UE – Indie: bliżej współpracy ws. bezpieczeństwa i obronności

Ryszard Czarnecki

Unia Europejska uważa Indie za kluczowego gracza w dziedzinie bezpieczeństwa w wyłaniającym się wielobiegunowym porządku globalnym i konsekwentnie dąży do regularnej wymiany i koordynacji z Indiami w zakresie głównych kwestii polityki zagranicznej. Dzieje się to w sytuacji, gdy New Delhi dość konsekwentnie stara się trzymać taki sam dystans do szeroko rozumianego Zachodu, jak i Rosji, z jednej strony utrzymując uprzywilejowane relacje z USA, tak dobre, jak nigdy w stosunkach obu państw, a z drugiej uczestnicząc wspólnie z Moskwą w organizacji pięciu państw BRICS oraz kupując od niej spore ilości broni.

Czas na „Partnerstwo Strategiczne”

To zbliżenie Unii i Indii pociągnęło to za sobą również wzmocnienie współpracy w zakresie polityki bezpieczeństwa i obrony. We wspólnym komunikacie Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z 2018 roku w sprawie elementów strategii UE wobec Indii stwierdzono, że Bruksela i New Delhi mają znaczący udział w stabilności i bezpieczeństwie ich rozszerzonego sąsiedztwa, które pokrywa się z postsowiecka Azją Środkową, Bliskim Wschodem czyli „Azją Zachodnią”, jak to określono oraz Afryką i Oceanem Indyjskim. Wspólne wartości i zasady obu partnerów wskazują na ogólną zbieżność interesów w tych regionach, w zakresie zapewnienia ich rozwoju, dobrobytu i bezpieczeństwa. UE powinna zwiększyć współpracę Indiami w tych obszarach z perspektywy praktycznej, dążąc do wspólnych ocen, analiz i działań.

Wzmocnienie współpracy w zakresie bezpieczeństwa i obrony jest jednym z kluczowych filarów strategicznego partnerstwa Indie-Unia Europejska. Tak właśnie zatytułowany dokument „Partnerstwo strategiczne Indie – UE. Plan działania do 2025 roku” został zatwierdzony podczas 15. szczytu Indie – Unia Europejska, który odbył się 15 lipca 2020 r. Wezwano w nim do wzmocnienia i rozszerzenia mechanizmów dialogu Indie – UE w zakresie polityki zagranicznej i kwestii bezpieczeństwa będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz do zacieśnienia współpracy na rzecz wymiernych rezultatów w zakresie wspólnych celów dotyczących nieproliferacji i rozbrojenia, bezpieczeństwa morskiego, przeciwdziałania terroryzmowi (w tym przeciwdziałania radykalizacji postaw, przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy i przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu) oraz cyberbezpieczeństwa.

Wspólne bezpieczeństwo na lądzie i morzu

Zaangażowanie Unii Europejskiej w zakresie współpracy z Indiami w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa zostało podniesione na nowy poziom dzięki przeprowadzeniu pierwszych w historii Indii i UE konsultacji w zakresie bezpieczeństwa i obrony, które odbyły się 10 czerwca 2022 roku w Brukseli. Podczas konsultacji odnotowano szereg pozytywnych zmian w dziedzinie bezpieczeństwa i współpracy obronnej między obiema stronami w ostatnich latach, w tym współpracę w zakresie bezpieczeństwa morskiego. UE postrzega Indie jako najważniejszego partnera w Regionie Oceanu Indyjskiego (IOR), czego wyrazem jest rosnąca współpraca morska między obiema stronami,
Jednym z takich wydarzeń jest nawiązanie regularnego dialogu w zakresie bezpieczeństwa morskiego między Indiami a UE. W ramach drugiego takiego dialogu, który odbył się w lutym 2022 roku, potwierdzono zaangażowanie obu stron w wolny, otwarty, integracyjny i oparty na zasadach porządek morski w regionie Indo-Pacyfiku, wsparty poszanowaniem integralności terytorialnej i suwerenności, demokracji, praworządności, wolności żeglugi i przelotów, niezakłóconego legalnego handlu oraz pokojowego rozwiązywania sporów zgodnie z prawem międzynarodowym, zwłaszcza z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS). 

PESCO: zaproszenie do tańca

Innym ważnym aspektem współpracy obronnej Indie – UE omawianym podczas tych konsultacji było wdrożenie europejskiego kodeksu postępowania w sprawie eksportu broni do krajów sąsiadujących z Indiami, współpraca w zakresie wspólnego rozwoju i koprodukcji sprzętu obronnego, udział Indii w stałej współpracy strukturalnej w zakresie bezpieczeństwa i obrony (PESCO). 

PESCO została uruchomiona w 2017 roku w celu wzmocnienia bezpieczeństwa i obrony Europy oraz pomocy w osiągnięciu poziomu ambicji UE wyrażonego w Globalnej Strategii Unii opublikowanej rok wcześniej. W październiku 2020 roku państwa członkowskie Unii Europejskiej uzgodniły warunki umożliwiające państwom spoza UE udział we wspólnych projektach obronnych oraz umożliwiające dostęp do PESCO. Zachęcanie Indii do udziału w PESCO i zwiększanie konwergencji stwarza możliwość wykreowania skutecznego bastionu przeciwko asertywnym Chinom w Regionie Oceanu Indyjskiego (IOR).

Inauguracyjne konsultacje w sprawie bezpieczeństwa i obrony między UE a Indiami stanowią kamień milowy w kierunku bliższego partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa. Taki dialog należy kontynuować w przyszłości. Współpraca Indie – UE w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa jest ważnym filarem dwustronnych stosunków strategicznych. Byłoby korzystne, gdyby Indie opracowały dobrze zdefiniowaną strategię zwiększenia współpracy obronnej z UE.

Ryszard Czarnecki

*Jest to polska wersja artykułu autorstwa b. wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego, publikowanego  w „New Delhi Times” pt. „First-ever Security and Defence Consultation between EU & India. Strengthens Defence Cooperation”.