{"id":3863,"date":"2023-04-15T06:19:52","date_gmt":"2023-04-15T11:19:52","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=3863"},"modified":"2023-04-15T06:19:52","modified_gmt":"2023-04-15T11:19:52","slug":"rosja-stopniowo-przegrywa-postsowiecka-azje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2023\/04\/15\/rosja-stopniowo-przegrywa-postsowiecka-azje\/","title":{"rendered":"Rosja stopniowo przegrywa postsowieck\u0105 Azj\u0119"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\n

Ryszard Czarnecki<\/a><\/h3>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Do postsowieckiej Azji zalicza si\u0119 zwykle sze\u015b\u0107 pa\u0144stw: najwi\u0119kszy terytorialnie Kazachstan, najliczniejszy \u2013 Uzbekistan oraz Kirgistan, Tad\u017cykistan, Turkmenistan i Mongoli\u0119. Niekt\u00f3rzy eksperci, zw\u0142aszcza anglosascy, t\u0119 sz\u00f3stk\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 jeszcze Afganistanem, co wydaje si\u0119 jednak merytorycznie, nie tylko geograficznie, w\u0105tpliwe. Wszystkie te pa\u0144stwa poza Mongoli\u0105 wchodzi\u0142y w sk\u0142ad Zwi\u0105zku Sowieckiego, jako \u015brodkowoazjatyckie republiki socjalistyczne.\u00a0 Mongolia mia\u0142a status pa\u0144stwa niepodleg\u0142ego, co oczywi\u015bcie by\u0142o fikcj\u0105 \u2013 o wszystkim decydowa\u0142a Moskwa, a nie U\u0142an-Bator. W tej chwili, w regionie zwanym Azj\u0105 \u015arodkow\u0105 trwa wielki, geopolityczny mecz, w kt\u00f3rym \u015bcieraj\u0105 si\u0119 wp\u0142ywy: Rosji, Chin, Turcji, Iranu oraz szeroko rozumianego Zachodu. Sytuacja jest dynamiczna i nie zawsze jednoznaczna, ale mo\u017cna zaryzykowa\u0107 tez\u0119 ,\u017ce powoli, mo\u017ce nazbyt powoli ko\u0144czy si\u0119 oko\u0142o 200-letni okres, w kt\u00f3rym najpierw Sankt Petersburg, a potem Moskwa dzieli\u0142y tu i rz\u0105dzi\u0142y. Nie jest to rzecz jasna tak proste, jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 obserwatorom z pa\u0144stw zachodnich, oczekuj\u0105cych prostej odpowiedzi, czy Astana, Taszkient, Duszanbe, Biszkek, Aszchabat, czy U\u0142an-Bator s\u0105 z Zachodem przeciwko Rosji\u00a0 czy z Rosj\u0105 przeciwko Zachodowi. Jednak zmiany s\u0105 widoczne i w poszczeg\u00f3lnych krajach i w ca\u0142ym regionie. Wp\u0142yw Rosji maleje, cho\u0107 trudno oczekiwa\u0107, \u017ce po dw\u00f3ch wiekach dominacji od razu ca\u0142kowicie wyparuje. Nie chodzi tu tylko o polityk\u0119: pa\u0144stwa Azji Centralnej w ONZ nie popieraj\u0105 w g\u0142osowaniach Rosji, jak Bia\u0142oru\u015b, Syria, czy Erytrea, ale te\u017c jej nie pot\u0119piaj\u0105, jak kraje Zachodu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rosja s\u0142abnie, ale\u2026
\u00a0
Gdy chodzi o gospodark\u0119, to g\u0142\u00f3wnym partnerem Uzbekistanu \u2013 pisz\u0119 te s\u0142owa wracaj\u0105c z mojej czwartej wizyty w tym kraju, a trzeciej w ostatnich szesnastu miesi\u0105cach \u2013 jest wci\u0105\u017c Federacja Rosyjska, na drugim miejscu s\u0105 Chiny, na trzecim Kazachstan, a dopiero na czwartym, liczone wsp\u00f3lnie kraj cz\u0142onkowskie – UE. To Rosjanie s\u0105 te\u017c \u201enumerem 1\u201d, gdy chodzi o liczb\u0119 turyst\u00f3w odwiedzaj\u0105cych Uzbekistan. Zw\u0142aszcza teraz, gdy mo\u017cliwo\u015bci podr\u00f3\u017cowania dla obywateli FR bardzo si\u0119 zaw\u0119zi\u0142y z powodu wojny w Europie Wschodniej. Oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona Rosjan, kt\u00f3rzy przyjechali w zesz\u0142ym roku do Taszkientu, Samarkandy, Buchary, Chiwy, czy Mujnaku (gdzie mogli obserwowa\u0107, jak za przyczyn\u0105 bezczynno\u015bci w\u0142adz Zwi\u0105zku Sowieckiego, poczynaj\u0105c od roku 1960, Morze Aralskie cofn\u0119\u0142o si\u0119 o kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w \u2013 a do zesz\u0142ego roku o 150), pokazuje wci\u0105\u017c istotne rosyjskie wp\u0142ywy. Jednak w wymiarze politycznym Uzbekistan jest mniej skory do wsp\u00f3\u0142pracy z Moskw\u0105 w ramach r\u00f3\u017cnych organizacji i porozumie\u0144 pa\u0144stw Azji postsowieckiej ni\u017c niekt\u00f3rzy jego s\u0105siedzi.
\u00a0
W restauracjach i klubach muzyka angielska wypiera rosyjsk\u0105 – a z m\u0142odymi Uzbekami lepiej dogadywa\u0107 si\u0119 po angielsku ni\u017c po rosyjsku, to co akurat jest charakterystyczne dla ca\u0142ego regionu, cho\u0107 te\u017c dla Kaukazu Po\u0142udniowego.
\u00a0
Azja \u015arodkowa i\u2026 Europa \u015arodkowo-Wschodnia: wsp\u00f3lne do\u015bwiadczenia
\u00a0
Charakterystyczne, \u017ce najbardziej \u201ew szkod\u0119\u201d Rosji w Azji \u015arodkowej nie wchodzi wcale Zach\u00f3d, kt\u00f3rego mo\u017cliwo\u015bci i kija i marchewki s\u0105 znacznie mniejsze ni\u017c innych graczy w regionie.\u00a0 Rosjan bowiem wypieraj\u0105 oficjalnie wcale nie antagonistyczne wobec nich Chiny oraz Turcja, a w przypadku Tad\u017cykistanu \u2013 Iran. Ten ostatni przypadek jest o tyle ciekawy, \u017ce to pa\u0144stwo ze stolic\u0105 w Duszanbe (by\u0142em tam po raz drugi par\u0119 miesi\u0119cy temu) jest kulturowo, historycznie, cywilizacyjnie i j\u0119zykowo \u2013 j\u0119zyk farsi \u2013 zwi\u0105zany z Persj\u0105.
\u00a0
W ostatnim czasie Turcja do organizacji maj\u0105cej charakter g\u0142ownie kulturalny \u2013 TURKSOY – a skupiaj\u0105cej pa\u0144stwa zwi\u0105zane z tureck\u0105 spu\u015bcizn\u0105 historyczno-kulturalno-j\u0119zykow\u0105, powo\u0142a\u0142a te\u017c struktur\u0119 stricte polityczn\u0105 – Organization of Turkic States (OTS). Skupia ona poza sam\u0105 Turcj\u0105 r\u00f3wnie\u017c: Kazachstan, Kirgistan, Uzbekistan. Poza pa\u0144stwami regionu \u2013ci\u0105\u017c\u0105cy do Iranu Tad\u017cykistan jest tam tylko jako obserwator, status obserwatora ma r\u00f3wnie\u017c Turkmenistan – jest tam tak\u017ce, co oczywiste, Azerbejd\u017can. Tureckie firmy dokonuj\u0105 prawdziwej ekspansji w regionie, wspierane przez tureckie banki i pa\u0144stwo. Wymiana handlowa Ankary z pi\u0105tk\u0105 dawnych republik sowieckich ju\u017c przekracza obroty handlowe Rosji w regionie (sic!), je\u017celi by nie liczy\u0107 pot\u0119\u017cnego rosyjskiego eksportu militarnego…
\u00a0
Ciekawe, \u017ce status obserwatora maj\u0105 tu bardzo aktywne… W\u0119gry, kt\u00f3re przej\u0119\u0142y pi\u0105ty co do wielko\u015bci bank w Uzbekistanie ! To interesuj\u0105ce, \u017ce szczeg\u00f3lnie du\u017c\u0105 aktywno\u015b\u0107 w Azji \u015arodkowej wykazuj\u0105 z pa\u0144stwa naszego regionu Europy tak\u017ce takie kraje, jak \u0141otwa, Czechy i w jakiej\u015b mierze Bu\u0142garia. Chodzi tu o aktywno\u015b\u0107 przede wszystkim dyplomatyczn\u0105 i gospodarcz\u0105. Nam, Europie \u015arodkowo-Wschodniej jest tu \u0142atwiej ni\u017c najwi\u0119kszym krajom Europy Zachodniej, bo nikt nie mo\u017ce nam przyszy\u0107 \u0142atki \u201ekolonializmu\u201d \u2013 a za nami stoi podobne do\u015bwiadczenie \u017cycia w komunizmie i wychodzenia z niego. Wszystko to-przede wszystkim ofensywa Ankary, ale te\u017c kraj\u00f3w. Zachodu (w ostatnich latach inwestycje Niemiec i Holandii) dzieje si\u0119 kosztem Rosji. To cieszy. Sk\u0105din\u0105d czas na wi\u0119ksz\u0105, zaplanowan\u0105 i skoordynowan\u0105 na szczeblu pa\u0144stwowym, aktywno\u015b\u0107 Polski i wspieranych przez struktury pa\u0144stwa polskich firm.
\u00a0
Chiny id\u0105 po \u201eswoje\u201d?
\u00a0
Rosja zap\u0142aci w Azji Centralnej wysok\u0105 cen\u0119 Chinom za ich ograniczone wsparcie (lub \u201e\u017cyczliw\u0105 neutralno\u015b\u0107\u201d) dla Putina po 24 lutego 2022 roku. Pekin bowiem, inaczej ni\u017c w Afryce, gdzie stara si\u0119 unika\u0107 poszerzania strefy wp\u0142yw\u00f3w tam, gdzie militarnie, politycznie i gospodarczo aktywni s\u0105 Rosjanie \u2013 tutaj nie ma takich zahamowa\u0144. To zreszt\u0105 szerszy temat, kt\u00f3ry dotyczy tak\u017ce samego terytorium Federacji Rosyjskiej: skoro W\u0142adywostok jeszcze sto sze\u015b\u0107dziesi\u0105t kilka lat temu by\u0142 w chi\u0144skich r\u0119kach, to nie dziwmy si\u0119, \u017ce teraz ChRL wykorzystuje s\u0142abo\u015b\u0107 Moskwy i np. wraca do starej, chi\u0144skiej nazwy W\u0142adywostoku poprzez tak\u0105 w\u0142a\u015bnie decyzj\u0119 pa\u0144stwowej chi\u0144skiej komisji kodyfikacji j\u0119zykowej.
\u00a0
Uzbecy twierdz\u0105, \u017ce cho\u0107 2,33% obywateli stanowi\u0105 Rosjanie \u2013 cho\u0107by w Taszkiencie jest to naprawd\u0119 bardzo widoczne \u2013 pomimo to nie ma \u017cadnych sygna\u0142\u00f3w o starciach czy chocia\u017cby konfliktach z szacowan\u0105 na ponad 100 tysi\u0119cy mniejszo\u015bci\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 w tym kraju. Od wa\u017cnego uzbeckiego polityka us\u0142ysza\u0142em nawet, \u017ce tutejsi Rosjanie s\u0105 inni ni\u017c ci w Moskwie: nie s\u0105 tacy aroganccy i zarozumiali jak tamci z \u201ecentrali\u201d, dalej rozumuj\u0105cy \u2013 dopowiem – w kategoriach imperium \u201ebia\u0142ej\u201d czy \u201eczerwonej\u201d Rosji.
Proces odspawania postsowieckiej Azji \u015arodkowej od Rosji nie b\u0119dzie przebiega\u0107 szybko i \u0142atwo \u2013 ale jest, na szcz\u0119\u015bcie dla Polski, faktem. W\u0119zy i zale\u017cno\u015bci ekonomiczne, kulturowe i polityczne b\u0119d\u0105 coraz bardziej r\u00f3wnowa\u017cone i ograniczane przez wp\u0142yw Chin, Turcji, a po cz\u0119\u015bci Zachodu i Iranu. Na naszych oczach Moskwa traci, to nad czym mia\u0142a kontrol\u0119 przez dwa wieki. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami historycznego procesu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Czarnecki Do postsowieckiej Azji zalicza si\u0119 zwykle sze\u015b\u0107 pa\u0144stw: najwi\u0119kszy terytorialnie Kazachstan, najliczniejszy \u2013 Uzbekistan oraz Kirgistan,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3864,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9],"tags":[],"class_list":["post-3863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3863","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3863"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3863\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3865,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3863\/revisions\/3865"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}