{"id":962,"date":"2022-07-23T12:39:27","date_gmt":"2022-07-23T10:39:27","guid":{"rendered":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/?p=962"},"modified":"2022-07-23T12:39:29","modified_gmt":"2022-07-23T10:39:29","slug":"swiat-ma-na-imie-kryzys-czyli-co-ma-ukraina-do-afryki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/2022\/07\/23\/swiat-ma-na-imie-kryzys-czyli-co-ma-ukraina-do-afryki\/","title":{"rendered":"\u015awiat ma na imi\u0119 kryzys czyli co ma Ukraina do Afryki?"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Ryszard Czarnecki<\/a><\/h3>\n\n\n\n

Nie b\u0119dzie specjaln\u0105 przesad\u0105 stwierdzenie, \u017ce \u015bwiat znajduje si\u0119 dos\u0142ownie w samym \u015brodku kilku globalnych kryzys\u00f3w, kt\u00f3re wymagaj\u0105 pilnej uwagi i przeciwdzia\u0142aniu. \u017bycie w zglobalizowanym \u015bwiecie ma swoje konsekwencje wi\u0119c mimo \u017ce kilka konflikt\u00f3w wydaje si\u0119 mie\u0107 charakter regionalny, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ich wp\u0142yw jest globalny. W nast\u0119pstwie kryzysu COVID ca\u0142y \u015bwiat zjednoczy\u0142 si\u0119, by stoczy\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 bitw\u0119 i w mniejszym, lub wi\u0119kszym stopniu i z lepszym lub gorszym skutkiem podj\u0105\u0142 tward\u0105 walk\u0119 z niewidzialnym wirusem i jego powa\u017cnymi skutkami spo\u0142eczno-gospodarczymi i zdrowotnymi. Tego samego ducha wsp\u00f3lnoty potrzeba dzi\u015b do walki z kryzysami, kt\u00f3re spowalniaj\u0105 rozw\u00f3j ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Nie ma \u201epolisy ubezpieczeniowej” przed kryzysem<\/p>\n\n\n\n

XXI wiek by\u0142 \u015bwiadkiem kilku globalnych kryzys\u00f3w i wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest do\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a. Niekt\u00f3re z nich rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 stosunkowo niedawno ,inne s\u0105 dawniejsze. Niekt\u00f3re spowodowane zosta\u0142y przez cz\u0142owieka, a niekt\u00f3re wywo\u0142ane przez kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe. Wsp\u00f3lne dla wszystkich kryzys\u00f3w jest jednak to, \u017ce wszystkie wymagaj\u0105 globalnej wsp\u00f3\u0142pracy i koordynacji. Kwestie wysiedle\u0144, chaosu politycznego, niestabilno\u015bci gospodarczej, kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych, takich jak susze i powodzie oraz wynikaj\u0105cy z nich brak bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane, co wskazuje na piln\u0105 potrzeb\u0119 globalnych dzia\u0142a\u0144-potrzebnych bardziej ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej. Wzajemne powi\u0105zania tych globalnych problem\u00f3w wydobywaj\u0105 na powierzchni\u0119 wynikaj\u0105ce z nich tragiczne sytuacje, kt\u00f3re wymagaj\u0105 pilnych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Od Azji po Afryk\u0119, od Bliskiego Wschodu po Ameryk\u0119, \u017caden region nie mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce jest odporny na kryzys w takiej czy innej formie. Fale konfliktu w Azji nie mog\u0142y uratowa\u0107 Afryki, ani te\u017c konflikty w Afryce nie mog\u0142y by\u0107 oboj\u0119tne dla Ameryki czy Europy. Ostatnie polityczne wstrz\u0105sy na Sri Lance pokazuj\u0105, \u017ce nawet kryzys gospodarczy w ma\u0142ym wyspiarskim kraju, jakim jest dawny Ceylon, mo\u017ce mie\u0107 szersze implikacje, zmuszaj\u0105c tym samym \u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w do zwr\u00f3cenia uwagi na to egzotyczne, wydawa\u0142oby si\u0119, miejsce.<\/p>\n\n\n\n

To, co dzieje si\u0119 na Sri Lance, mo\u017ce by\u0107 spowodowane wewn\u0119trznymi turbulencjami politycznymi, ale nie mo\u017cna przeoczy\u0107 istotnego zaanga\u017cowania Chin w gospodark\u0119 tego kraju. Powinni to zauwa\u017cy\u0107 \u015bwiatowi przyw\u00f3dc\u00f3w, zw\u0142aszcza \u015bwiata Zachodu.
W ostatnim tygodniu w kraju wybuch\u0142a przemoc i anarchia po za\u0142amaniu systemu politycznego w kraju. Ocenia si\u0119, \u017ce kryzys ten nale\u017cy do 10 najwi\u0119kszych kryzys\u00f3w na tej wyspie od po\u0142owy XIX wieku. Bezprecedensowy chaos gospodarczy na Sri Lance, kt\u00f3ra jest krajem zamieszka\u0142ym przez 22 miliony ludzi, jest najgorszy od siedmiu dekad. Pa\u0144stwo jest sparali\u017cowane przez totalny brak dewiz, kt\u00f3ry sprawi\u0142, \u017ce ma problemy z op\u0142aceniem podstawowego importu paliwa i innych podstawowych artyku\u0142\u00f3w. W kwietniu Sri Lanka og\u0142osi\u0142a, \u017ce zawiesza sp\u0142at\u0119 prawie 7 mld USD d\u0142ugu zagranicznego przypadaj\u0105cego na ten rok z oko\u0142o 25 miliard\u00f3w USD, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 sp\u0142acone do 2026 roku. \u0141\u0105czne zad\u0142u\u017cenie zagraniczne Sri Lanki wynosi ponad dwa razy wi\u0119cej, bo 51 miliard\u00f3w USD. D\u0142ug przede wszystkim wobec Chin bardzo mocno obci\u0105\u017ca niegdysiejszy Cejlon, jak okre\u015blano ten kraj za czas\u00f3w kolonialnych. Jest to spektakularny przyk\u0142ad konsekwencji uzale\u017cnienia si\u0119 od pomocy gospodarczej Pekinu, kt\u00f3ry proponuje krajom w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata \u201ekropl\u00f3wk\u0119\u201d finansow\u0105 udzielaj\u0105c kolejnych i kolejnych po\u017cyczek, bior\u0105c dane pa\u0144stwo \u201ena garnuszek\u201d, ca\u0142kowicie je uzale\u017cniaj\u0105c i w nast\u0119pstwie w istotny spos\u00f3b wp\u0142ywaj\u0105c na polityk\u0119, tak\u017ce zewn\u0119trzn\u0105, danego kraju. Chi\u0144ska Republika Ludowa dzia\u0142a tak\u2013 z dobrym dla siebie skutkiem \u2013 w Afryce, gdzie rywalizuje z wp\u0142ywami Zachodu, zw\u0142aszcza dawnych pa\u0144stw kolonialnych, jak Francja, Belgia, Wielka Brytania i inne, a tak\u017ce w pewnej mierze z\u2026 Rosj\u0105. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c innych kontynent\u00f3w. Jaskrawym tego przyk\u0142adem jest Kirgistan, kt\u00f3ry dawno by og\u0142osi\u0142 bankructwo, gdyby nie bankier w postaci „Pa\u0144stwa \u015arodka”.
         W r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Azji Chiny \u015bcieraj\u0105 si\u0119 z Indiami. Decyduj\u0105cym czynnikiem jest tu pomoc ekonomiczna i wspieranie okre\u015blonego rz\u0105du lub\u2026 opozycji, kt\u00f3ra ma szans\u0119 przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119. Tak sta\u0142o si\u0119 na przyk\u0142ad na Malediwach, gdzie w\u0142adze \u201eprochi\u0144skie\u201d zast\u0105piono \u201eproindyjskimi\u201d. Ekspansywno\u015b\u0107 Pekinu, cho\u0107 dotyczy lokalnych zak\u0105tk\u00f3w na paru kontynentach ma ju\u017c jednak i b\u0119dzie mia\u0142a globalne konsekwencje zwi\u0119kszaj\u0105ce rol\u0119 Chin jako \u015bwiatowego \u201eplaymakera\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wojna w Europie Wschodniej a kryzys \u017cywno\u015bciowy \u015bwiata<\/p>\n\n\n\n

Podobnie wp\u0142yw wojny w Europie Wschodniej nie ogranicza si\u0119 tylko do regionu, ale przekroczy\u0142 granice tak\u017ce kontynentu i ju\u017c wp\u0142yn\u0105\u0142 na kraje takie, jak Egipt, Indonezja, Bangladesz, Pakistan oraz wywo\u0142a\u0142 kryzys \u017cywno\u015bciowy, poniewa\u017c zar\u00f3wno Rosja, jak i Ukraina s\u0105  wiod\u0105cymi eksporterami i producentami rolnymi. \u0141a\u0144cuch dostaw \u017cywno\u015bci zosta\u0142 zak\u0142\u00f3cony przez rosn\u0105ce ceny \u017cywno\u015bci i zmniejszaj\u0105ce si\u0119 z powodu wojny zapasy. Wojna na Ukrainie mo\u017ce doprowadzi\u0107 do tego, \u017ce w ci\u0105gu roku 500 milion\u00f3w (sic!) ludzi b\u0119dzie musia\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z ostrym g\u0142odem, chyba \u017ce podj\u0119te zostan\u0105 natychmiastowe kroki w celu zatrzymania wojny i wznowienia produkcji i eksportu \u017cywno\u015bci. Wojna zwi\u0119kszy\u0142a wp\u0142yw globalnego kryzysu zwi\u0105zanego z COVID oraz trwaj\u0105cego niszczycielskiego wp\u0142ywu zmian klimatycznych, kt\u00f3re stanowi\u0105 powa\u017cne wyzwanie dla rolnik\u00f3w, przetw\u00f3rc\u00f3w \u017cywno\u015bci i \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw.
Rosja i Ukraina odpowiadaj\u0105 za oko\u0142o 25% \u015bwiatowego eksportu pszenicy i s\u0105 znacz\u0105cymi dostawcami kukurydzy, j\u0119czmienia i oleju ro\u015blinnego. \u015awiatowy Program \u017bywno\u015bciowy ONZ otrzymuje prawie 50% swojej pszenicy z regionu w\u0142a\u015bnie Ukrainy i Rosji, co teraz wp\u0142ywa na niedob\u00f3r \u017cywno\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie i ogranicza mo\u017cliwo\u015bci niesienia pomocy humanitarnej. Nadszed\u0142 chyba czas, aby kraje cz\u0142onkowskie ONZ w wi\u0119kszym stopniu finansowa\u0142y \u015awiatowy Program \u017bywno\u015bciowy, aby m\u00f3g\u0142 on zapewni\u0107 dostawy w celu rozwi\u0105zania kryzysu g\u0142odu na \u015bwiecie.
Zwracam te\u017c uwag\u0119 na intensyfikacj\u0119 \u201epolityki zbo\u017cowej\u201d Chin, kt\u00f3re skupuj\u0105 r\u00f3\u017cne zbo\u017ca, magazynuj\u0105 je, dzi\u0119ki temu uzyskuj\u0105 kolejny wa\u017cny instrument, gdy chodzi o swoj\u0105 polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 (a nie tylko wewn\u0119trzn\u0105!), zw\u0142aszcza, gdy chodzi o tzw. kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119, tworz\u0105ce strefy ub\u00f3stwa w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata, a przez to podatne na naciski zewn\u0119trze, zw\u0142aszcza ze strony kraj\u00f3w (mocarstw), kt\u00f3re nie stawiaj\u0105 \u017cadnych warunk\u00f3w w zakresie demokracji oraz praw cz\u0142owieka i obywatela, jak czyni to szeroko rozumiany Zach\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n

Globalizacja kryzysu<\/p>\n\n\n\n

Inne konflikty na \u015bwiecie, kt\u00f3re wymagaj\u0105 uwagi \u015bwiata, to:
1) etiopska wojna domowa mi\u0119dzy w\u0142adzami federalnymi a Narodowym Frontem Wyzwolenia Tigray (TPLF), kt\u00f3ra zdewastowa\u0142a p\u00f3\u0142noc kraju, pozostawiaj\u0105c dziesi\u0105tki tysi\u0119cy zabitych;
 2) kryzys w Demokratycznej Republice Konga, b\u0119d\u0105cy m.in. nast\u0119pstwie bezprecedensowych kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych z trzema wybuchami epidemii Eboli w jednym roku, pandemii COVID i trwaj\u0105cej przemocy politycznej;
3) niepokoje polityczne w wyniku wojskowego zamachu stanu w Myanmarze (Birma);
 4) trwaj\u0105cy kryzys imigracyjny zwi\u0105zany z uchod\u017acami w Syrii : chodzi 6,6 miliona os\u00f3b wewn\u0119trznie przesiedlonych i ponad 11 milion\u00f3w os\u00f3b potrzebuj\u0105cych pomocy humanitarnej;
5) najgorsza depresja gospodarcza, jak\u0105 \u015bwiat widzia\u0142 od dziesi\u0119cioleci, z kt\u00f3r\u0105 boryka si\u0119 Liban (pisa\u0142em o tym w GPC w art \u201eLiban czyli Europa na Bliskim Wschodzie\u201d, publ. 23.05.2022)
6)walka Sudanu o demokracj\u0119 od 2019 roku z permanentnymi wojskowymi zamachami stanu ,kt\u00f3re s\u0105 tam norm\u0105 .
13 stycznia 2022 roku Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych og\u0142osi\u0142a, \u017ce uruchomi 150 milion\u00f3w dolar\u00f3w na wsparcie spo\u0142eczno\u015bci borykaj\u0105cych si\u0119 z najwi\u0119kszymi kryzysami humanitarnymi na \u015bwiecie, spo\u0142eczno\u015bci jednocze\u015bnie najgorzej dot\u0105d dofinansowanymi z zewn\u0105trz. Globalny Przegl\u0105d Humanitarny, kt\u00f3ry zosta\u0142 wydany przez Biuro ONZ ds. Koordynacji Spraw Humanitarnych (UNOCHA), przewidywa\u0142, \u017ce w 2022 roku a\u017c 274 miliony ludzi b\u0119dzie potrzebowa\u0142o pomocy humanitarnej, co jest najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 od dziesi\u0119cioleci. W zwi\u0105zku z tym Biuro ONZ stwierdzi\u0142o, \u017ce potrzeba b\u0119dzie 41 miliard\u00f3w dolar\u00f3w, aby pom\u00f3c regionom dotkni\u0119tym najostrzejszymi kryzysami. Teraz jednak sytuacja wymkn\u0119\u0142a si\u0119 spod kontroli ONZ.
W tych krajach wczesne dzia\u0142ania, zainicjowane lub wspierane przez UE i jej pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, a tak\u017ce inne organizacje mi\u0119dzynarodowe, mog\u0142yby ratowa\u0107 \u017cycie i zwi\u0119kszy\u0107 szanse na stabilizacj\u0119. Nale\u017cy koniecznie zrozumie\u0107, \u017ce ka\u017cdy kryzys, czy to polityczny, gospodarczy, ekologiczny czy spo\u0142eczny w danym kraju lub regionie, nie jest tylko problemem tego konkretnego narodu. W zglobalizowanym systemie pozostawienie kraj\u00f3w – zw\u0142aszcza tzw. rozwijaj\u0105cych si\u0119 lub s\u0142abo rozwini\u0119tych – samym sobie jest wr\u0119cz nienaturalne i szkodliwe. Kraje rozwini\u0119te, a konkretnie zw\u0142aszcza \u015bwiatowe mocarstwa, s\u0105 odpowiedzialne za kluczowe wsparcie kraj\u00f3w potrzebuj\u0105cych pomocy humanitarnej.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat rzeczywi\u015bcie sta\u0142 si\u0119 niczym we wzorcowej definicji Herberta Marshalla McLuhana \u201eglobaln\u0105 wiosk\u0105\u201d. Je\u017celi kicha Sri Lanka \u2013 katar ma szereg innych pa\u0144stw i region\u00f3w. Je\u017celi Ukraina z powodu napa\u015bci Rosji i trwaj\u0105cej ju\u017c blisko pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy wojny w znacz\u0105cy spos\u00f3b ogranicza eksport zb\u00f3\u017c, kukurydzy i innych produkt\u00f3w rolnych ma to ju\u017c i b\u0119dzie mia\u0142o kolosalne znaczenie dla szeregu pa\u0144stw Afryki i po cz\u0119\u015bci Azji.
W \u015bwiecie dzia\u0142a, jak nigdy dot\u0105d, zasada \u201eglobalnego domina\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ryszard Czarnecki Nie b\u0119dzie specjaln\u0105 przesad\u0105 stwierdzenie, \u017ce \u015bwiat znajduje si\u0119 dos\u0142ownie w samym \u015brodku kilku globalnych kryzys\u00f3w,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":963,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,9],"tags":[],"class_list":["post-962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-start"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=962"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":964,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/962\/revisions\/964"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kuriercodziennychicago.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}