{"id":493,"date":"2022-06-09T03:00:07","date_gmt":"2022-06-09T01:00:07","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=493"},"modified":"2022-06-09T03:00:09","modified_gmt":"2022-06-09T01:00:09","slug":"finska-droga-do-nato","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/06\/09\/finska-droga-do-nato\/","title":{"rendered":"Fi\u0144ska droga do NATO"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tomasz Teluk<\/h3>\n\n\n\n

Rosyjska agresja na Ukrain\u0119 sprawi\u0142a, \u017ce wa\u017cny strategicznie kraj, jakim jest Finlandia, z rosyjskiej kolonii, a potem pa\u0144stwa neutralnego i marginalizowanego, dzi\u0119ki staraniom o do\u0142\u0105czenie do Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zachodniego systemu bezpiecze\u0144stwa. Tym samym przyczyni\u0142 si\u0119 do mi\u0119dzynarodowej izolacji Rosji.<\/p>\n\n\n\n

Porzucenie przez Finlandi\u0119 statusu neutralno\u015bci to najwi\u0119ksza pora\u017cka W\u0142adimira Putina, niwecz\u0105ca prowadzon\u0105 przez wieki polityk\u0119 dominacji na p\u00f3\u0142nocy Europy. Finlandia z terytorium, gdzie niegdy\u015b toczy\u0142a si\u0119 rywalizacja mi\u0119dzy Szwedami a Rosj\u0105, przeobrazi\u0142a si\u0119 w silne i niezale\u017cne pa\u0144stwo skandynawskie.  <\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy Szwecj\u0105 a Rosj\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Ziemie nad Zatok\u0105 Fi\u0144sk\u0105 by\u0142y zwykle postrzegane jako terytorium Szwecji, pocz\u0105wszy od wypraw Swew\u00f3w w IX w., po wyprawy krzy\u017cowe w wiekach XII i XIII i stopniowy podb\u00f3j. Finlandia le\u017ca\u0142a na szlakach wypraw wiking\u00f3w. Docierali tam Skandynawowie z Danii i Norwegii. W VII w. powstawa\u0142y pierwsze miasta. Chrystianizacja kraju rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w IX w. W XV w. ziemie by\u0142y pod rz\u0105dami Gustawa I Wazy. W kolejnym stuleciu przez kraj przeszed\u0142 duch reformacji. Potem nasta\u0142 okres d\u0142ugich wojen rosyjsko-szwedzkich. Oba kraje stara\u0142y si\u0119 zapewni\u0107 sobie wp\u0142ywy na podbijanych terytoriach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rosja zawsze mia\u0142a sprecyzowane zamiary co do Fin\u00f3w. W\u0142a\u015bciwie od XVIII w. traktowa\u0142a nar\u00f3d fi\u0144ski, ca\u0142kowicie odr\u0119bny kulturowo od S\u0142owian, jako kolejn\u0105 koloni\u0119. Ju\u017c za czas\u00f3w carowej El\u017cbiety Piotrownej Finowie ratowali si\u0119 przed Rosjanami ucieczk\u0105 do Szwecji. Najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 Fin\u00f3w by\u0142o to, \u017ce wszelkie wojny mi\u0119dzy s\u0105siadami toczy\u0142y si\u0119 na terytorium ich kraju, przynosz\u0105c niepowetowane straty w ludziach i gospodarce. W XIX w. kraj zosta\u0142 przy\u0142\u0105czony do Rosji, a car Aleksander I realizowa\u0142 plan pewnego rodzaju autonomii terytorium, zezwalaj\u0105c Finom na s\u0142u\u017cb\u0119 w lokalnej administracji.<\/p>\n\n\n\n

Jednak\u017ce z czasem coraz wi\u0119ksze by\u0142y zakusy Rosji do pozbawiania Fin\u00f3w jakichkolwiek podstaw pa\u0144stwowo\u015bci i to\u017csamo\u015bci narodowej. Carat zwi\u0119ksza\u0142 sw\u00f3j ucisk i przeprowadza\u0142 konsekwentn\u0105 rusyfikacj\u0119. Irytacj\u0119 Rosjan wywo\u0142ywa\u0142 przede wszystkim wy\u017cszy ni\u017c w Rosji poziom cywilizacyjny Fin\u00f3w, ich kultura polityczna i odmienno\u015b\u0107 religijna. Rosjanie nie mogli znie\u015b\u0107 wy\u017cszego poziomu \u017cycia Fin\u00f3w, utrzymywanych przywilej\u00f3w, wysokiego poziomu o\u015bwiaty i \u017cyczliwo\u015bci w stosunkach mi\u0119dzyludzkich. Administracja robi\u0142a wszystko, aby \u00f3w dobrobyt ograniczy\u0107, zdusi\u0107, a nast\u0119pnie bezlito\u015bnie zniszczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Bobrikow, genera\u0142-gubernator Wielkiego Ksi\u0119stwa Finlandii za czas\u00f3w Aleksandra III i Miko\u0142aja II, opracowa\u0142 plan rusyfikacji kraju poprzez wprowadzenie urz\u0119dowego j\u0119zyka rosyjskiego, zmian\u0119 program\u00f3w nauczania, wymian\u0119 kadr urz\u0119dniczych oraz inwigilacj\u0119 i cenzur\u0119. Rosyjskie elity domaga\u0142y si\u0119 szybkiego zniszczenia niezale\u017cno\u015bci Fin\u00f3w i traktowania ich jak ka\u017cdego podbitego narodu. Wielkie Ksi\u0119stwo Finlandii zosta\u0142o poddane ostrym represjom. Upragnion\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 przynios\u0142a dopiero rewolucja bolszewicka.<\/p>\n\n\n\n

Od niepodleg\u0142o\u015bci do finlandyzacji<\/h2>\n\n\n\n

Powstanie niepodleg\u0142ej Finlandii, kraj\u00f3w ba\u0142tyckich, odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 da\u0142y chwilow\u0105 nadziej\u0119 na powstanie Zwi\u0105zku Ba\u0142tyckiego przeciwko Rosji. Spraw\u0119 komplikowa\u0142 konflikt Polski z Litw\u0105. Polska i Finlandia nawi\u0105za\u0142y kontakty polityczne, gospodarcze i kulturalne. Kr\u00f3tki okres prosperity przerwa\u0142a II wojna \u015bwiatowa, a Finlandia sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z pierwszych jej ofiar.<\/p>\n\n\n\n

Podczas gdy Hitler okupowa\u0142 Polsk\u0119, stalinowska Rosja ruszy\u0142a na Fin\u00f3w. Wojna zimowa z prze\u0142omu lat 1939\/1940 pokaza\u0142a jednak niezwyk\u0142y hart ducha Fin\u00f3w. Ten ma\u0142y, ale waleczny nar\u00f3d, wykorzystuj\u0105c srog\u0105 zim\u0119 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 poruszania w trudnych lokalnych warunkach, nie uleg\u0142 sowieckiej pot\u0119dze i odpar\u0142 Rosjan. Sprytni Finowie poruszali si\u0119 na nartach, wykorzystywali renifery, wci\u0105gali bolszewik\u00f3w w pu\u0142apki, w ten spos\u00f3b mimo przyt\u0142aczaj\u0105cej przewagi wroga dziesi\u0105tkowali jego oddzia\u0142y. W rezultacie uda\u0142o si\u0119 odeprze\u0107 stalinowc\u00f3w, zadaj\u0105c im du\u017ce straty. Rosjanie stracili blisko 50 tys. \u017co\u0142nierzy, kolejne 170 tys. zosta\u0142o rannych.<\/p>\n\n\n\n

Mimo odparcia wroga zawarcie pokoju okaza\u0142o si\u0119 niekorzystne dla Fin\u00f3w. Dla Rosjan Finlandia by\u0142a zagro\u017ceniem ze wzgl\u0119du na blisko\u015b\u0107 najpi\u0119kniejszego miasta Rosji, zarazem drugiego o\u015brodka miejskiego pa\u0144stwa \u2013 Sankt Petersburga. Dlatego Rosjanie za wszelk\u0105 cen\u0119 starali si\u0119 oddali\u0107 granic\u0119 z Finami od dawnej carskiej stolicy. Finowie stracili na rzecz Sowiet\u00f3w Kareli\u0119, ziemie Salla, terytoria w Laponii oraz wok\u00f3\u0142 jeziora \u0141adoga \u2013 \u0142\u0105cznie ok. 10 proc. powierzchni kraju. Kontrofensywa nie przynios\u0142a wi\u0119kszych skutk\u00f3w, a powojenna ugoda oznacza\u0142a konieczno\u015b\u0107 masowych przesiedle\u0144, znacz\u0105cych w skali pa\u0144stwa, bo obejmuj\u0105cych ponad 12 proc. ludno\u015bci. Ostateczne uzgodnienia zapad\u0142y dopiero w 1947 r. Traktat pokojowy, kt\u00f3ry podpisano w Pary\u017cu, by\u0142 skrajnie niekorzystny dla Fin\u00f3w. Finowie jako cz\u0142onkowie koalicji hitlerowskiej musieli wyp\u0142aci\u0107 odszkodowanie wojenne zwyci\u0119zcom. Moskwa zmusi\u0142a ich tak\u017ce do odrzucenia pomocy z planu Marshalla oraz do rezygnacji z cz\u0142onkostwa w NATO.<\/p>\n\n\n\n

W j\u0119zyku nauk politycznych szybko pojawi\u0142 si\u0119 termin \u201efinlandyzacja\u201d, czyli spychanie pa\u0144stwa na margines wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej i poddawanie wp\u0142ywom ze strony silniejszego s\u0105siada. Rosjanie realizowali w ten spos\u00f3b polityk\u0119 dominacji. Finlandia zn\u00f3w stawa\u0142a si\u0119 kontrolowana przez Rosj\u0119. Jej neutralno\u015b\u0107 by\u0142a wymuszona. Moskwa nigdy nie porzuci\u0142a wobec Fin\u00f3w swoich imperialnych ambicji.<\/p>\n\n\n\n

Od uzale\u017cnienia do NATO<\/h2>\n\n\n\n

W dalszej fazie niepodleg\u0142o\u015bci Rosjanie starali si\u0119 uzale\u017cni\u0107 Finlandi\u0119 od siebie wszelkimi sposobami. Wspomagali komunist\u00f3w, a nast\u0119pnie blisko wsp\u00f3\u0142pracowali z Parti\u0105 Agrarn\u0105 (1965 \u2013 Partia Centrum). Domagali si\u0119 akceptacji polityki zagranicznej Fin\u00f3w na Kremlu. Ugodowi Finowie znosili te upokorzenia przez kilka dekad. Gdy Helsinki zacz\u0119\u0142y stara\u0107 si\u0119 o cz\u0142onkostwo w Unii Europejskiej, Kreml postawi\u0142 na nowoczesn\u0105 strategi\u0119 wywierania wp\u0142ywu na Zach\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 to, co dobrze znamy ze stosunk\u00f3w z wieloma krajami Europy \u2013 uzale\u017cnianie od dostaw energii. Finlandia przez lata niemal ca\u0142y gaz kupowa\u0142a z Rosji. Jeszcze niedawno niemal 100 proc. zu\u017cywanego surowca dostarcza\u0142 Gazprom. Jednak b\u0142\u0119kitne paliwo ma marginalne znaczenie dla polityki energetycznej pa\u0144stwa, albowiem jedynie 5 proc. energii wytwarzane jest z gazu ziemnego. Dlatego gdy Kreml zakr\u0119ci\u0142 niedawno kurek z gazem, nikt si\u0119 tym specjalnie nie przej\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Rosja chcia\u0142a te\u017c budowa\u0107 w Finlandii elektrowni\u0119 j\u0105drow\u0105. Gigantyczn\u0105 inwestycj\u0119 wart\u0105 7 mld euro prowadzi\u0142 Rosatom. Po agresji na Ukrain\u0119 fi\u0144ska firma Fennovoima rozwi\u0105za\u0142a umow\u0119 z Rosjanami. Oficjalnie chodzi\u0142o o op\u00f3\u017anienia, ale nikt nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zadecydowa\u0142 czynnik polityczny. Elektrownia Hanhikivi-1, w kt\u00f3rej Rosjanie mieli 34 proc. akcji, nie powstanie przy udziale Rosatomu.<\/p>\n\n\n\n

W odwecie za akcesj\u0119 Fin\u00f3w do NATO Rosjanie wstrzymali te\u017c eksport energii elektrycznej. Finowie importowali 10 proc. swojej energii z tego kierunku. Fingrid \u2013 fi\u0144ska sp\u00f3\u0142ka rosyjskiego Inter RAO \u2013 przesta\u0142a przesy\u0142a\u0107 energi\u0119, ale to te\u017c nie zrobi\u0142o wra\u017cenia na Finach. Rz\u0105d poinformowa\u0142, \u017ce deficyty zostan\u0105 zast\u0105pione importem ze Szwecji. W 2023 r. Finlandia b\u0119dzie ju\u017c samowystarczalna, do tego czasu bowiem do u\u017cytku zostan\u0105 oddane turbiny wiatrowe o mocy 2 GW. We wrze\u015bniu ruszy te\u017c kolejny blok reaktora ERW w elektrowni j\u0105drowej Olkiluoto o mocy 1650 MW.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lne kandydowanie do NATO Finlandii i Szwecji to najwi\u0119ksza pora\u017cka strategiczna Moskwy. W praktyce oznacza bowiem odci\u0119cie Rosji od Morza Ba\u0142tyckiego. Finowie na konfrontacj\u0119 z Rosj\u0105 szykowali si\u0119 ju\u017c od 2014 r., gdy wojska Putina zaj\u0119\u0142y Krym. Zacz\u0119to gromadzi\u0107 zapasy strategiczne i ruszono z powszechnymi szkoleniami wojskowymi. Wszystkie wi\u0119ksze budynki zosta\u0142y zaopatrzone w schrony, a obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej mog\u0105 w razie potrzeby s\u0142u\u017cy\u0107 do obrony cywilnej. W ten spos\u00f3b ten niewielki kraj ma ju\u017c 200-tys. armi\u0119 oraz 900 tys. dobrze przeszkolonych rezerwist\u00f3w, w ka\u017cdej chwili gotowych chwyci\u0107 za bro\u0144. Tak\u017ce w obronie kraj\u00f3w ba\u0142tyckich, co deklaruj\u0105 Finowie w badaniach opinii publicznej.<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Teluk<\/h2>\n\n\n\n

Autor jest za\u0142o\u017cycielem i dyrektorem Instytutu Globalizacji (www.globalizacja.org)
<\/strong><\/em>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tomasz Teluk Rosyjska agresja na Ukrain\u0119 sprawi\u0142a, \u017ce wa\u017cny strategicznie kraj, jakim jest Finlandia, z rosyjskiej kolonii, a<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":494,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9],"tags":[],"class_list":["post-493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=493"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":495,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions\/495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}