Program \u201eemancypacji\u201d si\u0119ga trzeciego rozdzia\u0142u Ksi\u0119gi Rodzaju. W&nbsp;XX&nbsp;wieku od\u015bwie\u017cyli jego sens bolszewicy. \u201eReligia jest jak gw\u00f3\u017ad\u017a, kiedy uderzysz w&nbsp;jego g\u0142ow\u0119, wbijesz go&nbsp;tylko g\u0142\u0119biej. Potrzebne s\u0105&nbsp;obc\u0119gi. Religi\u0119 trzeba schwyci\u0107 mocno, podwa\u017cy\u0107 od&nbsp;spodu, nie trzeba jej bi\u0107 z&nbsp;g\u00f3ry, ale wyci\u0105ga\u0107, wyci\u0105ga\u0107 z&nbsp;korzeniami. To&nbsp;za\u015b mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 tylko propagand\u0105, poprzez moraln\u0105 i&nbsp;artystyczn\u0105 edukacj\u0119 mas\u201d \u2013 to&nbsp;cytat z&nbsp;Anatolija Wasiljewicza \u0141unaczarskiego (1875-1933), kt\u00f3ry zanim zosta\u0142 ludowym komisarzem o\u015bwiaty Republiki Rad w&nbsp;1917 r., by\u0142 przed I&nbsp;wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 liderem grupki bolszewik\u00f3w, marz\u0105cej o&nbsp;nowej religii ludzko\u015bci. Religii, kt\u00f3rej patronami mieli by\u0107 Marks, Feuerbach i&nbsp;Nietzsche. Jak tylu innych, przynajmniej od&nbsp;czasu O\u015bwiecenia, prorok\u00f3w nowej, wyzwolonej wiary, \u0141unaczarski traktowa\u0142 Chrystusa, chrze\u015bcija\u0144stwo (jak pisa\u0142 \u201estar\u0105 wiar\u0119 i&nbsp;stoj\u0105cy na&nbsp;jej stra\u017cy Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d), jako swych osobistych, najbardziej nienawistnych wrog\u00f3w. Ideologia dawa\u0142a mu, w\u0142a\u015bciwe intelektuali\u015bcie, poczucie w\u0142asnej racji, przewa\u017caj\u0105cej ca\u0142\u0105 tradycj\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej wiary, my\u015bli i&nbsp;kultury. Nie dawa\u0142a mu&nbsp;natomiast jeszcze \u017cadnych realnych sposob\u00f3w niszczenia owej tradycji. \u015ani\u0142 sen o&nbsp;obc\u0119gach, ale nie mia\u0142 ich jeszcze w&nbsp;r\u0119ku. Narz\u0119dzie otrzyma\u0142 od&nbsp;W\u0142odzimierza Iljicza Lenina. Usuni\u0119cie owego problemu \u2013 \u201egorza\u0142ki dla ludu\u201d, jak Lenin stre\u015bci\u0142 my\u015bl Marksa, bo&nbsp;tak traktowa\u0142 religi\u0119, bardziej dostosowuj\u0105c, \u017ce&nbsp;tak powiem metafor\u0119 Marksa do&nbsp;rosyjskich warunk\u00f3w \u2013 mia\u0142o ostatecznie rozwi\u0105za\u0107 tylko przej\u0119cie w\u0142adzy przez trze\u017aw\u0105 awangard\u0119 tego\u017c ludu, przez Parti\u0119, przez jej&nbsp;Wodza.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"559\" src=\"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/jan_pawel_2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3519\" srcset=\"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/jan_pawel_2.jpg 750w, https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/jan_pawel_2-300x224.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wodzowie si\u0119 zmieniali, ale cel pozosta\u0142. Dzi\u015b nasz \u201erodzimy\u201d IV&nbsp;Departament realizuje go, tak jak napisa\u0142 \u0141unaczarski: przez propagand\u0119 oraz moraln\u0105 i&nbsp;artystyczn\u0105 edukacj\u0119 mas. Obecnie s\u0142u\u017c\u0105 do&nbsp;tego szydercze memy, kampanie nienawi\u015bci i&nbsp;k\u0142amstwa najwi\u0119kszych portali, wspierane przez globalne media odspo\u0142eczniaj\u0105ce, a&nbsp;tak\u017ce \u201ereporta\u017ce\u201d telewizji i&nbsp;gazet, widz\u0105cych siebie w&nbsp;roli sztabu owych&nbsp;kampanii.<\/p>\n\n\n\n<p>Niecierpliwo\u015b\u0107 w&nbsp;dzia\u0142aniu powoduje jednak, \u017ce&nbsp;zapominaj\u0105 niekiedy o&nbsp;zasadzie, kt\u00f3r\u0105 wy\u0142o\u017cy\u0142 komisarz \u0141unaczarski: nie bi\u0107 m\u0142otkiem w&nbsp;g\u0142ow\u0119! Teraz widocznie uznali, \u017ce&nbsp;ju\u017c mog\u0105. By\u0107 mo\u017ce&nbsp;przedwcze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta&nbsp;niecierpliwo\u015b\u0107 mo\u017ce nie by\u0107 op\u0142acalna politycznie. Bolszewiccy radyka\u0142owie ze&nbsp;wspomnianych gazet i&nbsp;telewizji, popychaj\u0105 od&nbsp;dawna, przed ka\u017cdym wyborami, partie, kt\u00f3re zale\u017c\u0105 od&nbsp;ich medialnego poparcia, do&nbsp;przyjmowania na&nbsp;sztandary programu, za&nbsp;kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyborc\u00f3w wci\u0105\u017c nie chce i\u015b\u0107. St\u0105d niekiedy niepowodzenia wyborcze. Dla nadawc\u00f3w, fanatycznych zwolennik\u00f3w ideologii nienawi\u015bci, to&nbsp;nie ma&nbsp;zasadniczego znaczenia. Im&nbsp;idzie o&nbsp;to, by&nbsp;z&nbsp;ka\u017cdym rokiem, z&nbsp;ka\u017cdymi wyborami, radykalizmem g\u0142oszonej przez siebie wojny z&nbsp;cywilizacj\u0105 europejsk\u0105 oswaja\u0107 coraz bardziej oddalonych od&nbsp;jej chrze\u015bcija\u0144skich \u017ar\u00f3de\u0142 odbiorc\u00f3w z&nbsp;wizj\u0105 ostatecznej \u201eemancypacji\u201d. Zamieni\u0107 miejscami dobro i&nbsp;z\u0142o, porzuci\u0107 rozr\u00f3\u017cnienie na&nbsp;k\u0142amstwo i&nbsp;fa\u0142sz. Obsadzi\u0107 Urbana w&nbsp;roli wyzwoliciela, a&nbsp;Jana Paw\u0142a II&nbsp;w&nbsp;roli pedofila. Do&nbsp;tego ostatecznie trzeba, jak w&nbsp;filmie Martina Scorsese \u201eMilczenie\u201d \u2013 o&nbsp;torturach, kt\u00f3rymi Japonia odgrodzi\u0142a si\u0119 w&nbsp;XVII wieku od&nbsp;chrze\u015bcija\u0144skich misjonarzy \u2013 \u201etylko\u201d naplu\u0107 na&nbsp;krzy\u017c lub podepta\u0107. I&nbsp;ju\u017c jest si\u0119 \u201ewolnym\u201d. Ilu wyborc\u00f3w w&nbsp;Polsce roku 2023 wybierze takie \u201ewyzwolenie\u201d? Zobaczymy wkr\u00f3tce. Lider opozycji, kt\u00f3ra nie mia\u0142a elementarnej odwagi, by&nbsp;si\u0119 w&nbsp;tej sprawie wypowiedzie\u0107 \u201eza\u201d lub \u201eprzeciw\u201d, mo\u017ce mie\u0107 tutaj swoj\u0105 ma\u0142\u0105 kalkulacj\u0119 polityczn\u0105: przez kampani\u0119 nienawi\u015bci przeciw Janowi Paw\u0142owi II&nbsp;i&nbsp;Ko\u015bcio\u0142owi przypomnie\u0107 Lewicy jej korzenie w&nbsp;Leninie i&nbsp;kapitanie Piotrowskim, by&nbsp;w&nbsp;ten spos\u00f3b rozwia\u0107 widmo porozumienia mi\u0119dzy ow\u0105 Lewic\u0105 a&nbsp;PiS-em&nbsp;w&nbsp;jakiejkolwiek innej sprawie. Zap\u0119dzi\u0107 ostatecznie Lewic\u0119 pod skrzyd\u0142a KO? Czy raczej przesun\u0105\u0107 KO&nbsp;z&nbsp;powod\u00f3w partyjnej gry w&nbsp;kr\u0105g wyznawc\u00f3w idei Jerzego Urbana? Ma\u0142a&nbsp;gra.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielka gra, ta&nbsp;najwi\u0119ksza, toczy si\u0119 na&nbsp;planie, kt\u00f3rego otumanieni programami IV&nbsp;Departamentu dzisiejszych medi\u00f3w nie znaj\u0105, a&nbsp;kiedy o&nbsp;nim s\u0142ysz\u0105 \u2013 potrafi\u0105 tylko z&nbsp;niego&nbsp;szydzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Doskonale opisa\u0142 go&nbsp;szczeg\u00f3lnie ch\u0119tnie wyszydzany \u2013 Sienkiewicz. Henryk oczywi\u015bcie. Przypomn\u0119 kluczow\u0105 scen\u0119 drugiego tomu \u201ePotopu\u201d. Ca\u0142a Rzeczpospolita zalana obcymi wojskami, moskiewskimi i&nbsp;szwedzkimi. Jest tylko Jasna G\u00f3ra, pod kt\u00f3r\u0105 stoj\u0105 Szwedzi i&nbsp;polscy kolaboranci, wzywaj\u0105c za\u0142og\u0119 klasztoru do&nbsp;\u201ehonorowej\u201d kapitulacji. W&nbsp;refektarzu trwa narada. Cz\u0119\u015b\u0107 obro\u0144c\u00f3w, \u201erealistycznie\u201d oceniaj\u0105c si\u0142y, proponuje rozwa\u017cy\u0107 ofert\u0119 naje\u017ad\u017ac\u00f3w, \u201ezwa\u017cy\u0107 koniunktury\u201d. Odpowiada im&nbsp;przeor, ksi\u0105dz Kordecki: \u201eOw\u00f3\u017c koniunktury s\u0105&nbsp;takie, \u017ce&nbsp;chybaby B\u00f3g i&nbsp;Naj\u015bwi\u0119tsza Jego Rodzicielka umy\u015blnie na&nbsp;tego nieprzyjaciela zes\u0142ali za\u015blepienie, aby miar\u0119 w&nbsp;swych nieprawo\u015bciach przebra\u0142\u201d. Nie wszystkich to&nbsp;przekona\u0142o. \u201eWtem zdarzy\u0142a si\u0119 i&nbsp;nowa wr\u00f3\u017cba; za&nbsp;oknem refektarza rozleg\u0142 si\u0119 niespodzianie dr\u017c\u0105cy i&nbsp;stary g\u0142os \u017cebraczki ko\u015bcielnej Konstancji \u015bpiewaj\u0105cej pie\u015b\u0144 pobo\u017cn\u0105: \u201ePr\u00f3\u017cno przegra\u017casz mi, husycie srogi,\/ Pr\u00f3\u017cno diabelskie wzywasz w&nbsp;pomoc rogi,\/ Na&nbsp;pr\u00f3\u017cno palisz i&nbsp;krwie nie \u017ca\u0142ujesz, \/ Mnie nie zwojujesz! \/ Cho\u0107by tu&nbsp;przysz\u0142y pogan\u00f3w tysi\u0105ce, \/ Cho\u0107by na&nbsp;smokach wojska lataj\u0105ce, \/ Nic nie wsk\u00f3raj\u0105 miecz, ogie\u0144 ni&nbsp;m\u0119\u017ce \/ Bo&nbsp;ja&nbsp;zwyci\u0119\u017c\u0119!\u201d. \u2014 Oto dla nas przestroga \u2014 rzek\u0142 ksi\u0105dz Kordecki \u2014 kt\u00f3r\u0105 nam B\u00f3g przez usta starej \u017cebraczki zsy\u0142a. Bro\u0144my si\u0119, bracia, bo&nbsp;zaprawd\u0119 takich auxili\u00f3w nigdy jeszcze obl\u0119\u017ceni nie mieli, jakie my&nbsp;mie\u0107 b\u0119dziemy!\u201d. \u201eNie ufajmy wiaro\u0142omnym! Nie ufajmy heretykom ani tym z&nbsp;katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy u&nbsp;z\u0142ego ducha s\u0142u\u017cb\u0119 przyj\u0119li!\u201d \u2014 wo\u0142a\u0142y inne g\u0142osy, nie dopuszczaj\u0105c do&nbsp;s\u0142owa tych, kt\u00f3rzy oponowa\u0107&nbsp;chcieli\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlaczego przywo\u0142uj\u0119 ten dzi\u015b ju\u017c prawie zapomniany cytat? Z&nbsp;dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po&nbsp;pierwsze dlatego, by\u015bmy nie przejmowali si\u0119 specjalnie atakami, kt\u00f3re przychodz\u0105 ze&nbsp;strony otwartych nieprzyjaci\u00f3\u0142 Ko\u015bcio\u0142a i&nbsp;Polski. Cho\u0107by \u201ena&nbsp;smokach wojska lataj\u0105ce\u201d \u2013 nie przemog\u0105. Uwa\u017cajmy jednak i&nbsp;nazywajmy po&nbsp;imieniu znacznie bardziej niebezpiecznych owych \u201ekatolik\u00f3w, kt\u00f3rzy u&nbsp;z\u0142ego ducha s\u0142u\u017cb\u0119 przyj\u0119li\u201d. Tych wszystkich, tak g\u0142o\u015bno dzi\u015b wyst\u0119puj\u0105cych zdrajc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy go&nbsp;porzucili. By\u0142ych ksi\u0119\u017cy, by\u0142ych zakonnik\u00f3w, kt\u00f3rzy dzi\u015b zawodem swego \u017cycia uczynili nurzanie we&nbsp;w\u0142asnej \u017c\u00f3\u0142ci postaci \u015bwi\u0119tych, tradycji i&nbsp;ca\u0142o\u015bci moralnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a. Tak\u017ce swoistych \u201ekatolickich\u201d patocelebryt\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 oderwa\u0107 si\u0119 od&nbsp;wielkich medi\u00f3w (traktuj\u0105cych ich jak wid\u0142y do&nbsp;gnoju) i&nbsp;zrobi\u0105 wszystko, byle pozosta\u0107 na&nbsp;ich \u201esalonach\u201d. Wreszcie nawet ksi\u0119\u017cy \u201enowej formacji\u201d, jak autor\u00f3w zasmucaj\u0105cego w&nbsp;swojej tch\u00f3rzliwo\u015bci i&nbsp;ma\u0142ostkowo\u015bci o\u015bwiadczenia \u201erzecznik\u00f3w Episkopatu\u201d (wspomnia\u0142 o&nbsp;tym niezwykle celnie na&nbsp;tych \u0142amach Leszek&nbsp;Sosnowski).<\/p>\n\n\n\n<p>Jan Pawe\u0142 II&nbsp;napisa\u0142 kiedy\u015b, na&nbsp;50-lecie \u201eTygodnika Powszechnego\u201d, list, w&nbsp;kt\u00f3rym wyrazi\u0142 sw\u00f3j osobisty b\u00f3l z&nbsp;powodu poczucia opuszczenia przez to&nbsp;\u015brodowisko w&nbsp;czasie nowej fali atak\u00f3w na&nbsp;Ko\u015bci\u00f3\u0142 po&nbsp;1991 roku. Pisa\u0142 wtedy do&nbsp;redaktora Turowicza tymi s\u0142owami: \u201eChodzi\u0142o o&nbsp;to, a\u017ceby zatrze\u0107 w&nbsp;pami\u0119ci spo\u0142ecze\u0144stwa to, czym Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 w&nbsp;\u017cyciu Narodu na&nbsp;przestrzeni minionych lat. Mno\u017cy\u0142y si\u0119 oskar\u017cenia czy pom\u00f3wienia o&nbsp;klerykalizm, o&nbsp;rzekom\u0105 ch\u0119\u0107 rz\u0105dzenia Polsk\u0105 ze&nbsp;strony Ko\u015bcio\u0142a, czy te\u017c o&nbsp;hamowanie emancypacji politycznej polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Pan daruje je\u017celi powiem, i\u017c&nbsp;oddzia\u0142ywanie tych wp\u0142yw\u00f3w odczuwa\u0142o si\u0119 jako\u015b tak\u017ce w&nbsp;\u201eTygodniku Powszechnym\u201d. W&nbsp;tym trudnym momencie Ko\u015bci\u00f3\u0142 w&nbsp;\u201eTygodniku\u201d nie znalaz\u0142, niestety, takiego wsparcia i&nbsp;obrony, jakiego mia\u0142 poniek\u0105d prawo oczekiwa\u0107; \u201enie czu\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 mi\u0142owany\u201d \u2013 jak kiedy\u015b powiedzia\u0142em\u201d. Tej obrony nie mo\u017cemy dzisiaj ma\u0142ostkowo&nbsp;odm\u00f3wi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Przywo\u0142a\u0142em jednak s\u0142owa Sienkiewicza z&nbsp;drugiego jeszcze powodu. Po&nbsp;to, by&nbsp;przypomnie\u0107 ostatnie przes\u0142anie Jana Paw\u0142a II&nbsp;do&nbsp;rodak\u00f3w. Zawarte zosta\u0142o w&nbsp;li\u015bcie datowanym 1&nbsp;kwietnia 2005 roku, a&nbsp;skierowanym na&nbsp;r\u0119ce genera\u0142a Zakonu Paulin\u00f3w na&nbsp;Jasnej G\u00f3rze z&nbsp;okazji zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 350 rocznicy cudownej obrony Klasztoru Jasnog\u00f3rskiego. Papie\u017c pisa\u0142: \u201eWidmo ca\u0142kowitej utraty suwerenno\u015bci pa\u0144stwa nios\u0142o ze&nbsp;sob\u0105 gro\u017ab\u0119 zniewolenia polskiego ducha. Wielu utraci\u0142o w\u00f3wczas nadziej\u0119, porzucaj\u0105c wiar\u0119 ojc\u00f3w i&nbsp;poddaj\u0105c si\u0119 panowaniu wroga, kt\u00f3ry jako jeden z&nbsp;cel\u00f3w stawia\u0142 sobie wykorzenienie katolicyzmu. [\u2026] Jasna G\u00f3ra zadziwi\u0142a ca\u0142y nar\u00f3d. Ona jedna potrafi\u0142a si\u0119 obroni\u0107 przed \u2018potopem\u2019, ostatnia wyspa niepodleg\u0142ego bytu i&nbsp;niepodleg\u0142ego ducha. [\u2026] Niech ten fakt m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c do&nbsp;naszego pokolenia. Niech si\u0119 stanie wezwaniem do&nbsp;jedno\u015bci w&nbsp;budowaniu dobra, dla pomy\u015blnej przysz\u0142o\u015bci Polski i&nbsp;wszystkich Polak\u00f3w. Niech przywo\u0142uje do&nbsp;strze\u017cenia skarbca ponadczasowych warto\u015bci, aby korzystanie z&nbsp;wolno\u015bci by\u0142o ku&nbsp;zbudowaniu, a&nbsp;nie ku&nbsp;upadkowi\u201d. I&nbsp;tego si\u0119&nbsp;trzymajmy.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielki przyjaciel Polak\u00f3w, angielski pisarz Gilbert Keith Chesterton zauwa\u017cy\u0142 kiedy\u015b, \u017ce&nbsp;bajki nie ucz\u0105 wcale dzieci tego, \u017ce&nbsp;s\u0105&nbsp;smoki. To&nbsp;dzieci dobrze wiedz\u0105 i&nbsp;bez bajek. Najpi\u0119kniejsze opowie\u015bci, podnosz\u0105ce ludzko\u015b\u0107 z&nbsp;upadku \u2013 takie jak Dobra Nowina o&nbsp;Zmartwychwstaniu, jak (w&nbsp;innej kategorii oczywi\u015bcie) nasza fundacyjna opowie\u015b\u0107 mistrza Wincentego Kad\u0142ubka o&nbsp;smoku wawelskim, kt\u00f3ry zosta\u0142 pobity przez syn\u00f3w Kraka, jak pie\u015b\u0144 Konfederat\u00f3w barskich S\u0142owackiego, jak przytoczony fragment \u201ePotopu\u201d Sienkiewicza \u2013 ucz\u0105 nas, \u017ce&nbsp;smoka mo\u017cna&nbsp;pokona\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>O&nbsp;tym nam przypomina Jan Pawe\u0142 II. Tak\u017ce dzisiaj \u2013 a&nbsp;mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzisiaj \u2013 musimy sobie przypomnie\u0107 te&nbsp;s\u0142owa, t\u0119&nbsp;nauk\u0119 nadziei i&nbsp;si\u0142y z&nbsp;niej&nbsp;p\u0142yn\u0105cej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>prof. Andrzej Nowak Historyk, publicysta, sowietolog, profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, kierownik pracowni Dziej\u00f3w Rosji i ZSRR w Instytucie Historii<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3519,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,3,9],"tags":[],"class_list":["post-3517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-religia","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3517"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3517\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3520,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3517\/revisions\/3520"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}