{"id":47,"date":"2022-05-03T04:48:12","date_gmt":"2022-05-03T02:48:12","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=47"},"modified":"2022-05-05T06:01:21","modified_gmt":"2022-05-05T04:01:21","slug":"mostar-w-sercu-hercegowiny-daleko-od-bosni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/05\/03\/mostar-w-sercu-hercegowiny-daleko-od-bosni\/","title":{"rendered":"Mostar w sercu Hercegowiny \u2013 daleko od Bo\u015bni…"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ryszard Czarnecki<\/mark><\/h3>\n\n\n\n

Mostar wita deszczem i chorwack\u0105 go\u015bcinno\u015bci\u0105. To miasto, w kt\u00f3rym, jak si\u0119 oka\u017ce, zaraz po obiedzie jest kolacja. Zawsze ze \u015bwietnymi lokalnymi winami, ale te\u017c winiakami. W\u0142a\u015bciciel najbardziej znanej tutejszej winnicy, ale te\u017c sklepu z winami i restauracji Podrumi Andrija (Piwnica Andrzeja) t\u0142umaczy, \u017ce nie jest to \u017caden winiak, tylko regularny koniak, tyle \u017ce Francuzi zastrzegli sobie prawo do tej nazwy, a wi\u0119c on serwuje \u201evinjak\u201d. Nie jestem fanem mocnych trunk\u00f3w, ale ten, nie powiem, niczego sobie…<\/p>\n\n\n\n

Gdy rozpada\u0142a si\u0119 Jugos\u0142owia\u0144ska Federacyjna Republika Socjalistyczna, w tym trzecim co do wielko\u015bci mie\u015bcie obecnej Bo\u015bni i Hercegowiny Chorwaci stanowili nieco ponad jedn\u0105 trzeci\u0105. Teraz, po trzech dekadach \u2013  blisko po\u0142ow\u0119. Muzu\u0142manie bo\u015bniaccy byli wtedy pierwsz\u0105 grup\u0105 narodowo\u015bciow\u0105, a teraz \u2013  cho\u0107 ich przyby\u0142o par\u0119na\u015bcie procent (z 35 do 47 proc.) \u2013 s\u0105 za Chorwatami. Obie wsp\u00f3lnoty zyska\u0142y kosztem Serb\u00f3w \u2013 wtedy co pi\u0105ty mieszkaniec Mostaru by\u0142 Serbem, teraz\u2026 co dwudziesty pi\u0105ty. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Historia ma\u0142ej katedry \u2013 komuni\u015bci zabronili budowa\u0107 du\u017cej…<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jest chwila na kr\u00f3tk\u0105 modlitw\u0119 w miejscowej katedrze, nieprzypominaj\u0105cej na pewno \u017cadnej katedry na \u015bwiecie, b\u0119d\u0105cej ma\u0142ym, p\u0142askim ko\u015bci\u00f3\u0142kiem. Komuni\u015bci od Josipa Broza-Tito zdecydowanie nie zgadzali si\u0119 na wy\u017csz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119, ale w ramach tworzenia podzia\u0142\u00f3w w Ko\u015bciele zgod\u0119 na postawienie wy\u017cszej budowli dali zakonowi franciszkan\u00f3w. Katedr\u0119 pobudowano w latach 80. w ramach odwil\u017cy po \u015bmierci przyw\u00f3dcy komunist\u00f3w, zreszt\u0105 Chorwata, cho\u0107 zwalczaj\u0105cego chorwacki patriotyzm Broza-Tito. Niezauwa\u017calna, wtapiaj\u0105ca si\u0119 w ulic\u0119, mia\u0142a by\u0107 niewidoczna dla ludzi przybywaj\u0105cych do miasta nad rzek\u0105 Neretwa. W czasie wojny na Ba\u0142kanach, kt\u00f3ra poch\u0142on\u0119\u0142a od 97 tys. do 110 tys. os\u00f3b (niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 nawet do 200 tys.), katedra i skromny pa\u0142ac biskupi zosta\u0142y zniszczone przez Serb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Patrzy\u0142 na to z nieba ten, kt\u00f3ry j\u0105 zbudowa\u0142 \u2013 arcybiskup Petar Cule (1898\u20131985). W tej wyj\u0105tkowej \u015bwi\u0105tyni zatrzymuj\u0119 si\u0119 na zbyt kr\u00f3tki na pewno czas w kaplicy ze stacjami Drogi Krzy\u017cowej. Zaraz przy wej\u015bciu do niej jest tablica upami\u0119tniaj\u0105ca dzieci zabite podczas zawieszenia broni, kt\u00f3re wychodzi\u0142y z katedry po lekcjach religii. Zgin\u0119\u0142y wtedy dwie uczennice, a dwadzie\u015bcioro dzieci zosta\u0142o rannych. 
Chorwaci pami\u0119taj\u0105. M\u00f3wi nam o tym proboszcz katedralnej parafii, ale te\u017c r\u00f3wie\u015bnicy tamtych dzieciak\u00f3w. A pot\u0119\u017cnie zbudowany \u2013 jak wielu jego rodak\u00f3w \u2013 ksi\u0105dz m\u00f3wi w swojej skromniutkiej \u015bwi\u0105tyni: \u201eTa katedra nie jest mo\u017ce pi\u0119kna, ale pi\u0119kne jest to, \u017ce w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 przychodzi tu kilka tysi\u0119cy ludzi\u201d. Niedzielnych mszy jest sze\u015b\u0107, na ka\u017cdej jest t\u0142oczno. W ko\u015bciele dostrzegam jeszcze tablice upami\u0119tniaj\u0105ce poprzednich biskup\u00f3w. Seminarium duchowne jest w stolicy pa\u0144stwa, Sarajewie, ale s\u0105 te\u017c, jak wieki temu, klasztory. W czasie wojny na Ba\u0142kanach miasto by\u0142o ostrzeliwane z okolicznych g\u00f3r, a ludzie i budynki by\u0142y jak\u017ce \u0142atwym celem. <\/p>\n\n\n\n

Mostar r\u00f3\u017cnych religii<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

W chorwackiej cz\u0119\u015bci Mostaru jest wiele flag \u2013 nie Bo\u015bni i Hercegowiny, lecz s\u0105siedniego pa\u0144stwa, kt\u00f3rego obywatelami jest wielu tutejszych katolik\u00f3w \u2013 Chorwacji. Podw\u00f3jne obywatelstwo jest tu nagminne. A flagi BiH, owszem, s\u0105 \u2013 ale w muzu\u0142ma\u0144skiej, czyli bo\u015bniackiej cz\u0119\u015bci Mostaru. <\/p>\n\n\n\n

D\u0142uga rozmowa z miejscowym ordynariuszem ks. Petarem Paliciem. Spotykamy si\u0119 z w jego siedzibie zniszczonej w czasie wojny, przed trzydziestu laty, a znajduj\u0105cej si\u0119 przy ulicy nazwanej od imienia jednego z jego poprzednik\u00f3w, abp. Petara Culego. Problemem jest emigracja katolik\u00f3w. Mostar opu\u015bci\u0142o w ostatnich latach a\u017c 30 tys. naszych braci w wierze, a w tym samym czasie emigracja z muzu\u0142ma\u0144skiej Banja Luki jest mniejsza. Od 2014 r. a\u017c o 7 tys. spad\u0142a te\u017c liczba chorwackich \u2013 a wi\u0119c katolickich \u2013 uczni\u00f3w. Biskup miasta, w kt\u00f3rym Chorwaci stanowi\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 narodow\u0105 i religijn\u0105, maj\u0105c minimalnie wi\u0119cej ludzi ni\u017c muzu\u0142manie, musi by\u0107 dyplomat\u0105, ale na moje pytanie, co jest g\u0142\u00f3wnym problemem dla katolik\u00f3w, szczerze odpowiada, \u017ce jest nim brak prawa, kt\u00f3re regulowa\u0142oby w Bo\u015bni i Hercegowinie zasady funkcjonowania zwi\u0105zk\u00f3w religijnych. <\/p>\n\n\n\n

Pytam biskupa o relacje z muzu\u0142manami. Gospodarz odpowiada, \u017ce tylko jedno miasto BiH jest tak naprawd\u0119 multietniczne i jest to w\u0142a\u015bnie Mostar, bo na przyk\u0142ad w Sarajewie 95 proc. mieszka\u0144c\u00f3w to Bo\u015bniacy, z kolei w Banja Luce 95 proc. mieszka\u0144c\u00f3w to Serbowie. Tylko Mostar odbiega od tej powszechnej regu\u0142y przy niemal r\u00f3wnej liczbie wyznawc\u00f3w Mahometa i wyznawc\u00f3w Chrystusa. Biskup podkre\u015bla te\u017c, \u017ce prawdziwy stosunek minimalnej chrze\u015bcija\u0144skiej wi\u0119kszo\u015bci Mostaru do minimalnej mniejszej wsp\u00f3lnoty islamskiej pokazuj\u0105 demokracja i wybory, co stanowi asumpt do pokazania chrze\u015bcija\u0144skiej otwarto\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Hercegowina zapomniana przez Uni\u0119<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Na konferencji prasowej z udzia\u0142em europos\u0142\u00f3w z Polski, W\u0142och, Hiszpanii i Chorwacji jest te\u017c lider konserwatywnej partii Chorwat\u00f3w w Mostarze. Jest te\u017c osiem kamer, co pokazuje olbrzymie zainteresowanie przyjazdem do Hercegowiny przedstawicieli Parlamentu Europejskiego po raz pierwszy w historii, jak to si\u0119 podkre\u015bla. To akurat nieprawda, bo by\u0142em tu z Anglikiem Geoffreyem van Ordenem i Portugalk\u0105 An\u0105 Gomes przed parunastoma laty. Troch\u0119 jednak wygl\u0105da to tak, jakby Mostar by\u0142 zapomniany przez europejskich bog\u00f3w. Po konferencji bior\u0119 udzia\u0142 w 50-minutowym show telewizyjnym, gdzie opr\u00f3cz prowadz\u0105cego jeste\u015bmy w studio tylko ja i W\u0142och. Nie pami\u0119tam, kiedy by\u0142em w telewizji tak d\u0142ugo i z tak ma\u0142\u0105 liczb\u0105 os\u00f3b w debacie. W Fox News dwa razy kr\u00f3cej, ale w czw\u00f3rk\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Razem z Chorwatem z europarlamentu Ladislavem Iliciciem, liderem miejscowej chorwackiej partii politycznej Slavenem Raguzem oraz europarlamentarzystami z Europy Po\u0142udniowej Hermanem Tertschem i Carlem Fidanz\u0105, a tak\u017ce polskim europos\u0142em Bogdanem Rzo\u0144c\u0105 bior\u0119 udzia\u0142 w 1,5-godzinnym panelu z udzia\u0142em licznej publiczno\u015bci. Debata podobnie jak konferencja prasowa i dyskusja w telewizji odbywa si\u0119 w j\u0119zyku angielskim, ale tutaj jest t\u0142umaczona na chorwacki. Niestety nie jest to t\u0142umaczenie symultaniczne, co wyd\u0142u\u017ca dyskusj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Dziwna ta hercegowi\u0144ska wiosna. Raz rz\u0119si\u015bcie pada i jest zimno, a za chwil\u0119 jest tak ciep\u0142o i s\u0142onecznie, \u017ce trzeba pozbywa\u0107 si\u0119 kurtek. Za to pogoda polityczna jest tu niezmienna: w bo\u015bniacko-hercegowi\u0144skim kotle wrze ca\u0142y czas \u2013 Bo\u015bniacy chc\u0105 zdominowa\u0107 Chorwat\u00f3w, Chorwaci obawiaj\u0105 si\u0119 Serb\u00f3w, a dla Europy jest to \u201ehot potato\u201d, czyli gor\u0105cy kartofel, kt\u00f3ry parzy w d\u0142onie i w zwi\u0105zku z tym co chwil\u0119 trzeba go przerzuca\u0107 do kogo\u015b innego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Czarnecki Mostar wita deszczem i chorwack\u0105 go\u015bcinno\u015bci\u0105. To miasto, w kt\u00f3rym, jak si\u0119 oka\u017ce, zaraz po obiedzie jest kolacja.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-47","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions\/49"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}