{"id":767,"date":"2022-07-07T16:29:35","date_gmt":"2022-07-07T14:29:35","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=767"},"modified":"2022-07-07T16:29:37","modified_gmt":"2022-07-07T14:29:37","slug":"impas-w-relacjach-usa-turcja-przelamany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/07\/07\/impas-w-relacjach-usa-turcja-przelamany\/","title":{"rendered":"Impas w relacjach USA \u2013 Turcja prze\u0142amany"},"content":{"rendered":"\n

Joe Biden popar\u0142 stanowisko Turcji, kt\u00f3ra przed negocjacjami na szczycie madryckim zgodzi\u0142a si\u0119 na akcesj\u0119 Szwecji i Finlandii do NATO, dzi\u0119ki podpisaniu tr\u00f3jstronnego memorandum. Ju\u017c tam zosta\u0142a podj\u0119ta decyzja, \u017ce najwa\u017cniejszym filarem nowej doktryny obronnej NATO  jest walka z terroryzmem. Kwestia ta mo\u017ce by\u0107 rozpatrywana indywidualnie przez pa\u0144stwa Traktatu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego a si\u0142y sojuszu, niekoniecznie b\u0119d\u0105 wsp\u00f3lnie podejmowa\u0142y konkretne dzia\u0142ania w walce z kurdyjskim, b\u0105d\u017a jakimkolwiek innym terroryzmem. P\u00f3j\u015bcie na kompromis Turcji pozwoli\u0142o jej wyj\u015b\u0107 z twarz\u0105 z ca\u0142ej sytuacji, kt\u00f3ra trwa od maja 2022 roku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych Joe Biden rozmawia\u0142 telefonicznie z prezydentem Turcji Tayipem Erdoganem  27 czerwca 2022 roku,  dzie\u0144 przed szczytem w Madrycie w zwi\u0105zku z wetem Turcji w NATO. Nast\u0119pnie Turcy podj\u0119li  rozmowy ze stron\u0105 sojuszu 28 czerwca 2022 roku a w wyniku zmiany tureckiego stanowiska w sprawie Finlandii i Szwecji, przyw\u00f3dca turecki mia\u0142 okazj\u0119 odby\u0107 rozmow\u0119 twarz\u0105 w twarz z ameryka\u0144skim prezydentem 29 czerwca 2022 roku.  Politycy spotkali si\u0119 w Madrycie na godzinne spotkanie pierwszy raz po  rocznej przerwie. W ramach zamkni\u0119tych dla medi\u00f3w konsultacji poruszono kwestie wsparcia dla Ukrainy; Turcja zadeklarowa\u0142a, \u017ce b\u0119dzie gwarantem bezpiecze\u0144stwa dla Ukrainy (w ramach forsowanego przez Turcj\u0119 planu Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych) tj. w przypadku rozminowywania portu w Odessie (kt\u00f3re mo\u017ce potrwa\u0107 do 3 miesi\u0119cy), Turcja obejmie tak\u017ce opiek\u0105 przetransportowanie ukrai\u0144skiego zbo\u017ca drog\u0105 morsk\u0105 do portu w Konstancji (docelowo do Afryki) w ramach mi\u0119dzynarodowego konwoju morskiego. Tematyka rozmowy obejmowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c kwestie bezpiecze\u0144stwa w regionie w tym tureckich aspiracji w basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego tj. kwestii syryjskiej i konfliktu z Grecj\u0105. Spotkanie dw\u00f3ch prezydent\u00f3w by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki podpisaniu z  inicjatywy tureckiej tzw \u201ememorandum w sprawie Szwecji i Finlandii w NATO\u201d, kt\u00f3re pozwoli\u0142o Turkom  znie\u015b\u0107 weto przeciwko wst\u0105pieniu dw\u00f3ch nowych pa\u0144stw do NATO.<\/p>\n\n\n\n

Po spotkaniu prezydenta Turcji, z prezydentem Finlandii Sauli Ninisto, premier Szwecji Magdalen\u0105 Anderson i Sekretarzem Generalnym NATO Jensem Stoltenbergiem (nie by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 porozumienia), postanowiono, \u017ce Turcja, Szwecja, Finlandia b\u0119d\u0105 wsp\u00f3lnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y wywiadowczo w zwalczaniu terroryzmu w tym podtrzymaj\u0105 uznanie PKK tj.  Parti\u0119 Pracuj\u0105cych Kurdystanu za organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105 (Szwecja ju\u017c od 40 lat uznaje KKP za terroryst\u00f3w).  Nie uda\u0142o si\u0119 tak jak chcia\u0142 prezydent Erdogan powi\u0105za\u0107 YPG (Partii Unii Demokratycznej Kurd\u00f3w z Syrii) z Kurdyjsk\u0105 Parti\u0105 Pracy. Za to Szwecja i Finlandia znios\u0142y embargo na sprzeda\u017c broni dla Turcji, kt\u00f3re obowi\u0105zywa\u0142o od 2019 roku. Przyw\u00f3dcy Szwecji i Finlandii zgodzili si\u0119 tak\u017ce na nie przesy\u0142anie broni dla YPG i FET\u00d6 tj. terrorystycznego ugrupowania tureckiego opozycjonisty Fethullaha Gulena uwa\u017canego przez tureckiego przyw\u00f3dc\u0119 za osob\u0119 odpowiedzialn\u0105 za przeprowadzenie puczu wojskowego 15 czerwca 2016 roku w Turcji. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u017caden podmiot mi\u0119dzynarodowy nie powi\u0105za\u0142 skr\u00f3tu FETO z \u017cadn\u0105 organizacj\u0105 terrorystyczn\u0105. Jest to nowy skr\u00f3t u\u017cyty na potrzeb\u0119 tego memorandum, wi\u0119c Turcja u\u017cy\u0142a nieistniej\u0105cej nazwy w dokumencie mi\u0119dzynarodowym by przekaza\u0107 nast\u0119pnie w\u0142asnej opinii publicznej, \u017ce walczy z najwi\u0119kszym opozycjonist\u0105 w Turcji przed wyborami w 2023 roku wsp\u00f3lnie z partnerami sojuszniczymi. Nast\u0119pnym krokiem w przyj\u0119ciu nowych cz\u0142onk\u00f3w do NATO b\u0119dzie g\u0142osowanie w parlamentach pa\u0144stw cz\u0142onkowskich nad ratyfikacj\u0105 podpisanego przez wszystkich cz\u0142onk\u00f3w sojuszu 28 czerwca 2022 roku w Madrycie, protoko\u0142u akcesyjnego dla Szwecji i Finlandii. Istnieje obawa, \u017ce Turcy b\u0119d\u0105 si\u0119 wy\u0142amywa\u0107 a ich parlament nie poprze protoko\u0142u akcesyjnego, poniewa\u017c Szwecja i Finlandia s\u0105 sceptycznie nastawione do wymaga\u0144 strony tureckiej o kt\u00f3rych nie ma informacji w memorandum. Lista 73 os\u00f3b , kt\u00f3rych deportacji domaga si\u0119 Turcja zdaniem Szwecji nie istnieje a Szwedzki S\u0105d Najwy\u017cszy ju\u017c od dw\u00f3ch dekad nie podejmuje i nie chce podj\u0105\u0107 ekstradycji obywateli pochodzenia kurdyjskiego a od 6 lat os\u00f3b powi\u0105zanych z Gulenem i nie widzi mo\u017cliwej zmiany kierunku swojej polityki w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Turcja podtrzymywa\u0142a weto w strukturach organizacji by nie przyjmowa\u0107 nowych cz\u0142onk\u00f3w sojuszu do czasu uzyskania korzy\u015bci materialnych lub politycznych ze strony Stan\u00f3w Zjednoczonych. Nic, wi\u0119c dziwnego, \u017ce w momencie braku uzyskania oczekiwanych rezultat\u00f3w od maja 2022 (od momentu z\u0142o\u017cenia wniosk\u00f3w o przyj\u0119cie do sojuszu przez Szwecj\u0119 i Finlandi\u0119), Turcja wycofa\u0142a  swoje weto, wychodz\u0105c z twarz\u0105 po podpisaniu tr\u00f3jstronnego porozumienia, uzyskuj\u0105c propagandowe zwyci\u0119stwo. Uda\u0142o im si\u0119 wizerunkowo powi\u0105za\u0107 pomniejsze organizacje kurdyjskie i opozycj\u0119 tureck\u0105 z parti\u0105 PKK cho\u0107 w samym memorandum nie ma o tym mowy. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce wycofanie weta mia\u0142o jeszcze miejsce przed rozpocz\u0119ciem samego szczytu a samo Memorandum nie jest dokumentem wi\u0105\u017c\u0105cym, wi\u0119c jego zapisy b\u0119d\u0105 rozpatrywane wy\u0142\u0105cznie przez s\u0105downictwo trzech pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Kwestia ekstradycji le\u017cy w gestii stron wi\u0105\u017c\u0105cych a prawodawstwo dotycz\u0105ce uchod\u017actwa w Finlandii i Szwecji jest o tyle liberalne, \u017ce  w pa\u0144stwach skandynawskich osoby o statusie uchod\u017acy lub zagro\u017cenia \u017cycia nie maj\u0105 prawa by\u0107 deportowane w ramach zasady non-refoulment. Szwecja jest znana z przestrzegania praw cz\u0142owieka, wi\u0119c wydaje si\u0119  ma\u0142o prawdopodobne by mog\u0142a wydali\u0107 uchod\u017ac\u00f3w b\u0105d\u017a swoich obywateli pochodzenia kurdyjskiego,  poniewa\u017c nadszarpn\u0119\u0142o by to ich wizerunek (2% ca\u0142ego szwedzkiego spo\u0142ecze\u0144stwa stanowi\u0105 osoby etniczno\u015bci kurdyjskiej). Turcy nie mog\u0105 mie\u0107 pewno\u015bci, \u017ce dokument porozumienia b\u0119dzie przestrzegany.  Jego zapisy  nie dotycz\u0105 terroryzmu w rozumieniu tureckim, wi\u0119c  Szwecja i Finlandia mog\u0105 uzna\u0107  r\u00f3wnie\u017c organizacje takie jak \u201eSzare Wilki\u201d albo \u201eBractwo Muzu\u0142ma\u0144skie\u201d  za organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105, poniewa\u017c s\u0105 popierane i wspierane finansowo przez Republik\u0119 Tureck\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Tureckie wsparcie dla dzia\u0142a\u0144 Stan\u00f3w Zjednoczonych jest obecnie potrzebne Joe Bidenowi, poniewa\u017c Turcja jako najwi\u0119ksze pa\u0144stwo w regionie po Ukrainie i Rosji jest w stanie by\u0107 zaanga\u017cowanym w zapewnienie stabilno\u015bci w regionie basenu Morza Czarnego ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 pozycj\u0119 i potencja\u0142 ludno\u015bciowy, geograficzny i militarny.   Obecnie Turcja podj\u0119\u0142a si\u0119 pr\u00f3by mediacji w konflikcie ukrai\u0144sko-rosyjskim a w przesz\u0142o\u015bci prowadzi\u0142a rozmowy dwustronne z Rosj\u0105 w zapewnieniu bezpiecze\u0144stwa po\u0142udniowemu Kaukazowi w kontek\u015bcie wojny o G\u00f3rski Karabach w 2020 roku mi\u0119dzy Armeni\u0105 a Azerbejd\u017canem. Co ciekawe Joe Biden podejmuj\u0105c dialog z Tayipem Erdoganem nara\u017ca si\u0119 na ostracyzm ze strony kongresmen\u00f3w ameryka\u0144skich.  Na ameryka\u0144ski dyskurs polityczny o tematyce tureckiej silnie oddzia\u0142ywane greckie lobby, kt\u00f3re reprezentuje interesy mniejszo\u015bci greckiej na terytorium Stan\u00f3w Zjednoczonych.  Jeszcze w czasie rozmowy telefonicznej Erdogana i Bidena, USA nie chcia\u0142o poprze\u0107 Turcji w obecnym sporze na Morzu Egejskim mi\u0119dzy Ankar\u0105 a Atenami o wyspy przybrze\u017cne i o szelf kontynentalny na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym. P\u00f3j\u015bcie na kompromis ze strony Turcji w kwestii przyj\u0119cia nowych cz\u0142onk\u00f3w do NATO odtworzy\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizowania relacji biznesowych Stan\u00f3w Zjednoczonych i Turcji w wymiarze militarnym po czasowym impasie w relacjach dwustronnych. Obecnie obydwie strony renegocjuj\u0105 realizacj\u0119 kontraktu na kupno przez Erdogana 40 ameryka\u0144skich my\u015bliwc\u00f3w Lockhead F-16 od Stan\u00f3w Zjednoczonych i modernizacj\u0119 80 tureckich F-16 ju\u017c na wyposa\u017ceniu tureckich si\u0142 powietrznych. Rozmowy zosta\u0142y wstrzymane jeszcze przed eskalacj\u0105 kryzysu ukrai\u0144skiego po zakupie przez Republik\u0119 Tureck\u0105 rosyjskiego systemu przeciwrakietowego S-400 Triumf w 2017 roku przez co Turcja zosta\u0142a wy\u0142\u0105czona z projektu samolot\u00f3w F \u2013 35 w 2019 roku w kt\u00f3rym by\u0142a strategicznym partnerem ju\u017c  od 1999 roku. W czerwcu 2022 roku Pentagon zgodzi\u0142 si\u0119 na realizacj\u0119 kontraktu na nowe F-16, ale trwaj\u0105ca ju\u017c od pi\u0119ciu lat debata w ameryka\u0144skim kongresie na temat przynale\u017cno\u015bci Turcji do grona ameryka\u0144skich sojusznik\u00f3w negatywnie rzutuje na faktyczn\u0105 realizacj\u0119 ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia pomimo zmiany orientacji politycznej prezydenta Tayipa Erdogana w ostatnim czasie. Mimo wszystko nag\u0142a zmiana stanowiska tureckiego przyczyni\u0142a si\u0119 do pozytywnego rozwoju wypadk\u00f3w i realizacji najwa\u017cniejszej kwestii w Europie dla Stan\u00f3w Zjednoczonych obecnie czyli cz\u0142onkostwa w NATO silnych gospodarek europejskich z potencja\u0142em militarnym i technologicznym w  obszarze basenu Morza Ba\u0142tyckiego tj. Szwecji i Finlandii. W przypadku podtrzymania weta przez Turcj\u0119 w sytuacji szczytu w Madrycie, Stany Zjednoczone musia\u0142yby posun\u0105\u0107 si\u0119 do dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3rych turecka gospodarka by nie wytrzyma\u0142a tj. sankcji.<\/p>\n\n\n\n

W basenie Morza Czarnego inni sojusznicy tacy jak Ukraina maj\u0105 ograniczone mo\u017cliwo\u015bci ze  wzgl\u0119du na wojn\u0119 z Rosj\u0105 a Rumunia czy Bu\u0142garia maj\u0105 okre\u015blone cele geopolitycznej wsp\u00f3\u0142pracy z silniejszymi od siebie partnerami w Europie jak z Francj\u0105 czy Niemcami a ich potencja\u0142 gospodarczy i militarny jest du\u017co mniejszy od ukrai\u0144skiego czy tureckiego. Pozostaje wi\u0119c Turcja. Sytuacja w  regionie bliskiego wschodu jest na tyle skomplikowana od czasu wycofania si\u0119 Amerykan\u00f3w z Syrii w 2020 roku, \u017ce Turcja jest obecnie jedynym, rzeczywistym w regionie partnerem Stan\u00f3w Zjednoczonych (ze stabilnym aparatem w\u0142adzy po 2016 roku) po Izraelu i Arabii Saudyjskiej (kraju r\u00f3wnie\u017c o niesprecyzowanej orientacji sojuszniczej).  Pa\u0144stwa \u015bredniej wielko\u015bci o istotnym znaczeniu w regionie jeszcze z czas\u00f3w zimnej wojny: Irak, Syria czy Iran,  nie potrafi\u0105 podj\u0105\u0107 dialogu ze Stanami Zjednoczonymi. Obecny Iran nie jest ch\u0119tny do ponownej wsp\u00f3\u0142pracy jak w przesz\u0142o\u015bci za czas\u00f3w Mohammada Reza Pahlawi, ze wzgl\u0119du na silne oddzia\u0142ywanie radykalnego islamu i utrat\u0119 wiarygodno\u015bci zachodu na tym obszarze.  Prezydent USA widzi potrzeb\u0119 posiadania silnego partnera w regionie jakim jest Turcja, kt\u00f3ry mimo w\u0142asnego, niekoniecznie zbie\u017cnego z USA zdania (Turcy planuj\u0105 inwazj\u0119 na ANEES tj. P\u00f3\u0142nocno-wschodni\u0105 Syri\u0119 bez ameryka\u0144skiego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa), jest w stanie prowadzi\u0107 w\u0142asn\u0105  polityk\u0119 mocarstwow\u0105 w regionie (np.: walka z kurdyjsk\u0105 milicj\u0105 i syryjskie Daesh) a podobie\u0144stwo kwestii palesty\u0144skiej do kurdyjskiej mo\u017ce wyeliminowa\u0107 potencjaln\u0105 wrogo\u015b\u0107 Izraela i Turcji ze wzgl\u0119du na zbie\u017cne interesy w Syrii (walka o wp\u0142ywy z Asadem i Rosj\u0105) i posiadanie wsp\u00f3lnego rywala w regionie jakim jest Iran.<\/p>\n\n\n\n

Turcja podobnie jak w przesz\u0142o\u015bci osi\u0105ga swoje cele polityczne dzi\u0119ki tzw \u201eszanta\u017cowi\u201d partner\u00f3w mi\u0119dzynarodowych kwesti\u0105 kurdyjsk\u0105 i balansowaniu mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105. Ju\u017c w 2019 roku Turcja chcia\u0142a uzale\u017cni\u0107 kwesti\u0119 wsparcia w ramach obrony kolektywnej, pa\u0144stwa wschodniej flanki NATO w tym Polsk\u0119 by popar\u0142y tureck\u0105 operacj\u0119 w Syrii przeciwko kurdyjskiemu ugrupowaniu (milicji) YPG po wyrzuceniu Turcji z programu samolot\u00f3w F-35. W obecnej sytuacji grono pa\u0144stw uznaj\u0105cych kwesti\u0119 kurdyjsk\u0105 za zagro\u017cenie zosta\u0142o poszerzone, jak podaj\u0105 media tureckie i turecka strona rz\u0105dowa (Minister sprawiedliwo\u015bci Bekir Bozda\u011f ) \u201ejest to zwyci\u0119stwo narodu Tureckiego i Republiki Tureckiej a kwestia ekstradycji  jest wci\u0105\u017c aktualna\u201d. Doradca ds. prasy i public relations z basin.adalet.gov.tr<\/em> twierdzi, \u017ce kolektywna obrona NATO mo\u017ce doj\u015b\u0107 do skutku wy\u0142\u0105cznie wtedy gdy bezpiecze\u0144stwo poszczeg\u00f3lnym cz\u0142onkom zostanie zapewnione. Wysi\u0142ek turecki w zwalczaniu Daesh w Syrii przyczynia si\u0119 do zapewnienia bezpiecze\u0144stwa sojuszu. Wed\u0142ug tego portalu mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce pa\u0144stwa takie jak Szwecja, Francja, Niemcy i Stany Zjednoczone od dawna wspieraj\u0105 organizacje terrorystyczne. W zwi\u0105zku z tym osi\u0105gni\u0119cie konsensusu we wsp\u00f3lnym zdefiniowaniu terroryzmu i ocenianie poparcia dla danej organizacji ze wzgl\u0119du na w\u0142asne partykularne interesy b\u0119dzie nadal  kwesti\u0105 sporn\u0105.   Niejednoznaczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144  prezydenta Turcji wywiera siln\u0105 presj\u0119 na Zachodzie, co stawia przed nami pytanie jakie stanowisko mo\u017ce przyj\u0105\u0107 Turcja w przypadku zwyci\u0119stwa Federacji Rosyjskiej we wschodniej cz\u0119\u015bci Ukrainy? Czy Prezydent Erdogan nie spr\u00f3buje ponownie przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do obozu pa\u0144stw niedemokratycznych w  tym Rosji, Iranu, czy Chin by ponownie uzyska\u0107 korzy\u015bci materialne b\u0105d\u017a polityczne poprzez presj\u0119 na zachodzie?<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 pierwotnie ukaza\u0142 si\u0119 na stronie think tanku Warsaw Institute.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

_________<\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.dailysabah.com\/opinion\/columns\/natos-critical-madrid-summit-and-turkey  .<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/politico\/ukraina-turcja-moze-pomoc-odblokowac-transport-zboza-przez-morze-czarne\/959w4qg<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.hurriyetdailynews.com\/sweden-pledges-to-abide-by-nato-agreement-with-turkiye-175067<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.dailysabah.com\/politics\/diplomacy\/turkey-leaves-madrid-stronger-as-nato-turns-focus-to-terrorism<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.aljazeera.com\/news\/2022\/6\/8\/un-plan-to-get-ukraine-grains-out-faces-hurdles<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.dailysabah.com\/opinion\/columns\/natos-critical-madrid-summit-and-turkey<\/a>  .<\/p>\n\n\n\n

\n
Turkey Pressing US for F-16 Fighters After F-35 Plan Killed<\/a><\/blockquote>