{"id":4792,"date":"2023-08-21T18:19:25","date_gmt":"2023-08-21T23:19:25","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=4792"},"modified":"2023-08-21T18:19:25","modified_gmt":"2023-08-21T23:19:25","slug":"azerbejdzan-blizej-zachodu-dalej-od-moskwy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2023\/08\/21\/azerbejdzan-blizej-zachodu-dalej-od-moskwy\/","title":{"rendered":"Azerbejd\u017can: bli\u017cej Zachodu, dalej od Moskwy"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
\n


 Ryszard Czarnecki<\/a><\/h3>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Pisz\u0119 te s\u0142owa w Azerbejd\u017canie \u2013 w najwi\u0119kszym i najbogatszym kraju Kaukazu Po\u0142udniowego. Kraju, kt\u00f3rego znaczenie gospodarcze I geopolityczne wyra\u017anie ro\u015bnie po agresji Rosji na Ukrain\u0119. Warto wszak przypomnie\u0107, \u017ce idee bliskiej wsp\u00f3\u0142pracy Polski z tym krajem bardzo mocno promowa\u0142 \u015bp. prezydent RP prof. Lech Kaczy\u0144ski, kt\u00f3ry nie tylko by\u0142 w Baku, ale te\u017c szereg razy spotyka\u0142 si\u0119 z prezydentem Ilhamem Alijewem na r\u00f3\u017cnych forach, tak\u017ce w naszym kraju, do\u015b\u0107 skutecznie przedstawiaj\u0105c mu perspektywy wsp\u00f3\u0142pracy jego kraju z Zachodem. W tym kontek\u015bcie mo\u017cna powiedzie\u0107 Cyprianem Kamilem Norwidem; \u201ePrzesz\u0142o\u015b\u0107 to dzi\u015b, tylko cokolwiek dalej\u201d \u2013 bo pomys\u0142 \u201euzachodnienia\u201d Azerbejd\u017canu ro\u015bnie w kontek\u015bcie sytuacji w Europie Wschodniej.
\u00a0
Rosjanie nad Morzem Kaspijskim
\u00a0
Stefan \u017beromski cz\u0119\u015b\u0107 akcji \u201ePrzedmie\u015bcia\u201d umie\u015bci\u0142 w Baku, gdzie jego bohater Cezary Baryka mierzy si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 upadaj\u0105cej carskiej Rosji i powstawania Zwi\u0105zku Sowieckiego, kt\u00f3ry z idea\u0142ami r\u00f3wno\u015bci i szacunku dla cz\u0142owieka pracy mia\u0142 tyle wsp\u00f3lnego, co autor \u201eWiernej rzeki\u201d z chi\u0144skim baletem. Sk\u0105din\u0105d rodzina \u017beromskich to przyk\u0142ad, jakie niebezpiecze\u0144stwo grozi\u0142o Polsce w kontek\u015bcie rusyfikacji naszych elit i- jak to okre\u015bla\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski -\u201ezabieraniu nam przez Rosj\u0119 ducha\u201d. Oto bowiem sam \u017beromski sta\u0142 si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych polskich pisarzy, ale jego dwie siostry wysz\u0142y za Rosjan, wyjecha\u0142y w g\u0142\u0105b imperium car\u00f3w i ca\u0142kowicie si\u0119 zrusyfikowa\u0142y.
\u00a0
Wracaj\u0105c do Azerbejd\u017canu, to z kolei jest przyk\u0142ad kraju, kt\u00f3ry krok po kroku, stopniowo stara si\u0119 ogranicza\u0107 rosyjskie wp\u0142ywy. Cho\u0107 mieszkaj\u0105 tu i inwestuj\u0105 rosyjscy oligarchowie, a na wakacje przyje\u017cd\u017caj\u0105 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy Rosjan (a tak\u017ce Bia\u0142orusin\u00f3w), to Baku rok po roku politycznie i ekonomicznie oddala si\u0119 od Moskwy. Dzieje si\u0119 to na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach. Tak\u017ce przez zaci\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy z Zachodem w kontek\u015bcie eksportu ropy naftowej, ale te\u017c przez aktywny udzia\u0142 w \u201eTurkic States\u201d, organizacji mi\u0119dzynarodowej zrzeszaj\u0105cej pa\u0144stwa, kt\u00f3re wywodz\u0105 si\u0119 z tego samego kr\u0119gu kultury tureckiej i j\u0119zyka tureckiego. Poza Turcj\u0105, co oczywiste i Azerbejd\u017canem nale\u017c\u0105 do niej r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwa Azji Centralnej, takie jak Kazachstan, Kirgistan, Uzbekistan oraz Tad\u017cykistan, a cz\u0142onkiem stowarzyszonym jest Turkmenistan, a tak\u017ce\u2026 W\u0119gry (!) oraz Turecka Republika Cypru P\u00f3\u0142nocnego czyli turecka cz\u0119\u015b\u0107 Cypru.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u00a0
Wy\u015bcig Putina z Michelem oraz Rosji z UE o Kaukaz Po\u0142udniowy
\u00a0
Na ulicach Baku widz\u0119 przede wszystkim dwa rodzaje propagandowych poster\u00f3w – fotografii. Pierwsza pokazuje \u017co\u0142nierzy: Azer\u00f3w i Turk\u00f3w i ich braterstwo broni. Druga nawi\u0105zuje do stulecia urodzin nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c pierwszego prezydenta niepodleg\u0142ego Azerbejd\u017canu, a wcze\u015bniej pierwszego sekretarza Komitetu Centralnego azerbejd\u017ca\u0144skiej „kompartii” \u2013 Heydara (Gajdara) Alijewa. Ten niegdy\u015b sowiecki aparatczyk, naznaczony przez Moskw\u0119 do w\u0142adania w jej imieniu Azerbejd\u017ca\u0144sk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0105 Radzieck\u0105 sta\u0142 si\u0119 „ojcem niepodleg\u0142o\u015bci” swojego kraju, by potem ogranicza\u0107, a nie utrzymywa\u0107 rosyjskie wp\u0142ywy. Wynika\u0142o to mo\u017ce tak\u017ce z faktu, \u017ce Moskwa w kontek\u015bcie strategicznego dla Baku sporu z Armeni\u0105 o G\u00f3rski Karabach (nie u\u017cywajmy rosyjskiej nazwy „Nagorno Karabach”!) stan\u0119\u0142a wyra\u017anie po stronie Erywania, staj\u0105c si\u0119 gwarantem zachowania ziem zrabowanych, zdaniem Azer\u00f3w, przez Ormian. Charakterystyczne, \u017ce wzrost sympatii do Unii Europejskiej nast\u0105pi\u0142 w Azerbejd\u017canie w momencie, gdy negocjacje pokojowe azerbejd\u017ca\u0144sko-arme\u0144skie\u00a0 podj\u0105\u0142 przewodnicz\u0105cy Rady Europejskiej, by\u0142y premier Belgii Charles Michel. Ten walo\u0144ski polityk zaproponowany zreszt\u0105 na szefa Rady przez Polsk\u0119 w kontrze do holenderskiego socjalisty Fransa Timmermansa, by\u0142 i jest odbierany w Baku bardzo dobrze, inaczej ni\u017c prezydent Francji Emmanuel Macron, kt\u00f3ry jednoznacznie bra\u0142 w ostatnich latach stron\u0119 Armenii (to akurat nie mo\u017ce zaskakiwa\u0107 zwa\u017cywszy na liczn\u0105, ale przede wszystkim dobrze zorganizowan\u0105 i bardzo wp\u0142ywow\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 ormia\u0144ska w Republice Francuskiej). Charlesa Michela krytykowa\u0142 zar\u00f3wno Pary\u017c, jak i Moskwa za zbyt azerskie nastawienie. Przewodnicz\u0105cy Rady Europejskiej nie zako\u0144czy\u0142 swojej misji, bo na jej finiszu wyprzedzi\u0142 go Putin, od kilkunastu lat prezentuj\u0105cy siebie i Rosj\u0119, jako gwaranta pokoju na Kaukazie Po\u0142udniowym. Baku i Erywa\u0144 podpisa\u0142y porozumienie w obecno\u015bci prezydenta Rosji, co by\u0142o pr\u00f3b\u0105 ratowania przez Putina wizerunku gracza, kt\u00f3ry kontroluje sytuacj\u0119 w tym regionie i zachowanie rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w. Prawda jest taka, \u017ce Azerbejd\u017can zawsze uwa\u017ca\u0142, \u017ce Rosja trzyma stron\u0119 Armenii, ale w ostatnich latach z kolei to Armenia oskar\u017ca\u0142a Moskw\u0119 o zdrad\u0119 i przyzwolenie na zmiany terytorialne, czyli cz\u0119\u015bciowe odzyskanie tego, co Azerbejd\u017can straci\u0142, gdy upad\u0142 Zwi\u0105zek Sowiecki.
\u00a0
Pierwszy raz w Azerbejd\u017canie by\u0142em przed blisko \u0107wier\u0107wieczem \u2013 w 1999 roku, w oficjalnej delegacji pa\u0144stwowej. Pami\u0119tam bloki mieszkalne (ale te\u017c specjalne obozy) z uchod\u017acami z G\u00f3rskiego Karabachu. Wtedy jeszcze by\u0142 to kraj na dorobku. Moi znajomi Azerowie po latach wspominali, \u017ce jako m\u0142odzi ludzie ledwo wi\u0105zali koniec z ko\u0144cem. Do dzi\u015b pami\u0119taj\u0105 d\u0142ugie kolejki\u2026 po chleb. Od tego czasu Azerbejd\u017can bardzo si\u0119 zmieni\u0142: jego przewaga ekonomiczna nad s\u0105siadami z Kaukazu Po\u0142udniowego, czyli Gruzj\u0105 i Armeni\u0105 jest olbrzymia. Tytu\u0142em przyk\u0142adu: bud\u017cet tylko na obronno\u015b\u0107 (ostatnie lata wskazuj\u0105, \u017ce w przypadku Azerbejd\u017canu to z\u0142e okre\u015blenie, bo Baku raczej atakuje ni\u017c si\u0119 broni…) jest wi\u0119kszy ni\u017c ca\u0142y bud\u017cet Armenii. Pa\u0144stwo jest relatywnie bogate, a korzystaj\u0105 na tym tak\u017ce mieszka\u0144cy, skoro PKB per capita wynosi 17,5 tysi\u0105ca dolar\u00f3w (16 lat temu wynosi\u0142 9 tysi\u0119cy dolar\u00f3w).
\u00a0
Tragiczne dzieje Polak\u00f3w w Azerbejd\u017canie
\u00a0
Polacy odegrali kluczow\u0105 rol\u0119 w historii tego kraju w trzech dziedzinach: architekturze, odwiertach nafty, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em bogactwa narodowego oraz wojskowo\u015bci. Gdy chodzi o t\u0119 ostatni\u0105 ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 pami\u0119ta\u0107, to pami\u0119taj\u0105, \u017ce szefem sztabu armii niepodleg\u0142ego Azerbejd\u017canu po upadku carskiej Rosji by\u0142 Polak Maciej Sulkiewicz. Azerbejd\u017ca\u0144ska Republika Ludowa \u2013 bo taka by\u0142a nazwa niepodleg\u0142ej pa\u0144stwowo\u015bci –\u00a0 nie przetrwa\u0142a sowieckiego naporu, a polski Tatar Sulkiewicz , dziel\u0105cy z Azerami t\u0119 sam\u0105 wiar\u0119, zosta\u0142 zamordowany przez bolszewik\u00f3w. Historycy dodaj\u0105, \u017ce jego \u017cona naucza\u0142a w jednej z pierwszych szk\u00f3\u0142 dla muzu\u0142ma\u0144skich dziewcz\u0105t w Baku.
\u00a0
Nie tylko powie\u015bciowy Cezary Baryka wywodzi\u0142 si\u0119 znad Morza Kaspijskiego. Cztery osoby z \u201eListy Katy\u0144skiej\u201d, a wi\u0119c grona polskich oficer\u00f3w zamordowanych przez Zwi\u0105zek Sowiecki urodzi\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Azerbejd\u017canie. Gdy ju\u017c mowa o polskich ofiarach komunizmu w tym kraju warto powiedzie\u0107, to liczba Polak\u00f3w zamordowanych przez bolszewik\u00f3w\u00a0 wynosi blisko 100 os\u00f3b, a dodatkowych kilkadziesi\u0105t (prawdopodobnie oko\u0142o 50) zmar\u0142o podczas kator\u017cniczej pracy w znajduj\u0105cych si\u0119 tutaj, podobnie, jak w ca\u0142ym Zwi\u0105zku Sowieckim, karnych batalionach budowlanych, do kt\u00f3rych trafiali nasi rodacy wraz z innymi \u201ewrogami ludu\u201d.
\u00a0
Od wiosny zesz\u0142ego roku mi\u0119dzy Warszaw\u0105 a Baku jest bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie lotnicze, a Ok\u0119cie sta\u0142o si\u0119 hubem dla wielu nie tylko Polak\u00f3w i Azer\u00f3w, ale te\u017c cudzoziemc\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0105 dosta\u0107 si\u0119 do Azerbejd\u017canu w sytuacji, gdy zosta\u0142y odci\u0119te dotychczasowe mo\u017cliwo\u015bci po\u0142\u0105cze\u0144 przez Moskw\u0119, Kij\u00f3w czy Mi\u0144sk. To te\u017c zbli\u017ca oba nasze kraje. O tym my\u015bl\u0119, widz\u0105c przed nasz\u0105 ambasad\u0105, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na Starym Mie\u015bcie, d\u0142ug\u0105, zawini\u0119t\u0105 kolejk\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z Azer\u00f3w staraj\u0105cych si\u0119 o wiz\u0119 do Rzeczypospolitej\u2026<\/p>\n\n\n\n

 <\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

 Ryszard Czarnecki Pisz\u0119 te s\u0142owa w Azerbejd\u017canie \u2013 w najwi\u0119kszym i najbogatszym kraju Kaukazu Po\u0142udniowego. Kraju, kt\u00f3rego znaczenie<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4793,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9],"tags":[],"class_list":["post-4792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4794,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4792\/revisions\/4794"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}