{"id":496,"date":"2022-06-09T03:02:03","date_gmt":"2022-06-09T01:02:03","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=496"},"modified":"2022-06-09T03:02:05","modified_gmt":"2022-06-09T01:02:05","slug":"malgaskie-boisko-wielkich-tego-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/06\/09\/malgaskie-boisko-wielkich-tego-swiata\/","title":{"rendered":"Malgaskie boisko wielkich tego \u015bwiata"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ryszard Czarnecki<\/h3>\n\n\n\n

Dwa dni po \u015bmierci Vangelisa lec\u0119 z Europy hen, a\u017c na zachodnie po\u0142acie Oceanu Indyjskiego, za po\u0142udniowo-wschodnie wybrze\u017ce Afryki, na czwart\u0105 co do wielko\u015bci wysp\u0119 \u015bwiata: Madagaskar. Lecimy nad kontynentem afryka\u0144skim, a ja w s\u0142uchawkach kontempluj\u0119 Vangelisowe \u201eOrigins\u201d z albumu \u201eRosetta\u201d. Czas, \u017ceby zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w histori\u0119 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 kraju, kt\u00f3ry jest spektakularnym przyk\u0142adem ingerencji Rosji jak\u017ce daleko od jej granic. <\/p>\n\n\n\n

BBC ju\u017c w 2019 r. informowa\u0142o o swoim dziennikarskim \u015bledztwie w sprawie oferowania przez Rosjan pieni\u0119dzy na kampani\u0119 wyborcz\u0105… co najmniej sze\u015bciu (!) kandydatom na prezydenta Madagaskaru. S\u0142ucham \u201eSunlight\u201d Vangelisa i my\u015bl\u0119 o Moskwie i jej ambicjach bycia globalnym imperium. <\/p>\n\n\n\n

Cie\u0144 Rosji na \u201eko\u0144cu \u015bwiata\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

W tym roku \u201eFrance 24\u201d m\u00f3wi o \u201egeopolitycznych ambicjach Rosji w Afryce\u201d i przypomina dzia\u0142alno\u015b\u0107 rosyjskich \u201eprywatnych struktur militarnych\u201d, cz\u0119sto okre\u015blanych jako Grupa Wagnera. A ameryka\u0144scy eksperci z Center for Strategic and International Studies (CSIS) z Waszyngtonu id\u0105 dalej, pokazuj\u0105c aktywno\u015b\u0107 Rosji w ostatnich sze\u015bciu (sic!) latach w: Sudanie, Sudanie Po\u0142udniowym, Libii, Republice \u015arodkowej Afryki (RSA), Madagaskarze i Mozambiku. Jest o czym my\u015ble\u0107. Moskwa, jak zawsze, gra na kilku geopolitycznych fortepianach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pami\u0119tam jeszcze na pocz\u0105tku tej kadencji Parlamentu Europejskiego \u2013 jesie\u0144 2019 r. \u2013 dyskusj\u0119 na komisji PE zajmuj\u0105cej si\u0119 w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b Afryk\u0105 (komisja rozwoju) i nag\u0142e przebudzenie deputowanego z Belgii, oburzonego niespodziewanym dla niego i jego rz\u0105du wzrostem rosyjskich inwestycji ekonomicznych w Afryce. Dla belgijskiego libera\u0142a nie by\u0142o szczeg\u00f3lnym problemem oderwanie przez Moskw\u0119 kawa\u0142ka Gruzji czy Ukrainy, ale wkroczenie w tradycyjn\u0105 stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w w Afryce pa\u0144stw kolonialnych, takich jak Belgia w\u0142a\u015bnie czy Francja, wywo\u0142a\u0142o \u015bwi\u0119te oburzenie: \u201ejak mogli!\u201d. Identycznie reagowali Francuzi na aktywno\u015b\u0107 wagnerowc\u00f3w w dawnych koloniach francuskich \u2013 i to ju\u017c wiele miesi\u0119cy przed napa\u015bci\u0105 Rosji na Ukrain\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Wp\u0142ywy francuskie i\u2026 polskie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Madagaskar uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 od Francji przed 62 laty. Od tego czasu by\u0142y tam cztery zamachy stanu. Ale to nie Francuzi dotarli tu jako pierwsi Europejczycy \u2013 w XVI w. byli nimi Portugalczycy, kt\u00f3rzy traktowali wysp\u0119 jako przystanek w drodze do Indii. Od XVII w. kr\u00f3lowa\u0142a tu Francja, kt\u00f3ra wygra\u0142a rywalizacj\u0119 z Angli\u0105. Dzi\u015b, jak to pokaza\u0142em wcze\u015bniej, kraj maj\u0105cy dewiz\u0119 \u201eOjczyzna, Wolno\u015b\u0107, Post\u0119p\u201d jest boiskiem, na kt\u00f3rym wielcy gracze walcz\u0105 o wp\u0142ywy.<\/p>\n\n\n\n

Z Europy na Madagaskar najpro\u015bciej dosta\u0107 si\u0119 z Pary\u017ca liniami Air France. Mo\u017cna te\u017c wybra\u0107 drog\u0119 z przesiadk\u0105 w Etiopii \u2013 wtedy ze Starego Kontynentu leci si\u0119 Ethiopian Airlines do Addis Abeby, a st\u0105d r\u00f3wnie\u017c EA \u2013 uwa\u017canymi za najlepsze linie lotnicze Afryki \u2013 ju\u017c bezpo\u015brednio do stolicy Madagaskaru, Antananarywy. <\/p>\n\n\n\n

Wybieram po\u0142\u0105czenie Warszawa\u2013Pary\u017c\u2013Madagaskar. Z lotniska Charlesa de Gaulle\u2019a lec\u0119 11 godzin \u2013 to jeden z moich najd\u0142u\u017cszych lot\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Najpierw nad Afryk\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105 i Egiptem. Pod nami Pustynia Nubijska, Sudan, Etiopia, po prawej Kenia, a dalej Tanzania. <\/p>\n\n\n\n

W Antananarywie wita mnie idealna pogoda: nie jest za gor\u0105co jak w wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw Afryki, nie jest parno, jest w sam raz. Przejazd noc\u0105 z lotniska do centrum \u2013 blisko. Rano, gdy wyruszam na miasto, widz\u0119, \u017ce jaka\u015b ekipa kr\u0119ci film w naszym hotelu. S\u0142ysz\u0119, jak aktor trzymaj\u0105cy za r\u0119k\u0119 aktork\u0119, Azjatk\u0119 m\u00f3wi do mnie czyst\u0105 polszczyzn\u0105: \u201edzie\u0144 dobry!\u201d. Mi\u0142o s\u0142ysze\u0107 polsk\u0105 mow\u0119 na ko\u0144cu \u015bwiata. Grzecznie odpowiadam w j\u0119zyku ojczystym, na co s\u0142ysz\u0119: \u201eZnam pana tylko z telewizji\u201d. Nasi s\u0105 wsz\u0119dzie…<\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144scy m\u0119czennicy i gospodarcze osobliwo\u015bci <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Wyprawa po Antananarywie. M\u0142oda apatyczna \u017cebraczka ze \u015bpi\u0105cym parolatkiem. Wsz\u0119dzie \u017cebrz\u0105ce dzieci. I kontrast: restauracja w\u0142oska, restauracja francuska, Irish pub \u2013 tu przychodz\u0105 nie tylko cudzoziemcy, tak\u017ce miejscowe elity. Na ulicach bardzo wiele motocykli. Szyld: \u201eAgencja Pogrzebowa Madagaskaru\u201d (sic!). <\/p>\n\n\n\n

Intensywny spacer w g\u00f3r\u0119. Chrze\u015bcija\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 narodowego dziedzictwa tego kraju, zbudowany w 1867 r.: upami\u0119tnienie naszych braci w wierze zamordowanych w 1849 r. Dla miejscowych w\u0142adz byli oni wtedy przyk\u0142adem \u201ezewn\u0119trznej ingerencji\u201d w wewn\u0119trzne sprawy Madagaskaru. Ludzie t\u0142umnie wychodz\u0105 z niedzielnej mszy. Wszyscy s\u0105 w maskach. Tutaj zaraza zebra\u0142a spore \u015bmiertelne \u017cniwo. Tak\u017ce w\u015br\u00f3d polskich kap\u0142an\u00f3w. Czytam napisy na przyko\u015bcielnych nagrobkach. James Hestie, zmar\u0142y w 1830 r., negocjowa\u0142 zniesienie niewolnictwa na wyspie, a by\u0142, jak to okre\u015blono, \u201eagentem rz\u0105du brytyjskiego\u201d. <\/p>\n\n\n\n

W \u015brodku \u015bwi\u0105tyni jeszcze spotkanie laikatu i kap\u0142an\u00f3w. Po obu stronach schodk\u00f3w za ogrodzeniem dzieciaki \u017cebrz\u0105. Jedno z nich p\u0142acze. \u017bebractwo wydaje si\u0119 tu by\u0107 wa\u017cn\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 gospodarki narodowej i jest chyba nie\u017ale zorganizowane. Specyficznym elementem rzeczywisto\u015bci gospodarczej jest te\u017c to, \u017ce tylko 15 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Madagaskaru ma dost\u0119p do elektryczno\u015bci. Tak twierdz\u0105 miejscowi. W miastach z elektryczno\u015bci ma szcz\u0119\u015bcie korzysta\u0107 \u201ea\u017c\u201d po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w. Jednak na wsi tylko co 20. mieszkaniec.<\/p>\n\n\n\n

Ostrzegaj\u0105 mnie przed grasuj\u0105cymi tu powszechnie w centrum kieszonkowcami. Portfel z tylnej kieszeni mam prze\u0142o\u017cy\u0107 do przedniej. To nie tylko problem stolicy. W ca\u0142ym kraju grasuj\u0105 bandyci kradn\u0105cy \u2013 na zam\u00f3wienie, w zorganizowany spos\u00f3b \u2013 byd\u0142o. Moi rozm\u00f3wcy narzekaj\u0105 na upadek \u201eetyki zawodowej\u201d rzezimieszk\u00f3w: kiedy\u015b zabierali tylko byd\u0142o, teraz napadaj\u0105 wszystkich i zabieraj\u0105 wszystko.<\/p>\n\n\n\n

Malgaska pralnia nad chi\u0144skim stadionem<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Na pobliskim podw\u00f3rku doro\u015bli z przej\u0119ciem graj\u0105 w domino. Obserwuj\u0119 funkcjonowanie publicznej r\u0119cznej (!) pralni. Kamienna konstrukcja, szereg stanowisk pracy, plastikowe balie. Pracuj\u0105 tu g\u0142\u00f3wnie kobiety, jest jeden m\u0119\u017cczyzna; pranie jest z ca\u0142ej okolicy, wy\u017cymanie, wieszanie na dziesi\u0105tkach specjalnych palik\u00f3w, linek, balustrad wok\u00f3\u0142 tej specyficznej pralni.<\/p>\n\n\n\n

Pralnia rodem z minionej epoki g\u00f3ruje nad bardzo nowoczesnym stadionem pi\u0142karskim, pobudowanym na zam\u00f3wienie w\u0142adz przez Chi\u0144czyk\u00f3w przed dwoma laty, na fali narodowego entuzjazmu po sensacyjnym awansie Madagaskaru do \u0107wier\u0107fina\u0142u Pucharu Afryki, czyli mistrzostw kontynentu. A to historyczne miejsca: tu, na po\u0142udniu dzisiejszej aglomeracji w XVII w. powsta\u0142a obecna stolica z pa\u0142acem kr\u00f3lowej i osobnym (!) kr\u00f3la. Teraz mieszkaj\u0105 tu 3 mln ludzi, a system monarchiczny dobrze ponad wiek temu zlikwidowali kolonizatorzy z Francji. Ci si\u0119 nie patyczkowali…
Spojrzenie daleko w d\u00f3\u0142 na sztuczne jezioro Anosy, utworzone w 1833 r. I spojrzenie na mojego przewodnika \u2013 jest w koszuli z d\u0142ugim r\u0119kawem, kurtce i jeszcze na dodatek w kamizelce. Ja w T-shircie. Upa\u0142 mocny, po\u0142udnie, jeszcze sporo chodzimy. Ja ociekam potem \u2013 w przeciwie\u0144stwie do niego.<\/p>\n\n\n\n

Uliczne migawki <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Patrz\u0119 na wielki pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy niepodleg\u0142o\u015bciowe powstanie z 1947 r. Madagaskar uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 13 lat p\u00f3\u017aniej, ale wp\u0142ywy francuskie s\u0105 tu nadal olbrzymie. Air France by\u0142y jedyn\u0105 lini\u0105 europejsk\u0105, kt\u00f3ra tu lata\u0142a w czasie pandemii COVID-19. I wci\u0105\u017c jest jedyn\u0105 \u2013 to przyk\u0142ad jeden z wielu. <\/p>\n\n\n\n

Mijam siostr\u0119 zakonn\u0105 w habicie. To normalny tutaj widok. Sporo doros\u0142ych i dzieci ma na szyi krzy\u017cyki. Widz\u0119 co\u015b, co imituje post\u00f3j taks\u00f3wek. A na nim obdrapany renault 4, chyba z lat 60. Dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn paraduje w stolicy z ci\u0119\u017ckimi workami na g\u0142owach \u2013 widok powszechny, ale raczej na afryka\u0144skiej prowincji. Kobieta siedzi na ulicy i karmi dziecko piersi\u0105. Ludzie przechodz\u0105 tu\u017c obok. Patrz\u0119 na malgaskie napisy: \u201epolisy\u201d, czyli \u201epolicja\u201d. Albo \u201eommissariat\u201d, czyli nasz \u201ekomisariat\u201d. C\u00f3\u017c, Polacy czuj\u0105 si\u0119 tu dobrze tak\u017ce ze wzgl\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych…<\/p>\n\n\n\n

Ruch uliczny jest tu specyficzny. Gdy na g\u0142\u00f3wnej ulicy Antananarywy wprowadzono sygnalizacj\u0119 \u015bwietln\u0105, nagle bardzo wzros\u0142a liczba wypadk\u00f3w! Ludzie tu s\u0105 przyzwyczajeni do kieruj\u0105cych ruchem policjant\u00f3w. Przechodz\u0119 przez pasy, jestem w po\u0142owie, ale tu\u017c przede mn\u0105 \u015bmiga samoch\u00f3d. Auto jest tu wa\u017cniejsze ni\u017c pieszy. Przechodzie\u0144 jest jak jednostka w wierszu komunisty Majakowskiego \u2013 \u201ezerem\u201d…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Czarnecki Dwa dni po \u015bmierci Vangelisa lec\u0119 z Europy hen, a\u017c na zachodnie po\u0142acie Oceanu Indyjskiego, za po\u0142udniowo-wschodnie wybrze\u017ce<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":497,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-496","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=496"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":498,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/496\/revisions\/498"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}