{"id":3982,"date":"2023-05-07T11:07:06","date_gmt":"2023-05-07T16:07:06","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=3982"},"modified":"2023-05-07T11:07:07","modified_gmt":"2023-05-07T16:07:07","slug":"trzeci-maja-piec-wiekow-historii-wolnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2023\/05\/07\/trzeci-maja-piec-wiekow-historii-wolnosci\/","title":{"rendered":"Trzeci Maja – pi\u0119\u0107 wiek\u00f3w historii wolno\u015bci"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\n

Ryszard Czarnecki<\/a><\/h3>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

3 maja ca\u0142a Europa powinna uroczy\u015bcie obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119to pierwszej konstytucji na Starym Kontynencie. Ta pierwsza europejska Ustawa Zasadnicza zosta\u0142a og\u0142oszona w Polsce 3 maja 1791 roku. Mo\u017ce nie powinno dziwi\u0107, \u017ce akurat to Rzeczpospolita by\u0142a pierwszym krajem w Europie, a drugim na \u015bwiecie – po oderwanych od Korony Brytyjskiej Stanach Zjednoczonych Ameryki – kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 w\u0142asn\u0105 konstytucj\u0119, skoro w dawnej \u201ePolszcze\u201d, jak drzewiej nazywali\u015bmy nasz\u0105 ojczyzn\u0119, udzia\u0142 obywateli partycypuj\u0105cych we w\u0142adzy by\u0142 parokrotnie wi\u0119kszy ni\u017c we Francji i Wielkiej Brytanii. Chodzi oczywi\u015bcie o fakt, \u017ce szlachta we Francji i\u00a0 Anglii stanowi\u0142a 4-5 procent og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa, a w Polsce nawet do 12,5 procent. W praktyce oznacza\u0142o to, \u017ce co \u00f3smy obywatel w Rzplitej by\u0142 szlachcicem, kt\u00f3ry mia\u0142 bezpo\u015bredni udzia\u0142 w wyborze w\u0142adzy lokalnej, wojew\u00f3dzkiej, ziemskiej a po\u015brednio, poprzez woln\u0105 elekcj\u0119 \u2013 kr\u00f3la. Tymczasem po obu stronach Kana\u0142u La Manche (w przypadku Wyspiarzy \u2013 Kana\u0142u Angielskiego) szlachcicem, a wi\u0119c cz\u0142owiekiem maj\u0105cym formalny wp\u0142yw na w\u0142adze by\u0142 co 20 – 25 Francuz czy Anglik.
\u00a0
To Ona rozs\u0142awi\u0142a Polsk\u0119 – Rzeczpospolita pionierem w Europie i na \u015bwiecie<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Konstytucja 3 maja nie uratowa\u0142a Polski, ale by\u0142a bardzo wa\u017cna i w wymiarze wewn\u0119trznym i zewn\u0119trznym. W wymiarze wewn\u0119trznym sta\u0142a si\u0119 na dziesi\u0119ciolecia impulsem do manifestacji patriotycznych, dzia\u0142alno\u015bci wolno\u015bciowej, my\u015bleniu o Niepodleg\u0142ej i pracy dla niej. W wymiarze zewn\u0119trznym rozs\u0142awi\u0142a imi\u0119 Polski w \u015bwiecie jako pioniera konstytucji w Europie i drugi kraj w \u015bwiecie, kt\u00f3ry j\u0105 proklamowa\u0142. To wa\u017cny, wci\u0105\u017c za ma\u0142o wykorzystywany or\u0119\u017c w walce o dobre imi\u0119 naszego kraju.
\u00a0
Konstytucj\u0119 uchwalono po 2,5-letnich pracach Sejmu Czteroletniego. Warto przypomnie\u0107, \u017ce przes\u0142anie polskiej Ustawy Zasadniczej by\u0142o tak jednoznacznie niepodleg\u0142o\u015bciowe, \u017ce wszyscy zaborcy \u2013 Rosjanie, Niemcy i Austriacy, ale zw\u0142aszcza te dwie pierwsze nacje – surowo karali za czczenie rocznicy Konstytucji. Zaborcy bali si\u0119 tych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy \u201enie chcieli k\u0142ania\u0107 si\u0119 okoliczno\u015bciom\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0105c Norwidem, ale chcieli k\u0142ania\u0107 si\u0119 polskiej historii. Cho\u0107by w 101 rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 maja tajna rosyjska policja aresztowa\u0142a w Warszawie nauczyciela Stanis\u0142awa Mieczy\u0144skiego za z\u0142o\u017cenie\u2026 bukietu fio\u0142k\u00f3w. Zaraz potem skazano go za to na 3 lata zes\u0142ania!
Nie by\u0142o mo\u017cna legalnie obchodzi\u0107 rocznicy Konstytucji 3 Maja a\u017c do roku 1916 gdy, cho\u0107 Polska nie by\u0142a jeszcze niepodleg\u0142a, zorganizowano gigantyczn\u0105 manifestacj\u0119 patriotyczn\u0105 w Warszawie.
\u00a0
Po latach represji powr\u00f3t 3 Maja
\u00a0
Oficjalnie \u015bwi\u0119tem narodowym rocznica pierwszej Konstytucji w Europie sta\u0142a si\u0119 128 lat po jej uchwaleniu \u2013 tak stanowi\u0142a Uchwa\u0142a Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919 roku.
Podczas okupacji Niemcy polowali na Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli uczci\u0107 3 maja. Podobnie sta\u0142o si\u0119 w 1946 roku, gdy dosz\u0142o do manifestacji student\u00f3w w wielu miastach Polski krwawo t\u0142umionych przez w\u0142adze komunistyczne. W\u0142adze PRL zabroni\u0142y potem \u015bwi\u0119towania 3 Maja, a w 1951 roku ustaw\u0105 o \u201edniach wolnych od pracy\u201d trzeciomajowe \u015bwi\u0119to zosta\u0142o oficjalnie zniesione. R\u00f3wno 30 lat p\u00f3\u017aniej, w czasie \u201efestiwalu\u201d NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d obchodzono ten dzie\u0144 uroczy\u015bcie i bez politycznych interwencji. Jednak ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej, podczas stanu wojennego w kilkunastu miastach Polski odby\u0142y si\u0119 demonstracje, kt\u00f3re by\u0142y pacyfikowane przez ZOMO. Szczeg\u00f3lnie brutalnie rozprawiano si\u0119 z manifestantami w Warszawie, gdzie dosz\u0142o do kilkugodzinnych star\u0107 z MO i SB.
\u00a0
Oficjalnie \u015bwi\u0119to wr\u00f3ci\u0142o ustaw\u0105, co ciekawe,\u00a0 Sejmu Kontraktowego z 6 kwietnia 1990. Chichot historii polega\u0142 na tym, \u017ce na pierwszych obchodach przywr\u00f3conego \u015bwi\u0119ta 3 Maja pojawi\u0142 si\u0119.. \u00f3wczesny prezydent Wojciech Jaruzelski, kt\u00f3ry wcze\u015bniej przez dziesi\u0105tki lat t\u0142umi\u0142 polskie d\u0105\u017cenia do niepodleg\u0142o\u015bci.
\u00a0
Jednak Ustawa Zasadnicza z 1791 roku nie jest jedynym wa\u017cnym wydarzeniem pod dat\u0105 3 maja. Polacy o wolno\u015bci my\u015bleli nie tylko pod koniec XVIII wieku, ale te\u017c na pocz\u0105tku XVI, gdy na kr\u00f3lewskim zamku w Radomiu podpisano Konstytucj\u0119 „Nihil novi”, kt\u00f3ra ustanowi\u0142a przywileje obywatelskie, szlacheckie, kt\u00f3rych kr\u00f3l nie m\u00f3g\u0142 zabra\u0107. To zabezpieczenie przed w\u0142adz\u0105 ,kt\u00f3ra chcia\u0142aby ewentualnie by\u0107 w\u0142adz\u0105 absolutn\u0105 wyra\u017ca\u0142o si\u0119 s\u0142owami: \u201eNic o nas bez nas\u201d.
\u00a0
3 maja by\u0142 te\u017c istotny w kontek\u015bcie szwedzkiego \u201ePotopu\u201d oraz morderstw i rabunk\u00f3w dokonanych przez naszych p\u00f3\u0142nocnych s\u0105siad\u00f3w. Oto bowiem w 1656 roku Szwedzi zdobyli zamek w Go\u0142a\u0144czy i okrutnie wymordowali jego ca\u0142\u0105 polsk\u0105 za\u0142og\u0119. A cztery lata p\u00f3\u017aniej w Oliwie podpisano pok\u00f3j mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Szwecj\u0105, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako Traktat Oliwski. Dzi\u0119ki temu traktatowi Polska zatrzyma\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 Inflant, a nasz kr\u00f3l Jan II Kazimierz Waza zrzek\u0142 si\u0119 praw do szwedzkiego tronu.
\u00a0
Drugie imi\u0119 Polski brzmi \u201eWolno\u015b\u0107\u201d
\u00a0
Jak to si\u0119 wszystko ze sob\u0105 wi\u0105\u017ce! Dos\u0142ownie wczoraj (gdy pisz\u0119 ten artyku\u0142) przemawia\u0142em w Parlamencie Europejskim powo\u0142uj\u0105c si\u0119 w\u0142a\u015bnie na Traktat Oliwski. By\u0142o to w debacie o rabunku i przemycie dzie\u0142 sztuki w Europie (sk\u0105din\u0105d wspomniano rabunek dzie\u0142 sztuki w ostatnim roku przez Rosjan na Ukrainie). Przemawiaj\u0105c w imieniu Europejskich Konserwatyst\u00f3w i Reformator\u00f3w przypomnia\u0142em Traktat Oliwski, kt\u00f3ry nakazywa\u0142 Szwecji odda\u0107 olbrzymie ilo\u015bci d\u00f3br polskiej kultury przez ni\u0105 zrabowanych . Pod tym wzgl\u0119dem traktat ten nie zosta\u0142 wykonany, bo Szwedzi oddali troch\u0119 skarb\u00f3w polskiej kultury tu\u017c po jego zawarciu, a oddanie kolejnej, te\u017c niewielkiej cz\u0119\u015bci wymusi\u0142 na nich ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Czartoryski, kt\u00f3ry rezyduj\u0105c w Pary\u017cu, prowadzi\u0142 polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 pa\u0144stwa, kt\u00f3rego nie by\u0142o na mapie Europy (jak wida\u0107 te\u017c polityk\u0119 reparacyjn\u0105).
\u00a0
I kolejny 3 maja \u2013 data z ksi\u0119gi walk o polsk\u0105 wolno\u015b\u0107: w 1812 cesarz Napoleon powo\u0142a\u0142 dekretem polski V Korpus Wielkiej Armii. Jej dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142\u00a0 ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski, kt\u00f3ry nied\u0142ugo potem zgin\u0105\u0142 za ojczyzn\u0119 w nurtach rzeki Elstery pod Lipskiem.
\u00a0
Wiwat Polska! Wiwat 3 Maja!
\u00a0
W tym dniu obchodzimy nie tylko rocznic\u0119 pierwszej konstytucji w Europie, ale te\u017c powsta\u0142ego w Polsce pierwszego w dziejach projektu \u201eKonstytucji Zjednoczonej Europy\u201d. Jej autorem by\u0142 Wojciech Jastrz\u0119bowski, a jego publikacja z 1831 roku zatytu\u0142owana by\u0142a jak\u017ce optymistycznie: \u201eO wiecznym pokoju mi\u0119dzy narodami\u201d. To wydarzenie jest uwa\u017cane za pocz\u0105tek dzia\u0142a\u0144 ,kt\u00f3re w kolejnym wieku zaowocowa\u0142y powstaniem Europejskiej Wsp\u00f3lnoty W\u0119gla i Stali, EWG i UE.
\u00a0
Symbolicznie t\u0119 dat\u0119 wybierano na r\u00f3\u017cnego rodzaju manifestacje patriotyczne, tak by\u0142o w 1848 roku, gdy podczas Powstania Wielkopolskiego Jakub Krotowski-Krauthofer og\u0142osi\u0142 powstanie niezale\u017cnej od w\u0142adz pruskich \u201eRzeczpospolitej Mosi\u0144skiej\u201d.
\u00a0
Pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, podczas kolejnego powstania- Styczniowego, Tymczasowy Rz\u0105d Narodowy powo\u0142a\u0142 zagraniczn\u0105 reprezentacj\u0119 w postaci Komitetu Polskiego w Pary\u017cu.
\u00a0
Charakterystyczne, \u017ce do tej daty odwo\u0142ywali si\u0119 nie tylko romantycy z powsta\u0144, ale te\u017c pozytywi\u015bci, zwolennicy pracy organicznej ,ci, kt\u00f3rzy chcieli si\u0142\u0119 i niezale\u017cno\u015b\u0107 Polski budowa\u0107 poprzez siln\u0105 gospodark\u0119. W ci\u0105gu tylko jednego roku w II Rzeczypospolitej najpierw 3 maja 1938 zainaugurowano we W\u0142adys\u0142awowie port morski, a rok p\u00f3\u017aniej, niespe\u0142na 4 miesi\u0105ce przed napa\u015bci\u0105 Niemiec na Polsk\u0119 uruchomiono Elektrowni\u0119 Stalowa Wola.
\u00a0
Dzi\u015b ,za naszymi rodakami z przesz\u0142ych pokole\u0144 ,mo\u017cemy za\u015bpiewa\u0107 \u201eNierz\u0105d braci naszych cisn\u0105\u0142 \/ Gnu\u015bno\u015b\u0107 w r\u0119ku kr\u00f3la spa\u0142a \/ A wtem 3 Maj zab\u0142ysn\u0105\u0142 \/ i ca\u0142a Polska powsta\u0142a \/ wiwat Maj, pi\u0119kny Maj \/ Wiwat Wielki\u00a0Ko\u0142\u0142\u0105taju\u201d\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Czarnecki 3 maja ca\u0142a Europa powinna uroczy\u015bcie obchodzi\u0107 \u015bwi\u0119to pierwszej konstytucji na Starym Kontynencie. Ta pierwsza europejska<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3983,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-3982","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3982","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3982"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3982\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3984,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3982\/revisions\/3984"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}