{"id":505,"date":"2022-06-09T03:08:21","date_gmt":"2022-06-09T01:08:21","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=505"},"modified":"2022-06-09T03:08:23","modified_gmt":"2022-06-09T01:08:23","slug":"cedr-w-cieniu-krzyza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/06\/09\/cedr-w-cieniu-krzyza\/","title":{"rendered":"Cedr w cieniu krzy\u017ca"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ryszard Czarnecki<\/h3>\n\n\n\n

Pniemy si\u0119 samochodem w g\u00f3r\u0119, metr po metrze, powoli, w ma\u0142ej kolumnie. Obok przepa\u015b\u0107. Nieswojo. Pod g\u00f3r\u0119 jeszcze jako tako, ale przecie\u017c mamy t\u0119dy wraca\u0107… Slalom mi\u0119dzy domkami, ale nie jak ten narciarski w d\u00f3\u0142 \u2013 ten jest w g\u00f3r\u0119 i to kr\u0119t\u0105 drog\u0105. Wreszcie gdzie\u015b, hen, wysoko lokal wyborczy. Szko\u0142a podstawowa. Oczywi\u015bcie krzy\u017ce na \u015bcianach klas i krzy\u017cyki na szyjach m\u0119\u017c\u00f3w zaufania \u2013 g\u0142\u00f3wnie zreszt\u0105 kobiet. Mam ca\u0142y czas \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jestem go\u015bciem na ziemi, na kt\u00f3rej chrze\u015bcijanie mieszkaj\u0105 od tysi\u0105ca kilkuset lat. I tutaj wiara traktowana jest bardzo serio. Tu nasi bracia w wierze nie znaj\u0105 poj\u0119cia \u201ewierz\u0105cy niepraktykuj\u0105cy\u201d. Albo-albo.<\/p>\n\n\n\n

Nagle awaria elektryczno\u015bci. Miejscowi przyjmuj\u0105 to tak, jakby na chwil\u0119 spad\u0142 przelotny deszcz. W komisji wszyscy przedstawiciele partii politycznych m\u00f3wi\u0105 po francusku, wielu te\u017c po angielsku. Nic dziwnego: nad szkoln\u0105 tablic\u0105 liczby od 1 do 10 po francusku, a na niej lekcja francuskiego dla najm\u0142odszych dzieci: krowa \u2013 mleko \u2013 ser \u2013 mas\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

Zderzenie wyborczych kultur<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kabina wyborcza jest raczej kabink\u0105 albo czym\u015b na jej kszta\u0142t. Za to ma napisy w dw\u00f3ch j\u0119zykach: po arabsku i angielsku (\u201eLebanon Elections\u201d), flag\u0119 i god\u0142o razy dwa. Mam prawo przegl\u0105da\u0107 listy wyborcze i to czyni\u0119. Prosz\u0119 o wyja\u015bnienie, dlaczego przy jednych kandydatach s\u0105 bia\u0142e pola, a przy innych ciemne. Okazuje si\u0119, \u017ce jedni, \u201ebiali\u201d, s\u0105 z tego okr\u0119gu \u2013 i na nich mo\u017cna g\u0142osowa\u0107 \u2013 a drudzy, \u201eciemni\u201d, z innego i na nich odda\u0107 g\u0142osu nie wolno. Skomplikowane. Po co w takim razie na jednej li\u015bcie s\u0105 jedni i drudzy? <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stock photo of a residential neighborhood with apartment houses and the Abou Ali River in the city of Tripoli in Lebanon, Tripoli is the the second-largest city in Lebanon.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

S\u0142ysz\u0119, \u017ce chrze\u015bcijanie wol\u0105 francuski, a muzu\u0142manie \u2013 angielski. Ale dzieci z chrze\u015bcija\u0144skich rodzin i tak b\u0142yskawicznie przyswajaj\u0105 mow\u0119 Szekspira i Churchilla dzi\u0119ki telewizji. Tr\u00f3jj\u0119zyczno\u015b\u0107 jest wi\u0119c do\u015b\u0107 powszechna, przynajmniej na poziomie komunikacyjnym. <\/p>\n\n\n\n

Miejscowo\u015b\u0107 Amchit (pol. Amszit). Du\u017co przydro\u017cnych kapliczek. Wros\u0142y w krajobraz, sta\u0142y si\u0119 jego cz\u0119\u015bci\u0105. Miasto o swojsko brzmi\u0105cej nazwie Barbara. Burmistrz o wygl\u0105dzie emerytowanego zapa\u015bnika. W komisji nie ma przedstawiciela islamskich radyka\u0142\u00f3w z Hezbollahu, jak w ca\u0142ym tym chrze\u015bcija\u0144skim dystrykcie. Nie maj\u0105 tu czego szuka\u0107. Na wyborach jest tu gra do jednej bramki. A w zasadzie do paru, ale wszystkie s\u0105 chrze\u015bcija\u0144skie. W komisjach i w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w niema\u0142o kobiet z tatua\u017cami. Przed lokalem komisji snuj\u0105 si\u0119 dwa psy. W pobli\u017cu wiele sklep\u00f3w ma na szyldach europejskie nazwy czy imiona. <\/p>\n\n\n\n

Miasto Batroun. W centralnym punkcie du\u017cy ko\u015bci\u00f3\u0142 z wysok\u0105 dzwonnic\u0105. Grupka kilkuletnich brzd\u0105c\u00f3w wiesza si\u0119 na sznurze \u2013 i rozlega si\u0119 dono\u015bny g\u0142os dzwonu. Nie odmawiam dzieciakom \u2013 razem dzwonimy dono\u015bniej… <\/p>\n\n\n\n

Nasz przewodnik ma na imi\u0119 Rabin \u2013 ale nie jest \u017bydem. A jego nazwisko cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 w j\u0119zyku arabskim: \u201eNasr\u201d \u2013 to wiosna! Przestrzegaj\u0105 mnie, \u017ce Liba\u0144czyk, nie tylko chrze\u015bcijanin \u2013 cho\u0107 szczeg\u00f3lnie on \u2013 ale te\u017c muzu\u0142manin, obrazi si\u0119, jak zostanie nazwany Arabem. Nie \u2013 on jest Liba\u0144czykiem! Wol\u0119 jednak tego nie sprawdza\u0107… <\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcijanie nie marnuj\u0105 g\u0142os\u00f3w <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Miasto Kfaraabida. Na budynku wielki portret kap\u0142ana. To ojciec Boulos Feghali. Autorytet miejscowej wsp\u00f3lnoty, teolog, biblista, specjalista od Starego Testamentu, charyzmatyczny przewodnik m\u0142odzie\u017cy, zmar\u0142 ca\u0142kiem niedawno. To w\u0142a\u015bnie w tym mie\u015bcie w walkach z Palesty\u0144czykami przed 1,5 dekady zgin\u0119\u0142o 14 m\u0142odych liba\u0144skich chrze\u015bcijan. Wszyscy mieli od 16 do 20 lat…<\/p>\n\n\n\n

Kolejny lokal wyborczy \u2013 i zn\u00f3w w szkole. Nad tablic\u0105 flaga narodowa Libanu, a na niej s\u0142owa po arabsku i trzy po angielsku: \u201eJezus is Love\u201d. Do komisji wyborczej przychodzi staruszeczka. Ledwo s\u0142yszy. M\u00f3wi\u0105 mi, \u017ce urodzi\u0142a si\u0119 w roku 1925. Podtrzymywana przez inn\u0105 starsz\u0105 \u2013 ale nie a\u017c tak! \u2013 pani\u0105 97-latka powolutku zmierza do urny. Tu nie mo\u017ce zmarnowa\u0107 si\u0119 ani jeden chrze\u015bcija\u0144ski g\u0142os. Zn\u00f3w brzmi to jak metafora…<\/p>\n\n\n\n

Kolejna szko\u0142a, kolejne krzy\u017ce na \u015bcianach, kolejni uzbrojeni w automaty \u017co\u0142nierze i ponownie d\u0142ugie kolejki wyborc\u00f3w. Spotykam obserwator\u00f3w z Unii Frankofo\u0144skiej, a za chwil\u0119 Francuza, kt\u00f3ry w Libanie mieszka na sta\u0142e i jest w komisji m\u0119\u017cem zaufania. Na rogu ulicy widz\u0119 nagle flag\u0119 Armenii: granatowo-pomara\u0144czowo-czerwon\u0105. To nie jest niespodzianka \u2013 przedstawiciele tutejszych Ormian, oczywi\u015bcie chrze\u015bcijan, zasiadaj\u0105 w parlamencie w Bejrucie zgodnie z parytetami. Kolejna staruszeczka \u2013 z chodzikiem i wype\u0142nion\u0105 kartk\u0105 wyborcz\u0105. Te wybory s\u0105 wa\u017cne, nios\u0105 nadziej\u0119 na zmian\u0119, by\u0107 mo\u017ce z\u0142udn\u0105, s\u0105 dowodem patriotyzmu bior\u0105cych w nich udzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Dwie wiary, dwie demokracje<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Czuj\u0119 zm\u0119czenie. Po\u0142o\u017cy\u0142em si\u0119 spa\u0107 przed wp\u00f3\u0142 do drugiej w nocy \u2013 wsta\u0142em o sz\u00f3stej. Ale jak tu drzema\u0107 w samochodzie, gdy co chwil\u0119 widzisz kolejn\u0105 kapliczk\u0119 przy drodze, kolejny… billboard (!) z Chrystusem, Matk\u0105 Bosk\u0105 czy czczonym tu szczeg\u00f3lnie XIX-wiecznym \u015bw. Szarbelem (ur. w 1828 r., zm. w Wigili\u0119 1898 r.). Przez wiele dni po \u015bmierci nad jego grobem mia\u0142a si\u0119 unosi\u0107 \u0142una. Gdy wsp\u00f3\u0142bracia przybyli w ko\u0144cu, aby otworzy\u0107 trumn\u0119, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zw\u0142oki \u015bwi\u0119tego w og\u00f3le nie uleg\u0142y rozk\u0142adowi… Jego wizerunki wida\u0107 w Bejrucie i ma\u0142ej wiosce, ko\u0142o muzu\u0142ma\u0144skiej kawiarni i obok maronickiej \u015bwi\u0105tyni. <\/p>\n\n\n\n

Obiad w Byblos. Niespodziewane zaproszenie do domu trzypokoleniowej liba\u0144skiej rodziny. Przy stole par\u0119na\u015bcie os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u00f3wi po angielsku. Profesor matematyki, przedsi\u0119biorca, w\u0142a\u015bciciel pensjonatu, urz\u0119dniczka mi\u0119dzynarodowej organizacji, finalistka konkursu Miss Libanu. Prawie wszyscy za formacj\u0105 Si\u0142y Liba\u0144skie, bardzo przeciw Hezbollahowi. Jedna z kobiet m\u00f3wi: \u201eNie Bejrut, a Byblos to prawdziwy Liban\u201d. Jemy kaft\u0119 \u2013 mielone mi\u0119so wo\u0142owe z cebul\u0105 i pietruszk\u0105. Grono bardzo rozpolitykowane. S\u0142ysz\u0119, \u017ce prawdziwa demokracja jest tylko na terenach zamieszka\u0142ych przez chrze\u015bcijan: nikt nie wywiera presji, jak maj\u0105 g\u0142osowa\u0107. Inaczej ni\u017c na terenach szyit\u00f3w, gdzie przymusza si\u0119 muzu\u0142man\u00f3w nie tylko, \u017ceby nie startowali z list innych ni\u017c Hezbollah, ale wprost m\u00f3wi si\u0119, jak maj\u0105 g\u0142osowa\u0107 ca\u0142e rodziny. U chrze\u015bcijan rodziny nieraz s\u0105 podzielone…<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie \u2013 jako koordynator Komisji Kontroli Bud\u017cetu europarlamentu \u2013 znajduj\u0119 \u015blad pieni\u0119dzy z UE: Bruksela finansuje tu budow\u0119 kanalizacji! Ale jako historykowi bardziej imponuje mi to, \u017ce niemal w ka\u017cdych 5 mkw. wida\u0107 tutaj histori\u0119. Ogl\u0105dam \u2013 w czyim\u015b ogrodzie, a nie w \u017cadnym tam muzeum \u2013 fenicki sarkofag z III tysi\u0105clecia przed Chrystusem, odnaleziony przypadkiem przy budowie domu. Ogl\u0105dam amfor\u0119 rzymsk\u0105 z II w. po narodzeniu Chrystusa. O takich znaleziskach nale\u017cy informowa\u0107 w\u0142adze, ale i tak ich nie zabior\u0105: maj\u0105 ich pod dostatkiem. Pod tym wzgl\u0119dem Liban jest szcz\u0119\u015bliwym krajem.<\/p>\n\n\n\n

Kraj emigrant\u00f3w <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

S\u0142awna restauracja Chez Pepe w Byblos nad samym brzegiem morza. Dro\u017csza ni\u017c knajpy w 5-gwiazdkowych fotelach w Bejrucie. Szklanka piwa kosztuje tu 5 dol. Specjalno\u015b\u0107: owoce morza i szczeg\u00f3lni go\u015bcie. Tu jedli prezydent Francji \u00adJacques Chirac i premier Fran\u00e7ois Fillon, Brigitte Bardot i zesp\u00f3\u0142 Scorpions. <\/p>\n\n\n\n

Liban to kraj olbrzymiej, od dziesi\u0119cioleci, emigracji. Do Europy, do kraj\u00f3w Zatoki Perskiej, obu Ameryk. Emigranci przyje\u017cd\u017caj\u0105 p\u00f3\u017aniej na paromiesi\u0119czne wakacje latem albo kr\u00f3tsze, w okresie \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia i Nowego Roku. I zostawiaj\u0105 bezcenn\u0105 \u2013 w sytuacji zapa\u015bci gospodarczej kraju \u2013 kas\u0119. Jednak pomagaj\u0105 tak\u017ce ci, kt\u00f3rych nie sta\u0107 na przyjazd do ojczyzny albo przyjecha\u0107 nie mog\u0105. Na obiedzie w Byblos poznaj\u0119 kobiet\u0119, kt\u00f3rej jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania jest 100 dol. przysy\u0142anych co miesi\u0105c przez brata z Kanady. To r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 120 tys. funt\u00f3w liba\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

Pij\u0105c liba\u0144skie s\u0142odkie, czerwone wino domowej roboty rozmy\u015blam o tym kraju paradoks\u00f3w. Maj\u0105 tu ci\u0119\u017cki kryzys, ale ka\u017cda \u015bredniozamo\u017cna rodzina ma dwa domy i zwykle co najmniej dwa samochody. Pa\u0144stwem rz\u0105dz\u0105 sami m\u0119\u017cczy\u017ani, ale kobiety, zw\u0142aszcza z chrze\u015bcija\u0144skich rodzin, s\u0105 bardzo wykszta\u0142cone, cz\u0119sto maj\u0105 po kilka fakultet\u00f3w. Kiedy rusz\u0105 \u0142aw\u0105 do polityki?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Czarnecki Pniemy si\u0119 samochodem w g\u00f3r\u0119, metr po metrze, powoli, w ma\u0142ej kolumnie. Obok przepa\u015b\u0107. Nieswojo. Pod g\u00f3r\u0119 jeszcze<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":506,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9],"tags":[],"class_list":["post-505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publicystyka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":507,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/505\/revisions\/507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}